TurboHistoria
TurboHistoria to magazyn historyczno-kulturalny emitowany na antenie Polskiego Radia 24, prowadzony przez Krzysztofa Grzybowskiego. W każdym odcinku autorzy przyglądają się głośnym premierom filmowym i książkom, które w tle mają historię. Słuchacze poznają nieznane fakty z przeszłości oraz spory wokół historii i jej bohaterów. Program stawia też pytania o granice interpretacji trudnej przeszłości i o to, czy dyskusja o historii może obejść się bez polityki.
Odcinki
Czy Franco musiał zwyciężyć? Kulisy hiszpańskiej wojny domowej
Wojna domowa w Hiszpanii, która wybuchła w 1936 roku, stała się jednym z najważniejszych konfliktów poprzedzających II wojnę światową, a jej przebieg kształtowały zarówno wewnętrzne podziały, jak i zaangażowanie zagranicznych mocarstw. Czy hiszpańska Republika miała szansę pokonać siły generała Francisco Franco i jaką rolę odegrały pomoc Związku Radzieckiego, wsparcie nazistowskich Niemiec i faszy
Dziki kapitalizm i wielkie nadzieje. Historia polskiej transformacji lat 90.
Lata 90. były w Polsce czasem gwałtownych przemian, wielkich nadziei i równie wielkich rozczarowań. Podczas gdy jedni budowali fortuny i korzystali z nowych możliwości, nie zawsze zresztą uczciwie, inni tracili pracę, poczucie bezpieczeństwa i dotychczasowy sposób życia. O blaskach i cieniach polskiej transformacji, jej społecznych kosztach oraz drodze do wymarzonego Zachodu opowie historyk Michał
Obiecano im przyszłość. Co zostało z przemysłowego Wałbrzycha?
Powojenny Wałbrzych kusił czarnym i białym złotem - kopalniami węgla i fabrykami porcelany, oferując młodym ludziom pracę i perspektywę stabilnego życia. O mieście rozwijającym się w rytmie wielkich zakładów pracy, pokoleniu wychowanym w PRL i konsekwencjach upadku tego świata mówi prof. Marta Kurkowska-Budzan, historyczka i autorka książki "Pokolenie, któremu obiecano przyszłość. Historia (nie ty
Okupacja oczami niemieckiego urzędnika. Wyjątkowe dokumenty w Instytutucie Pileckiego
Do zbiorów Instytutu Pileckiego trafiły niepublikowane wcześniej wspomnienia niemieckiego urzędnika, który podczas II wojny światowej pracował w administracji cywilnej Generalnego Gubernatorstwa. Jak wyglądała codzienność niemieckich funkcjonariuszy w okupowanej Polsce? Co myśleli o Polakach i jak traktowali terror oraz zbrodnie, których byli świadkami? Krzysztof Grzybowski porozmawia o wyjątkowym
Od Cedyni po II wojnę światową. Fakty i mity o polsko-niemieckiej historii
Cedynia, Krzyżacy, zabory i koszmar II wojny światowej. Czy rzeczywiście tak wyglądało tysiąc lat polsko niemieckiej historii? A może w tej historii było znacznie więcej współpracy, wzajemnych fascynacji i wspólnych interesów, niż podpowiada zbiorowa pamięć? O mitach, konfliktach i błędnych decyzjach, które kształtowały relacje obu narodów, Krzysztof Grzybowski rozmawia z prof. Andrzejem Chwalbą,
Kraków pod niemiecką okupacją. Życie w stolicy Generalnego Gubernatorstwa
Dlaczego okupanci wybrali Kraków na stolicę Generalnego Gubernatorstwa i jak wyglądało codzienne życie jego mieszkańców podczas II wojny światowej? Kim był Hans Frank i jak niemiecka obecność zmieniła miasto? Krzysztof Grzybowski rozmawia z Janem Jakubem Grabowskim, historykiem, przewodnikiem po Krakowie i autorem książki "Okupowany Kraków. Przewodnik po dawnej stolicy Generalnego Gubernatorstwa".
Jak wypoczywało się w PRL-u? Wczasy dla robotników, inteligencji i partyjnych elit
W PRL-u prawo do wypoczynku było zapisane w Konstytucji, a organizacja urlopów stała się częścią państwowego systemu. Gdzie wypoczywali robotnicy i chłopi, dokąd wyjeżdżała inteligencja, a jakie ośrodki były zarezerwowane dla partyjnych elit? Jak działał Fundusz Wczasów Pracowniczych i co architektura sanatoriów oraz domów wczasowych mówi o ówczesnym społeczeństwie? Krzysztof Grzybowski rozmawia z
"Wielka Trwoga". Z czym mierzyli się Polacy po zakończeniu wojny?
Koniec II wojny światowej przyniósł Polakom ulgę i nadzieję na nowe życie, ale także przemoc, chaos i głęboką niepewność. Gwałty, bezkarność radzieckich żołnierzy, wojenne traumy, bieda i problemy ze znalezieniem swojego miejsca tworzyły rzeczywistość pierwszych powojennych lat. Jak naprawdę wyglądała Polska po 1945 roku i jak społeczeństwo próbowało odnaleźć się w nowej rzeczywistości? O powojenn
Średniowiecze kobiet. Życie zupełnie inne, niż podpowiadają nam stereotypy
Jak wyglądało życie zwyczajnych kobiet w średniowieczu i na ile różniło się od naszych wyobrażeń? Kim były beginki i jak w wiekach średnich wyglądała... budowlana samowola? O nie wcale tak mrocznym średniowieczu, kobietach i ich codzienności Krzysztof Grzybowski rozmawia w "Turbohistorii" z Anną Brzezińską - historyczką, mediewistką, pisarką i autorką książki "Cierpliwe Genowefy, bezwstydne Magdal
Dlaczego Hiszpanie chwycili za broń przeciw sobie? 90 lat od wybuchu wojny domowej
Wojna domowa w Hiszpanii była jednym z najkrwawszych konfliktów XX wieku i zapowiedzią wydarzeń, które wkrótce ogarnęły Europę. O przyczynach wybuchu wojny, podziałach hiszpańskiego społeczeństwa oraz o tym, czy konfliktowi można było zapobiec, opowiada dr Marcin Mleczak, historyk.
Jerzy Waszyngton. Od marzeń o brytyjskim mundurze do prezydentury
Jerzy Waszyngton, późniejszy przywódca amerykańskiej wojny o niepodległość i pierwszy prezydent Stanów Zjednoczonych, za młodu najbardziej pragnął zostać… brytyjskim oficerem. Los jednak wybrał dla niego inną drogę. O filmie "Młody Waszyngton", wielkiej polityce, brytyjskiej koronie i aspiracjach kolonistów opowiedział Piotr Sutowicz, historyk i publicysta.
31 lipca 1944. Ostatnie godziny przed godziną "W"
31 lipca 1944 - ostatnie chwile przed godziną „W”. Nadzieje, obawy i polityczne kalkulacje. Co ostatecznie zdecydowało o wydaniu rozkazu o rozpoczęciu powstania w Warszawie? Czy ta decyzja mogła być inna? Krzysztof Grzybowski rozmawiał o wydarzeniach poprzedzających wybuch Powstania Warszawskiego z prof. Andrzejem Zawistowskim, historykiem z Instytutu Pileckiego.
1956. Rok, który odmienił Polskę
Rok 1956 był jednym z najważniejszych momentów w historii Polski Ludowej. Referat Nikity Chruszczowa, śmierć Bolesława Bieruta, Poznański Czerwiec i powrót Władysława Gomułki na szczyty władzy zmieniły bieg wydarzeń politycznych w kraju. Co działo się za kulisami tych wydarzeń i dlaczego to właśnie Poznań stał się miejscem społecznego buntu? O tym Krzysztof Grzybowski rozmawia z dr. Pawłem Sasanką
Grunwald bez legend. Jak wyglądała wielka wojna z Krzyżakami?
Bitwa pod Grunwaldem pozostaje jednym z najważniejszych wydarzeń w historii Polski, ale wokół wielkiej wojny z zakonem krzyżackim wciąż narosło wiele pytań. Jak doszło do konfliktu, co przesądziło o zwycięstwie wojsk Władysława Jagiełły i czy król mógł lepiej wykorzystać triumf z 1410 roku? O tym mówił historyk Michael Morys-Twarowski, autor książki "Jagiełło Rex. Początek dynastii".
Średniowiecze - czas zacofania? Prawda kontra stereotypy
Czy średniowiecze rzeczywiście było epoką brudu, ciemnoty i zabobonów, za jakie przez lata je uważaliśmy?? Anna Zielińska, archeolożka i autorka książki "Historyczne bzdury o średniowieczu", rozprawia się z najpopularniejszymi mitami dotyczącymi tej epoki i pokazuje, jak wiele wyobrażeń o życiu rycerzy, mieszczan i chłopów nie ma nic wspólnego z historyczną rzeczywistością.
Megality, bumerangi i zapomniani bogowie - tajemnice pradziejów Polski
Skąd nad Wisłą wziął się bumerang, starszy o tysiące lat od australijskich? Kim byli budowniczowie tajemniczych kamiennych murów w Karpatach i czym były pradziejowe rondele? Szymon Zdziebłowski, archeolog, publicysta i autor książki "Bogowie Polski. Szamani, megality i zapomniane słowiańskie bóstwa", zabiera słuchaczy w podróż do najdawniejszych dziejów naszych ziem.
Czerwiec '76. Bunt, który zmienił Polskę
Drastyczne podwyżki cen, robotniczy bunt i brutalna odpowiedź komunistycznych władz. Czerwiec 1976 roku na trwałe zmienił historię PRL i stał się jednym z najważniejszych etapów na drodze do narodzin demokratycznej opozycji. Dr Paweł Sasanka, historyk, przypomni kulisy protestów w Radomiu, Ursusie i Płocku oraz ich polityczne konsekwencje.
Od wygnanego władcy do króla Polski. Michael Morys-Twarowski o drodze Jagiełły do korony
Jeszcze jako władca Litwy Jagiełło wydawał się politykiem skazanym na porażkę. Stracił tron, mierzył się z wewnętrznymi konfliktami i nie był naturalnym kandydatem do polskiej korony. Mimo to zdobył rękę królowej Jadwigi, zjednoczył Polskę i Litwę oraz stworzył fundamenty jednej z najważniejszych dynastii w dziejach Europy Środkowej. O niezwykłej drodze Jagiełły opowie historyk Michael Morys-Twaro
Republika młodych ludzi. Historia powojennej utopii w Bartoszycach
Gdy skończyła się II wojna światowa w Polsce żyło 1,7 mln sierot. Właśnie wtedy w wyludnionych, poniemieckich Bartoszycach, w dawnych wojskowych koszarach postanowiono stworzyć miejsce, gdzie będzie można dać im szansę na normalne życie. Tak powstał gigantyczny dom dziecka, będący jednocześnie starannie zaplanowanym eksperymentem społecznym mającym stworzyć "nowego człowieka”. Obok siebie mieli tu
Między mitem a archeologią. Prof. Jarosław Źrałka o tajemnicach cywilizacji Majów
Majowie pozostają jedną z najbardziej fascynujących cywilizacji w dziejach, choć wiele powszechnych przekonań na ich temat niewiele ma wspólnego z rzeczywistością. Kim byli dawni mieszkańcy Ameryki Środkowej, dlaczego ich cywilizacja nie zniknęła i co o ich świecie mówią najnowsze odkrycia archeologiczne? O historii, mitach, zagadce upadku wielkich miast oraz pracy polskich badaczy w regionie mówi
Zamach majowy bez mitów. Kulisy przejęcia władzy
Dlaczego prezydent Wojciechowski odrzucił żądania Piłsudskiego? Czy wojska wierne rządowi miały szanse na zwycięstwo? Kogo wspierała warszawska ulica? Kto tak naprawdę wygrał dla marszałka zamach majowy? W Turbohistorii powracamy do rozmowy z profesorem Andrzejem Chwalbą o kulisach i mitach związanych z majowymi wydarzeniami roku 1926.
Czy do zamachu majowego doszło przez… przypadek?
Czy zamach majowy był od początku starannie zaplanowanym przejęciem władzy, czy wydarzeniem, które wymknęło się spod kontroli? W "Turbohistorii" wracamy do dramatycznych dni maja 1926 roku, gdy Polska znalazła się o krok od wojny domowej. O kulisach przewrotu, politycznych napięciach II Rzeczypospolitej mówił prof. Andrzej Chwalba, autor książki "Maj 1926. Zamach, którego miało nie być".
Grupa Wagnera i marsz Prigożyna. Bunt, prowokacja czy gra Kremla?
Czym tak naprawdę był Marsz Sprawiedliwości Grupy Wagnera i czy jej twórca Jewgienij Prigożin, przez lata wierny współpracownik rosyjskiego prezydenta, musiał zapłacić za to najwyższą cenę? W "Turbohistorii" powracamy do historii Grupy Wagnera i towarzyszących jej tajemnic. Czy wydarzeniate były polityczną ustawką z Kremlem, walką na szczytach władzy czy prawdziwym buntem? Naszym gościem jest Stan
Ślimaki, smoki i jednorożce. Jak czytać dziwny świat średniowiecza?
Średniowieczne manuskrypty pełne są scen, które dziś wydają się niepokojące, groteskowe albo wręcz absurdalne: rycerze walczący ze ślimakami, demony z twarzami na pośladkach, postaci wychodzące z brzucha smoka czy medyczne receptury wykorzystujące róg jednorożca. Za tymi obrazami kryją się jednak symbole, wierzenia i opowieści, które przez wieki były dla odbiorców całkowicie zrozumiałe. O tym, jak
Bez nich nie byłoby Polski - zapomniani Ojcowie Niepodległości
Ignacy Daszyński - jeden z Ojców Niepodległości, pozostający dziś w cieniu Józefa Piłsudskiego i Romana Dmowskiego - jest bohaterem rozmowy o fundamentach polskiej demokracji i roli ruchu socjalistycznego. W audycji prof. Rafał Chwedoruk wyjaśnia, dlaczego Polska Partia Socjalistyczna miała ogromny wpływ na państwo mimo skromnych wyników wyborczych oraz jak Kraków stał się bastionem polskiej lewic
Królowe, które miały zniknąć. Egipt odkrywany na nowo
Starożytny Egipt wciąż skrywa wiele tajemnic, a kolejne odkrycia zmieniają sposób, w jaki rozumiemy jego historię. Archeologia odsłania nie tylko fakty, ale także pytania, na które odpowiedzi wciąż pozostają nieznane. Gościem Krzysztofa Grzybowskiego był dziennikarz i reporter Tomasz Bonk, autor książki "Egipt. Śladami zapomnianych królowych i ich polskich odkrywców".
Grupa Wagnera. Historia prywatnej armii
Od Donbasu, przez Syrię, po Afrykę i bunt przeciw Kremlowi - historia Grupy Wagnera to opowieść o jednej z najbardziej tajemniczych i wpływowych prywatnych armii współczesnego świata. W audycji "Turbohistoria" przyglądamy się jej genezie, mitom i realnej roli w konfliktach ostatniej dekady. Gościem programu był Stanisław Sadkiewicz, były specjals i autor książki "Muzykanci. Nieopowiedziana histori
Ambicje kontra wolność? O przyczynach upadku Powstania Styczniowego
W rocznicę aresztowania Romuald Traugutt wracamy do pytań o przywództwo i rozproszenie sił podczas Powstania Styczniowego. Czy los powstania mógł potoczyć się inaczej, gdyby od początku dowodził nim jeden, silny lider? Dlaczego polityczne ambicje oraz wewnętrzne spory okazały się ważniejsze niż wspólna walka o niepodległość? Gościem w audycji "TurboHistoria" był dr. Kamil Kartasiński - autor książ
Zapomniana trauma. Wielki Kryzys w Polsce
Wielki Kryzys lat 30. był dla Polski doświadczeniem masowego bezrobocia, biedy i społecznego załamania, które dotknęło miliony ludzi - od robotników po urzędników. Choć jego skutki odcisnęły trwałe piętno na młodym państwie, dziś pozostaje zaskakująco słabo obecny w zbiorowej pamięci. W audycji "Turbohistoria" o zapomnianej traumie i jej konsekwencjach opowiada historyk Kamil Piskała, autor książk
Zbrodnia i archiwa. Jak powstaje true crime
Głośna zbrodnia z lat 60. staje się punktem wyjścia do rozmowy o realiach PRL-u, mechanizmach śledztwa i roli mediów w kształtowaniu społecznych emocji. W audycji "Turbohistoria" autor książki "Wampir z Osielska" - Krzysztof Drozdowski - opowiada o pracy na aktach sądowych, trudnym dostępie do archiwów oraz o tym, jak powstaje opowieść oparta na faktach. To także refleksja nad fenomenem popularnoś
Melchior Wańkowicz - biografia poza schematem
Większość z nas kojarzy Melchiora Wańkowicza jako starszego pana od kresowych opowieści. To jednak tylko wycinek jego postaci - spiskowiec, konspirator i uchodźca, który tracił dom za domem i odcinany był od korzeni przez wielką historię. Mistrz autokreacji, który tak skutecznie mieszał fakty z fikcją, że do dziś nie wiadomo co jest prawdą, a co świadomą autokreacją. Gość audycji "Turboistoria" -
"Idź prosto w stronę grzyba atomowego". Opowieść o ludziach z poligonów nuklearnych
Eksplozje atomowe na pustyniach, wyspy zamienione w poligony i ludzie, którzy znaleźli się zbyt blisko testów broni jądrowej. Gość w audycji "TurboHistoria" Łukasz Dynowski, w książce "Atomowi. Testy nuklearne na ludziach" opisuje jeden z mniej znanych rozdziałów zimnej wojny - historię prób nuklearnych widzianą nie z perspektywy technologii czy strategii militarnej, lecz zwykłych ludzi, którzy po
Rzeczypospolita nad Amurem, czyli o Polakach, którzy kolonizowali Syberię
Czy historia zawsze musi kojarzyć się z nudą i suchymi datami, czy może brzmieć jak pasjonująca powieść przygodowa? Krzysztof Grzybowski wraz ze Sławomirem Koprem rzucają nowe światło na dzieje Syberii, ukazując ją nie tylko jako miejsce martyrologii, ale polski "Dziki Zachód", gdzie nasi rodacy budowali fortuny i kolonizowali nieznane lądy.
Więzień numer 77. Niezwykła istoria boksera, który walczył w Auschwitz
Historia Tadeusza Pietrzykowskiego - boksera warszawskiej Legii i więźnia numer 77 w Auschwitz - pokazuje, jak w najbardziej nieludzkich warunkach można było zachować godność i siłę ducha. Jego obozowe walki były czymś więcej niż sportową rywalizacją: stawały się symbolem oporu i nadziei dla współwięźniów. W rozmowie z Niną Majewską-Brown wracamy do niezwykłych losów Pietrzykowskiego, ale też zast
Prawda czy dramaturgia? Historyk na planie "Pojedynku"
Jak wyglądało codzienne życie jeńców w obozie w Kozielsku? Jaką rolę pełni w filmie konsultant historyczny? Czy warto być wiernym historycznej prawdzie? O tym wszystkim na kilka chwil przed premierą filmu "Pojedynek" w reżyserii Łukasza Palkowskiego porozmawiamy w Turbohistorii z Pawłem Rozdżestwieńskim - historykiem, publicystą i konsultantem historycznym.
Nadzieja, bezrobocie, kapitalizm, prywatyzacja - cena przemian lat 90.
Lata 90. zapisały się w zbiorowej pamięci jako czas wielkich nadziei i gwałtownych zmian, ale dla wielu były także momentem głębokiej straty - pracy, bezpieczeństwa i poczucia sensu. W audycji wracamy do doświadczenia transformacji widzianej z perspektywy tych, których głos rzadko przebijał się do oficjalnych opowieści o sukcesie wolnego rynku. W adycji "TurboHistoria" rozmowa z Martą Madejską - p
Akcja Kutschera. Kulisy zamachu na kata Warszawy
Jedna z najbardziej znanych operacji zbrojnych Polskiego Państwa Podziemnego zostaje opowiedziana na nowo, z uwzględnieniem jej zaplecza organizacyjnego i ludzi stojących za decyzjami. Przygotowania do zamachu na Franza Kutscherę odsłaniają rolę kobiet, znaczenie pracy wywiadowczej oraz funkcjonowanie oddziału "Pegaz/Agat", znanego później jako batalion "Parasol". O kulisach Akcji Kutschera w audy
Polki w Himalajach. Rozmowa o górskiej odwadze i przełamywaniu stereotypów
Polskie himalaistki od dekad przełamują bariery w górach najwyższych na świecie, pokazując, że odwaga i determinacja nie znają płci. Ich historia to nie tylko triumfy na ośmiotysięcznikach, lecz także osobiste dramaty, rywalizacja i trudne wybory w ekstremalnych warunkach. Gościem audycji był Piotr Trybalski, autor książki "Bunt. O Polkach, które zdobywały Himalaje” - dziennikarz, podróżnik i foto
Pokazy, dygnitarze i ulica. Świat mody w czasach PRL
Jak funkcjonował świat mody w czasach wiecznych niedoborów, pustych sklepowych półek i ręcznie sterowanej gospodarki? Jak partyjni dygnitarze reagowali na modowe pokazy i co w czasach PRL nosiła warszawska ulica? O fenomenie Mody Polskiej, pierwszym opolskim festiwalu i modowych ikonach ówczesnej Polski mówiła w audycji "TurboHistoria" Katarzyna Droga - dziennikarka, pisarka i autorka książki "Jas
Człowiek twardej ręki. Kim naprawdę był Wacław Kostek-Biernacki?
Z jednej strony czarna legenda "wieszatiela", Brześcia i Berezy Kartuskiej. Z drugiej chlubna, niepodległościowa przeszłość i powtarzane po wielu latach historie o srogim i sprawiedliwym wojewodzie, który wstawiał się za prostym ludem. Kim naprawdę był Wacław Kostek-Biernacki? O jego kontrowersyjnym życiorysie w audycji "TurboHistoria" mówił Krzysztof Drozdowski, historyk i autor książki "Wacław K
Śladami pobożnych - chasydzka historia Europy Środkowo-Wschodniej
Chasydyzm to mistyczny nurt judaizmu, który narodził się w XVIII wieku wśród żydowskich społeczności Europy Wschodniej. Choć przetrwał wieki i rozprzestrzenił się na cały świat, w wielu miejscach jego ślady w Polsce są dziś słabo znane lub zapomniane. Gościem Krzysztofa Grzybowskiego była Dorota Bidzińska - reporterka, autorka książki "Republika pobożnych. Chasydzka historia Polski".
Orangutan europejski czyli dezinformacja i wojna hybrydowa epoki Oświecenia
W epoce Oświecenia dezinformacja i działania hybrydowe stanowiły istotne narzędzie polityki mocarstw. Rosja i Prusy konsekwentnie budowały negatywny wizerunek Rzeczpospolitej jako państwa zacofanego, anarchicznego i niezdolnego do reform, uzasadniając w ten sposób własne ingerencje i przyszłe rozbiory. Gościem audycji "TurboHistoria" był dr Jacek Kordel, historyk z Uniwersytetu Warszawskiego.
Duchy, miłość i wojenne demony. Nieznane oblicze Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej
Poetka kojarzona przede wszystkim z liryką miłosną, tymczasem jej twórczość skrywa znacznie mroczniejsze tony. W wydanym w 1930 roku tomie "Profil Białej Damy" Pawlikowska-Jasnorzewska sięga po motywy spirytystyczne, duchy i nawiedzone miejsca, stawiając pytania o istnienie świata niewidzialnego i granicę między życiem a śmiercią. Gościnią Krzysztofa Grzybowskiego była Joanna Jurgała-Jureczka, pis
Sarmacka Polska bez mitów. Codzienne życie w dawnej Rzeczypospolitej
Polska sarmacka to nie tylko heroiczne bitwy i wielkie ideologie, lecz także codzienność zwykłych ludzi. Próbując zrozumieć dawną Rzeczpospolitą, warto sięgnąć do źródeł, by odkryć losy jednostek i ich autentyczne historie zapisane w aktach i przekazach pisanych. To spojrzenie na sarmatyzm z perspektywy codzienności, która odsłania prawdziwe oblicze epoki. Gościem Krzysztofa Grzybowskiego w audycj
Marzyciele i realiści. Nowe spojrzenie na polskie powstania
Czy polskie powstania były wyłącznie heroicznym zrywem, czy także przestrzenią sporów, wątpliwości i alternatywnych wizji wolności? W audycji "TurboHistoria" rozmowa Krzysztofa Grzybowskiego z Mirosławem Maciorowskim, autorem książki "Powstańcy. Marzyciele i realiści. Historia na nowo opowiedziana" o polskich walkach o wolność - nie tylko z perspektywy tych, którzy chwycili za broń, lecz także ich
Norymberga: między filmem a rzeczywistością. Jak wyglądał proces nazistów?
W kinach możemy już oglądać "Norymbergę" Jamesa Vanderbilta, w której Russell Crowe wciela się w postać sądzonego przez Aliantów Hermana Göringa. Jak naprawdę wyglądał proces hitlerowskich zbrodniarzy? Jak doszło do Norymbergi i jaką rolę odgrywali w niej Polacy? Gościem Krzysztofa Grzybowskiego był Sebastian Pawlina, historyk i publicysta (Muzeum Historii Polski).
To on zjednoczył Polskę. Władysław Łokietek i droga po koronę
O Władysławie Łokietku mówi się "mały wielki człowiek". To jemu przypadła rola zjednoczenia Polski po okresie rozbicia dzielnicowego. Dlaczego to właśnie on tego dokonał? Jak wyglądała walka o władzę? I co wspólnego mogą mieć ze sobą Mel Gibson, Władysław Łokietek i Juliusz Słowacki? O tym w audycji "TurboHistoria" Krzysztof Grzybowski rozmawiał z Michaelam Morysem Twarowskim, autorem książki "Łok
Ojciec niepodległości czy dyktator? Spór o Piłsudskiego
Kim naprawdę był Józef Piłsudski? Socjalistą, patriotą, dyktatorem? Co wpływało na polityczne decyzje, które podejmował? Czy dziś oceniamy go na podstawie historycznych faktów, czy mitów? O różnych obliczach marszałka w audycji "TurboHistoria" Krzysztof Grzybowski rozmawiał z prof. Mariuszem Wołosem, historykiem, sowietologiem i autorem książki "Józef Piłsudski. Rzecz o nieprzeciętności".
Tajemnice Prapolski - zapomniane grody, rytuały i kontakty ze starożytnym światem
Prapolska przestaje być białą plamą na mapie dawnych dziejów. Najnowsze odkrycia odsłaniają świat pełen zaskoczeń: kujawskie piramidy starsze niż egipskie, grody z greckim winem czy ślady rytualnego kanibalizmu. O tym, co mogło dziać się na terenach dzisiejszej Polski, w rozmowie z Krzysztofem Grzybowski opowiadał Adrian Pogorzelski, uczestnik badań archeologicznych, tropiciel historii i autor ksi
Kim naprawdę były aufzejereki?
Budziły strach i przerażenie. Na dziesięciolecia stały się symbolem niewyobrażalnego okrucieństwa. Kim naprawdę były aufzejereki, czyli niemieckie nadzorczynie w obozach koncentracyjnych? Co w opowieściach o nich jest prawdą, a co mitem? Dlaczego po wojnie niektóre z nich doczekały się wsparcia samych więźniarek, a które uniknęły odpowiedzialności za swoje zbrodnie? Gościem Krzysztofa Grzybowskieg
"Ukarać bezkarnych". Czy sprawiedliwość jest dla wszystkich?
Czy świat naprawdę potrafi ukarać zbrodniarzy wojennych? Steve Crawshaw w książce "Ukarać bezkarnych. Zbrodnie wojenne i walka o sprawiedliwość" pokazuje, że walka o sprawiedliwość nie kończy się wraz z końcem wojny. Od Norymbergi po Buczę i Gazę autor śledzi losy tych, którzy stanęli przed sądem - i tych, którzy wciąż pozostają nietykalni. Autor książki był gościem Krzysztofa Grzybowskiego w audy
Najzdolniejszy i najskuteczniejszy z Piastów? Gra o koronę Bolesława Śmiałego
Bolesław Śmiały - jeden z najwybitniejszych polskich władców, którego od wielkości dzielił jeden krok, czy zwykły tyran i okrutnik jak chciały go widzieć kroniki? O tej niezwykłej postaci mówiła w Polskim Radiu 24 Elżbieta Cherezińska, pisarka i autorka powieści o czasach piastowskich, z którą rozmawiał Krzysztof Grzybowski.
Co pozostało z imperium? O dumie, izolacji i brytyjskiej duszy
Co wspólnego z Brexitem ma "człowiek z Cheddar" skonsumowany przez pobratymców ponad 7 tysięcy lat temu? Co oznacza "brytyjskość" i dlaczego to Anglikom udało się wygrać imperialny wyścig? O fascynującej przeszłości Wielkiej Brytanii, jej mitach i zagadkach i współczesności Krzysztof Grzybowski rozmawiał z Markiem Rybarczykiem, wieloletnim korespondentem mediów w Londynie.
Święty z Syberii i jego imperium posłusznych dusz
Historia sekty Wissariona - byłego milicjanta, który ogłosił się syberyjskim Chrystusem - to opowieść o złudzeniach i upadku nadziei. Wspólnota, która miała być duchową alternatywą dla reżimu Putina, z czasem zaczęła przypominać autorytarne państwo. Gość audycji "Turbohistoria", Jędrzej Morawiecki, reporter i znawca Rosji, pokazuje, jak łatwo marzenie o wolności może zamienić się w kolejną formę z
Historia w cieniu stosów - prof. Wijaczka o polowaniach na czarownice w Polsce
Polowania na czarownice to nie tylko słynne Salem. O procesach czarownic w I Rzeczpospolitej, o katach, czarach i stosach, a także o tym, co wspólnego miały z tym zmiany klimatyczne, w audycji "TurboHistoria" Krzysztof Grzybowski rozmawiał z prof. Jackiem Wijaczką, autorem książki "Polowanie na czarownice w Polsce w XVI-XVIII wieku".
Zamach na papieża - co naprawdę wydarzyło się w Watykanie?
W polskich kinach można już oglądać pożegnalny film duetu Pasikowski - Linda, którego fabuła została luźno oparta na historii zamachu na Jana Pawła II. Jak w rzeczywistości wyglądał zamach? Czy dziś wiemy już wszystko o jego inicjatorach i przebiegu? Gościem Krzysztofa Grzybowskiego był dr Andrzej Grajewski - dziennikarz i redaktor "Gościa Niedzielnego", autor publikacji poświęconych zamachowi na
Dziedzictwo Moczara. Nacjonalizm, antysemityzm, populizm
Był jedną z najważniejszych, najciekawszych i najbardziej kontrowersyjnych postaci władzy czasów komunizmu. Drogę na partyjne szczyty i popularność zapewniło mu połączenie haseł komunizmu, populizmu i nacjonalizmu oraz partyzancka przeszłość. Kim naprawdę był Władysław Moczar? Jaką rolę w polskiej historii odegrali tzw. "partyzanci"? Gościem w audycji "TurboHistoria" był prof. Paweł Machcewicz, au
Dlaczego Ameryka tak chętnie wierzy w spiski? Od zabójstwa Kennedy’ego po UFO
Kto zabił JFK, czy UFO istnieje, dlaczego CIA eksperymentowała z LSD na żołnierzach i więźniach, kto wysadził w powietrze WTC? Te i wiele innych pytań prowadzi w głąb amerykańskiej historii widzianej przez pryzmat teorii spiskowych - od Watergate i Illuminatów po Pizzagate - które na trwałe wpisały się w kulturę i popkulturę USA. Gościem Krzysztof Grzybowskiego był dr Piotr Tarczyński autor książk
"Jeden z kamieni milowych naszej historii". Piotr Korczyński o udziale Polaków w epopei napoleońskiej
Piotr Korczyński sięga po wspomnienia polskich żołnierzy, którzy wiernie podążali za Napoleonem - od triumfów po klęski. To opowieść o nadziei na odzyskanie ojczyzny i niezwykła historia wojen napoleońskich widziana z perspektywy szwoleżerów. Autor książki "Krew i popiół. Polscy żołnierze Napoleona" był gościem Krzysztofa Grzybowskiego w audycji "TurboHistoria".
Błędy, złudzenia, nadzieje - Polska wobec niemieckiej agresji w 1939 roku
"Silni, zwarci, gotowi" - pierwsze dni września 1939 roku brutalnie zweryfikowały to propagandowe hasło. Co przesądziło o polskiej klęsce? Czy można było lepiej przygotować się na nadchodzącą wojnę z Niemcami? Jakie popełniono błędy? Gościem Krzysztofa Grzybowskiego w audycji "TurboHistoria" był Sebastian Pawlina, historyk i publicysta (Muzeum Historii Polski).
Mroczne sekrety III Rzeszy. Okultyzm, demony i złowieszcza fascynacja władzy
Za zbrodniami II wojny światowej kryje się nie tylko polityka i ideologia, lecz także obsesyjna fascynacja hitlerowskich elit okultyzmem, metafizyką i demonologią. Ten mniej znany wymiar historii odsłania ponure rytuały, zbrodnie i prowadzi do miejsc naznaczonych grozą, które do dziś budzą dreszcz niepokoju. Gościem Krzysztofa Grzybowskiego w audycji "TurboHistoria" był Hubert Kozieł, autor książk
Bitwa Warszawska. Andrzej Mejssner: tylko twarde działania mogły zaskoczyć Armię Czerwoną
- Wydaje się, że tylko ofensywa i wyłącznie twarde działania, były w stanie zaskoczyć Armię Czerwoną i wyhamować jej marsz - powiedział w Polskim Radiu 24 Andrzej Mejssner, historyk z Muzeum Bitwy Warszawskiej.
XVII wiek, jakiego nie znaliście. "Krzywda" Pawła Rzewuskiego
"Krzywda" to pasjonująca powieść historyczna z elementami horroru. - Naprawdę nie mamy innej przeszłości niż I Rzeczpospolita. Trzeba również pisać o tym, co było w niej dobrego, kulturotwórczego. Ten twór ma niesamowite zasługi, również dla całego regionu. Bracia Ukraińcy nie do końca się z tym zgodzą, ale ich niezależności od Rosji jest również wynikiem tego, że byli bardzo długo w orbicie I Rze
Powstanie Warszawskie. Jakie tajemnice wciąż jeszcze skrywa?
Nadzieje, wielkie emocje, chłodne kalkulacje, polityczne ambicje - co wpłynęło na decyzję o wybuchu Powstania Warszawskiego? Na ile starannie przygotowano się do tego największego zrywu w okupowanej Europie? Co wciąż jest dla nas tajemnicą? O tym w audycji "TurboHistoria" Krzysztof Grzybowski rozmawiał z Sebastianem Pawliną, publicystą i historykiem z Muzeum Historii Polski.
Pyzia: rola imprezowania w naszej historii jest niedoceniona
Jedną z bitew przegraliśmy, bo nasz dowódca tak się spił, że wydawał rozkazy bełkocząc i nasi nie wiedzieli o co mu chodzi i przegraliśmy - powiedział w audycji "TurboHistoria" Krzysztof Pyzia, dziennikarz i autor książek.
To on zjednoczył Polskę. Władysław Łokietek i droga po koronę 18.07.2025
O Władysławie Łokietku mówi się "mały wielki człowiek". To jemu przypadła rola zjednoczenia Polski po okresie rozbicia dzielnicowego. Dlaczego to właśnie on tego dokonał? Jak wyglądała walka o władzę? I co wspólnego mogą mieć ze sobą Mel Gibson, Władysław Łokietek i Juliusz Słowacki? O tym w audycji "TurboHistoria" Krzysztof Grzybowski rozmawiał z Michaelam Morysem Twarowskim, autorem książki "Łok
"Polska nie mogła liczyć na nikogo". Historyk o wojnie z Rosją w 1792 r.
- Stanisław August być może nieco naiwnie zakładał, że Katarzyna II zechce ocalić przynajmniej część z postanowień Konstytucji 3 maja, część z tego ustawodawczego dorobku. Miał nadzieję, że Polska sprawnie zarządzana, cała Polska, wciąż będzie z punktu widzenia Katarzyny drugiej lepszym rozwiązaniem niż podzielenie się Polską z innymi państwami - mówił w Polskim Radiu 24 dr Jacek Kordel, historyk
Historyk Artur Wójcik: Sarmacja jest bliżej niż nam się wydaje
- Sarmacja była takim pojęciem, które miało zebrać całą szlachtę Rzeczpospolitej Obojga Narodów - mówił w Polskim Radiu 24 Artur Wójcik, historyk i autor książki poświęconej temu zjawisku.
Operacja Barbarossa. "Wojna Niemcy - ZSRR była nieunikniona"
- Dwa totalitaryzmy, skrajnie agresywne bloki wojskowe musiały się ze sobą zderzyć. Komuniści i narodowi socjaliści skazani byli na konfrontację. Obie ideologie głosiły wojnę i upatrywały rozwiązania problemów w konflikcie zbrojnym - mówił w Polskim Radiu 24 historyk Norbert Bączyk, współautor podcastu "Wojenne Historie".
Co robili Skandynawowie na terenach dzisiejszej Polski?
- Nie rozróżniałbym relacji handlowych i wojennych. W zależności od okoliczności to mogła być ta sama wyprawa. To byli bardzo inteligentni bandyci. Kochali gry planszowe i bardzo szybko nauczyli się grać w szachy - mówił w Polskim Radiu 24 prof. Leszek Słupecki, autor książki "Słowianie i Skandynawowie w epoce wikingów".
Lebensborn. Mali Aryjczycy porywani z polskich domów
- Starałem się pokazać, że historia to jest także ciąg przypadków, różnych zdarzeń i ona by mogła pójść zupełnie inną ścieżką - mówił w rozmowie z Krzysztofem Grzybowskim w audycji "TurboHistoria" Krzysztof Bochus, miłośnik historii i autor książek, w tym pozycji "Tajemnice XX wieku. Ludzie, sensacje, wydarzenia".
Ziemie Odzyskane. Obietnica lepszego życia a brutalna rzeczywistość
Jedni przyjeżdżali dobrowolnie, inni z przymusu. Często całymi rodzinami. Zawsze w nieznane. Wspomnienia Polaków zasiedlających tzw. Ziemie Odzyskane pełne są strachu i dramatu, ale i nadziei. Jak wyglądał nowy świat, w którym przyszło im żyć? O tym w rozmowie z Krzysztofem Grzybowskim w audycji "TurboHistoria" opowiadał Tomasz Bonek, autor książki "Repatrland'45. Drogi Polaków na Ziemie Odzyskane
Książka "Genialnie zmyślone?". Jak łatwo można dać się oszukać
- Mam nadzieję, że czytelnicy przejdą ciekawą drogę od pięknej pogłoski przez dowody, które później są brutalnie weryfikowane i na końcu upadają - powiedział w Polskim Radiu 24 Jakub Kuza, autor książki "Genialnie zmyślone?".
Nowe spojrzenie na nasze dzieje. "Protokół rozbieżności. Historia Polski bez histerii"
- Propagowanie historii to dziś pewna forma misji, gdy widać jak wiele tematów zniknęło ze szkolnych lekcji historii lub co gorszą gdy są fałszowane w wielu publikacjach - powiedział w Polskim Radiu 24 Cezary Korycki, propagator historii, autor podcastu i książek na tematy historyczne.
Nieprzepracowana trauma. Kazachstan jako największe więzienie ZSRR
- Pamięć o traumatycznych momentach historii Rosji jest nieprzepracowana, jest wręcz zakazana. To ma kolosalne skutki. Właściwie wpływa na to, jakim mocarstwem jest Rosja dzisiaj. Kazachstan pokazał mi się jako największe niegdyś więzienie Związku Radzieckiego - powiedziała w Polskim Radiu 24 Joanna Czeczott, autorka książki "Cisza nad stepem. Kazachstan i pamięć o Rosji".
1000-lecie koronacji Chrobrego. "Władca wyjątkowy"
- Koronacja Bolesława Chrobrego była wydarzeniem, które rozpaliło emocje w pewnych kręgach w Niemczech. Fakt, że w otoczeniu władcy niemieckiego, Konrada II, wywołała takie oburzenie, świadczy o tym, że musiała to być duża manifestacja polityczna, i miała także wielkie znaczenie sakralne na zasadzie quasi-sakramentu - mówił w Polskim Radiu 24 Michael Morys-Twarowski, historyk i autor książki "Chro
Gra wywiadów w okupowanej Polsce. "Ekipy reprezentowały wyłącznie siebie"
- Przyjmuje się, że oficerowie wywiadu reprezentują ciemną albo jasną stronę. A może oni reprezentują tylko i wyłącznie siebie? Tak było w zdecydowanej większości przypadków podczas II wojny światowej - powiedział w Polskim Radiu 24 Michał Wójcik, autor książki "Miasto szpiegów. Gra wywiadów w okupowanej Warszawie".
Testament Krzywoustego. Walki o władzę w czasie rozbicia dzielnicowego
W tamtych czasach do zdobycia władzy używano często bardzo drastycznych metod. - Swojego rywala chciano albo złapać, zamknąć, skuć kajdanami, wrzucić do jakiejś groty czy wieży i przetrzymać aż skruszeje i odda część swojego majątku, albo potraktować go trucizną - mówił w Polskim Radiu 24 Sławomir Leśniewski, autor książki "Piastowie. Przeklęty testament".
Akcja pod Arsenałem. "Konspiracja rodziła się na ulicach Warszawy"
- To chyba najbardziej powszechnie obchodzona akcja polskiego podziemia, nie licząc powstania warszawskiego - mówił w Polskim Radiu dyrektor Archiwum Akt Nowych Mariusz Olczak. 26 marca 1943 roku pod warszawskim Arsenałem członkowie Grup Szturmowych Szarych Szeregów uwolniły harcmistrza Jana Bytnara "Rudego" oraz 20 innych więźniów politycznych przewożonych z siedziby Gestapo przy alei Szucha na P
Mityczni Polanie nie istnieli? O pochodzeniu nazwy "Polska"
- Sprawdziłem najstarsze źródła, w których pojawia się zapis "Polska" w różnych wersjach. Okazało się, że po raz pierwszy ta nazwa pojawiła się aż w Rzymie, w klasztorze św. Bonifacego i Aleksego, którego opat opisywał dzieje swojego współbrata św. Wojciecha. Zginął on tragicznie w czasie misji do Prusów. Tam po raz pierwszy zastosował nazwę "Polonia" - mówił w Polskim Radiu 24 Prof. Przemysław Ur
Rekomendowane
Sceny zbrodni
Prawdziwa historia Polski
Podcasty Crime+Investigation Polsat
Angielski do kawy – British English Podcast
Mroczna historia Watykanu
WojewódzkiKędzierski
Bajki opowiadane przez dzieci
Podcast Śledczy
English In Minutes
Na krawędzi – prawdziwe historie negocjatora policyjnego
Andy Polański True Crime
Swojski język polski: Learn Polish podcast
