Podcast Demagoga
Podcast Demagoga to audycja poświęcona dezinformacji i fake newsom, prowadzona przez polską organizację fact-checkingową Demagog. W każdym odcinku autorzy pokazują, na jakie nieprawdziwe informacje można było ostatnio natrafić w sieci, i wskazują rzetelne źródła, które pozwalają je zweryfikować. Podcast tłumaczy też, jak odróżniać manipulację od sprawdzonych treści w codziennym obiegu informacji. Praca redakcji opiera się na zasadach bezstronności, przejrzystości źródeł i finansowania oraz otwartych poprawek, a jakość nadzorują międzynarodowe sieci IFCN i EFCSN, których Demagog jest członkiem.
Odcinki
Na co narażeni są Polacy w kryzysie psychicznym? Reportaż śledczy
🤝 W świecie, w którym o psychoterapii mówi się otwarcie, a korzystanie z takich terminów jak „trauma” czy „trigger” stało się powszechne, wciąż można natknąć się na „terapie”, które mogą szkodzić osobom w kryzysie.Jola Szymańska dotarła do podejrzanych psychoterapeutów i umówiła się na konsultacje. Wchodząc w rolę pacjentki, próbowała ich weryfikować – pytać o szkołę psychoterapii, superwizję, sku
Dlaczego dezinformacja klimatyczna po prostu nie zniknie?
🌍 O zmianie klimatu wiemy więcej niż kiedykolwiek. Dlaczego więc coraz trudniej o niej rozmawiać? Mimo twardych dowodów naukowych dezinformacja klimatyczna nie znika – zmienia jedynie swoje oblicze. Dziś rzadziej zaprzecza samemu istnieniu zmiany klimatu, a częściej podważa sens działań, które mają ograniczyć jej skutki.Dowiedz się:Dlaczego klimat ma „zły PR”?Jak zmieniła się dezinformacja klimaty
Czy DSA ograniczy wolność słowa w internecie? Rozmowa z dr Dorotą Głowacką #169
💡Cenzura czy ochrona przed dezinformacją? W Sejmie odbyło się pierwsze czytanie projektu ustawy wdrażającej unijny Akt o usługach cyfrowych (DSA), który ma uporządkować zasady funkcjonowania platform internetowych. Czy nowe przepisy pomogą w walce z nielegalnymi treściami, czy raczej dadzą władzom narzędzie do ograniczania wolności słowa?🗣️O tym, czym naprawdę jest DSA, jakie niesie szanse i zagro
Czy warto korzystać z chatbota do nauki? Rozmowa z prof. Aleksandrą Przegalińską #168
💡 Sztuczna inteligencja stała się nieodłączną częścią edukacji. Chatboty mogą wspierać proces nauki, ale także budzą obawy – przede wszystkim o zanik samodzielnego myślenia.🗣️ O rozsądnym wykorzystaniu narzędzi AI w edukacji i o związanych z tym wyzwaniach rozmawiamy z prof. dr hab. Aleksandrą Przegalińską z Akademii Leona Koźmińskiego.
Czy turbiny wiatrowe są nieefektywne i nieekologiczne? Sprawdzamy mity #167
👀 Wysokie koszty, wątpliwa efektywność i negatywny wpływ na środowisko – to tylko kilka z wielu mitów dotyczących turbin wiatrowych. Jak często psują się wiatraki? Czy liczba wiatraków wpływa na ceny prądu?🗣️ O najczęściej pojawiających się fałszywych narracjach dotyczących wiatraków opowiada Bartłomiej Derski z redakcji portalu Wysokie Napięcie.
Dlaczego wierzymy w spiski? Mirosław Wlekły o świecie szarlatanów #166
❗ Teorie spiskowe, medyczna dezinformacja i obietnice szarlatanów coraz łatwiej wciągają nas w sieć kłamstw, a dezinformacja staje się niebezpiecznym wyzwaniem. 🗣️ Mirosław Wlekły, autor śledztwa „Spiskowa Teoria Wszystkiego” realizowanego we współpracy z Demagogiem, opowiada o tym, jak wielką siłę mają niesprawdzone przekazy, jak szybko się rozprzestrzeniają i jak trudno je potem zdementować.Podc
Czy uchodźcy z Ukrainy odebrali nam pracę? Rozmowa o imigracji #165
Na granicy Polski z Niemcami i Litwą od 7 lipca tego roku czasowo przywrócono kontrole. Kwestia migracji jest szeroko komentowana w mediach społecznościowych, gdzie można natknąć się na wiele nieprecyzyjnych czy fałszywych informacji. Dowiedz się:Czy uchodźcy z Ukrainy odebrali nam pracę? Czy wraz z przybyciem imigrantów wzrosła przestępczość u naszych zachodnich sąsiadów? Dlaczego na zasięgowych
Czy wybory zostały sfałszowane? Wyjaśnia Maciej Czapluk z Polityki Insight #164
1 lipca Sąd Najwyższy stwierdził ważność wyborów prezydenckich, a zaprzysiężenie prezydenta elekta Karola Nawrockiego odbędzie się 6 sierpnia. Jednak aż 40 proc. Polaków uważa, że wybory na prezydenta Polski zostały sfałszowane. Przyczyniły się do tego zarówno doniesienia o kilkukrotnym oddawaniu głosów, jak i późniejsze informacje o protestach wyborczych.Dowiedz się:Czy stwierdzenie ważności wybo
Fake newsy medyczne w internecie. Rozmowa z Doktorem z Tiktoka #163
📱 Media społecznościowe to nie tylko źródło rozrywki, lecz także sposób na popularyzację nauki. Oprócz rzetelnych informacji można jednak znaleźć w nich wiele fałszywych treści, w tym szkodliwą dezinformację medyczną.Dowiedz się: Czy można skutecznie promować rzetelną naukę w internecie? Czy jest szansa, by kanały popularnonaukowe zachęciły użytkowników TikToka do pogłębiania swojej wiedzy?🗣️ O na
Dezinformacja w polityce – podsumowanie kampanii wyborczej 2025 #162
🗳️ Wyścig o fotel prezydencki dobiegł końca, a zwycięzcą został Karol Nawrocki. Zarówno miniona kampania, jak i „maraton wyborczy” trwający od 2023 roku pokazały, że politycy nie mają oporu przed wykorzystywaniem fałszywych informacji do potwierdzania swoich tez.Dowiedz się:Czy problem dezinformacji w polityce będzie się zwiększał?Jakie sprawy wzbudziły kontrowersje w kampanii wyborczej?Jak w medi
Dezinformacja wyborcza i zagraniczne wpływy. Jak się bronić? #161
🗳️ Pierwsza tura wyborów prezydenckich 2025 za nami, jednak niedługo ponownie udamy się do urn. Na wybory, również w Polsce, mogą wpływać różni twórcy dezinformacji, a część z fałszywych przekazów może pochodzić z zagranicy.Dowiedz się:Kto bierze udział w grze dezinformacyjnej? Które państwa w szczególności atakują naszą sferę dezinformacyjną?W jaki sposób nasze państwo stara się im przeciwdziała
Kiedy emocje zastępują rozsądek. Jak nie dać się politycznej manipulacji? #160
Trwa kampania wyborcza, a materiały, które w niej widzimy bardzo często toną w przekazie emocjonalnym. Emocje mogą mieć wpływ na naszą decyzję w nadchodzących wyborach. Dowiedz się:Jak nasze emocje mogą zostać wykorzystane w trakcie kampanii?Czy łatwiej jest wzbudzić sympatię, czy uprzedzenie? Czy trudno jest uniknąć głosowania emocjami i zdyscyplinować się, żeby zagłosować rozumem?🗣️ O emocjach p
Chaos wyborczy w Rumunii. Simion wygra wybory? Kamil Całus, Ośrodek Studiów Wschodnich #159
Okres wyborczy trwa nie tylko w Polsce. Nowego prezydenta wybierają także obywatele Rumunii, którzy po anulowaniu listopadowych wyborów, ponownie poszli do urn. W opowieści o odwołanych wyborach przewijają się TikTok, rosyjskie wpływy i popularna cosplayerka rozsiewająca fałszywe informacje. Dowiedz się:Jak rumuńskie władze tłumaczyły anulowanie wyborów?Dlaczego Georgescu nie może ponownie starto
„Amerykańscy naukowcy udowodnili...” – ale czy naprawdę? O pseudonauce i manipulacjach #158
📖 Dezinformacja może pojawić się wszędzie, nawet w nauce. Naukowcy wypowiadający się na tematy z innej dziedziny niż ich własna, niezrecenzowane artykuły czy wyszukiwanie wątpliwych źródeł potwierdzających tezy – to tylko kilka przykładów.Dowiedz się:Czy wszystkie artykuły naukowe są rzetelne? Czy eksperci mogą stać się źródłem dezinformacji?Jak odróżnić dobrą pracę naukową od takiej, która szerzy
Chaos informacyjny – rosyjska strategia manipulacji. Rozmowa z dr. Michałem Markiem. #157
🇷🇺 ❌ Fałszywe przekazy zalewają sferę informacyjną, a fakty giną w gąszczu sprzecznych narracji. Tę sytuację wykorzystuje m.in. Rosja, która od lat podważa prawdziwe wersje zdarzeń w celu destabilizacji i osiągnięcia własnych korzyści.🔎 Dowiedz się:Czy łatwiej jest ukryć jakąś informację, czy zatopić ją w masie różnych treści na temat tego samego zdarzenia? Czy sceptycyzm wobec doniesień, które wi
Czy w Polsce zabraknie prądu przez AI? Rozmowa z Jakubem Wiechem. #156
Boom na sztuczną inteligencję trwa – 60 proc. młodych Polaków w ciągu ostatnich 12 miesięcy korzystało z aplikacji bazujących na AI. Wraz z upowszechnieniem sztucznej inteligencji rosną także potrzeby energetyczne. Konieczność zwiększenia produkcji prądu dotknie także Polskę. Dowiedz się:Czy jesteśmy w stanie podołać temu wyzwaniu? Czy problem z wytwarzaniem energii może zahamować rozwój AI w Pols
Serial „Dojrzewanie” Netflixa to prawdziwa historia? Nie daj się nabrać! #155
🎬 Miniserial „Dojrzewanie” Netflixa wywołał spore poruszenie w mediach, również za sprawą kontrowersji związanych z przypuszczeniem, że 13-letniego chłopca oskarżonego o zabójstwo może być oparta na faktach. Internauci jako rzekomą inspirację wskazują m.in. morderstwo popełnione przez 17-letniego Hassana Sentamu w Londynie.❗ Twórcy serialu zaprzeczają i podkreślają, że zainspirowali się zjawiskiem
Polityka, biznes czy show? Psychologia władzy na przykładzie Donalda Trumpa #154
🗽 Agencje prasowe zalewają nagłówki dotyczące prezydenta Stanów Zjednoczonych. Niekiedy trudno za nimi nadążyć, a komunikaty, które do nas docierają, bywają niekonsekwentne i przeczące faktom. 🔎 Co można powiedzieć o rządach Donalda Trumpa? Jak wygląda psychologia władzy na jego przykładzie? Powinniśmy mówić o polityce, biznesie czy zwykłym show?🎙️ Wiola Myszkowska rozmawia o tych aspektach z dr M
Rozmowy o fake newsach. Zalew antyukraińskich treści po spotkaniu Zełenskiego z Trumpem #153
🇺🇦 🇺🇸 Spotkanie Zełenskiego i Trumpa w Białym Domu odbiło się szerokim echem, a fałszywe i antyukraińskie treści znów zalały polski internet. W samym 2024 roku osiągnęły zasięg ponad 75 mln potencjalnych kontaktów.📲 W sieci nie brakuje fałszywych informacji dotyczących Ukrainy i jej prezydenta, co przyczynia się do spadku zaufania wobec obywateli tego kraju. Ostatnie wydarzenia pokazują, że rzetel
Tematy lokalne w ogólnopolskich mediach. Podcast Demagoga Lokalnie #152
Mówienie o Polsce wyłącznie z perspektywy dużych miast może prowadzić do tego, że odbiorca lokalny nie odnajdzie w tej opowieści siebie. W ostatnim (zamykającym ten cykl) odcinku Podcastu Demagoga Lokalnie przyjrzymy się obrazowi Polski poza metropoliami.🗣️ O tym, jak funkcjonują media lokalne w porównaniu z mediami ogólnopolskimi, rozmawia Wiola Myszkowska z Andrzejem Andrysiakiem – wydawcą tygo
Antyukraińska propaganda w internecie #151
🇺🇦 💻 Propaganda antyukraińska w mediach społecznościowych drastycznie wzrasta. W 2024 roku opublikowano niemal 327 tysięcy negatywnych polskojęzycznych wpisów i komentarzy. Wśród kont szerzących antyukraińską narrację znalazł się profil europosła Grzegorza Brauna.Dowiedz się:- Jakie konta najaktywniej promowały antyukraińską propagandę?- Jaki był zasięg wpisów?- Jakie nastroje Polaków wobec Ukraiń
Mafia medyczna i handel suplementami – Michał Janczura o zatrzymaniu Oskara D. #150
💊 Mafia medyczna, brak kontroli nad handlem suplementami i dezinformacja to zagrożenia dla społeczeństwa. Ten alarmujący problem ukazało nam zatrzymanie Oskara D. m.in. za udzielanie świadczeń medycznych bez zezwoleń i narażenie życia pacjentki z nowotworem. W rozmowie z Michałem Janczurą pytamy o to, jak to możliwe, że państwo jest bezradne wobec tego typu działalności.Dowiedz się:- Jak to możliw
Kryzys, emocje i newsy podczas powodzi. Podcast Demagoga Lokalnie #149
🌊 Skutki powodzi, która dotknęła Polskę w 2024 roku, dalej dotykają mieszkańców zalanych terenów. O jej następstwach piszą już głównie lokalni dziennikarze. Krzysztof Strauchmann, dziennikarz „Nowej Trybuny Opolskiej”, opowiada nam o wyzwaniach, z jakimi mierzą się lokalne media w kontekście takiego wydarzenia.Sprawdź:- Z czym mierzą się mieszkańcy kilka miesięcy po powodzi? - Dlaczego niektóre fa
Wojna w Ukrainie i dezinformacja po jej rozpoczęciu. Podcast Demagoga Lokalnie #148
🇺🇦🇷🇺 Po wybuchu pełnoskalowej wojny w Ukrainie w sieci pojawiło się sporo szumu medialnego, a w nim zagościła się dezinformacja. Plotki, niepotwierdzone informacje mieszały się z rzetelnymi źródłami w debacie publicznej. O tym okresie z Kingą Dereniowską (Nowiny24.pl) rozmawia Wiola Myszkowska, starsza analityczka w Demagogu.
Dowiedz się:
Jak w napływie fałszywych treści i generowanych przez nie
Meta gets rid of fact-checkers in the US: What does this mean for Europe? #147
Last week Mark Zuckerberg announced that Meta will end its partnership with fact-checkers in the next few months - for now in the United States. He acknowledged that they proved to be “too politically biased and destroyed more trust than they built.” He also said that “too many mistakes were made during content moderation and there was too much censorship.” This is now set to change.
How is the jo
Meta rezygnuje z fact-checkerów w USA. Co to oznacza dla Europy? #147
W ubiegłym tygodniu Mark Zuckerberg ogłosił, że Meta w ciągu następnych miesięcy zakończy współpracę z fact-checkeremi – na razie w Stanach Zjednoczonych. Uznał, że okazali się oni „zbyt stronniczy politycznie i zniszczyli więcej zaufania, niż go zbudowali”. Powiedział również, że podczas moderacji treści popełniono „zbyt wiele błędów i było za dużo cenzury”. Teraz ma się to zmienić.
Czym się różn
Kolejny rok walki z dezinformacją. Podsumowanie 2024 roku Demagoga #146
Ponad 400 sprawdzonych wypowiedzi polityków i prawie 700 zweryfikowanych fałszywych informacji. Rok 2024 obfitował w wiele wydarzeń, którym przyglądali się analitycy Demagoga. W pierwszym odcinku w 2025 roku przyglądamy się wydarzeniom z minionych 12 miesięcy. Okres ten podsumowują Małgorzata Kilian-Grzegorczyk, prezeska Stowarzyszenia Demagog, Marcin Kostecki, szef działu factcheckingu polityczne
Pozwy, blokowanie kont i polityka – jaki był to rok dla platform społecznościowych? Sylwia Czubkowska #145
Rok 2024 dobiega powoli końca i jak się okazuje, był to wyjątkowo intensywny czas dla wielu platform społecznościowych. Niektóre musiały zmagać się z oskarżeniami o monopol, innym wytykano opieszałość w walce z oszustami. Razem z Sylwią Czubkowską, dziennikarką i współprowadzącą podcastu „Techstorie - rozmowy o technologiach” podsumowujemy minione 12 miesięcy dla niektórych technologicznych gigant
Wiceminister klimatu kontra myśliwi. Podcast Demagoga lokalnie #144
Jakie zmiany w prawie łowieckim proponuje resort klimatu i środowiska, z wiceministrem Mikołajem Dorożałą na czele? Czego dotyczą protesty myśliwych? Co o polowaniach sądzą eksperci oraz społeczeństwo? W kolejnym odcinku Podcastu Demagoga Lokalnie wspólnie z naszymi ekspertami i mediami lokalnymi, takimi jak Zawsze Pomorze, sprawdzamy, jakie są fakty i przyglądamy się największym kontrowersjom.
M
Raport o polskich prawicowych telewizjach – Łukasz Grzesiczak #143
Telewizja wciąż stanowi jedno z najważniejszych źródeł informacji dla Polaków. W ostatnim czasie krajobraz medialny związany z tym medium bardzo się zmieniał, co obserwowaliśmy w naszych analizach. W naszym najnowszym tekście przyglądamy się dwóm prawicowym stacjom: Telewizji Republice i wPolsce24. W rozmowie z jednym ze współautorów raportu Łukaszem Grzesiczakiem sprawdzamy, jaką wizję Polski dos
Jak wygląda rosyjska dezinformacja w Mołdawii? Celem Maja Sadu i UE #142
Prozachodnia prezydentka Mołdawii, Maja Sadu, zakazała picia naparu z dzikiej róży. Na taką informację można było się natknąć w sieci przed wyborami prezydenckimi w tym kraju, które odbyły się w październiku. To fałszywe doniesienia, jedne z wielu w Mołdawi.
Jako kraj kandydujący do Unii Europejskiej to miejsce, gdzie ścierają się nastroje prozachodnie i prorosyjskie. To również pole to do rozwoju
Od dezinformacji po sztuczną inteligencję. Podsumowanie wyborów w USA - Jan Jęcz #141
Teorie spiskowe, sugerowanie fałszerstw wyborczych i obrazki tworzone przez sztuczną inteligencję. Po raz kolejny wybory prezydenckie w USA obfitowały w szereg wątków związanych z fałszywymi informacjami. Czy dezinformacja wokół wydarzeń tej kampanii miała wpływ na ostateczny wynik? A może do wygranej Trumpa przyczyniła się sztuczna inteligencja? O tym i innych kwestiach związanych z wyborami rozm
Muchomor jako lek na alkoholizm i sposób na długowieczność? Rozmowa o fake newsach #140
Wiosną grillujemy, jesienią idziemy na grzybobranie (a później opowiadamy o tym w internecie). Co ciekawe, oba te zajęcia mogą stać się tematem fałszywych treści.
Muchomory czerwone przedstawiane są w nich jako grzyby, które mogą przedłużyć nam życie, wspomóc w zmaganiach z alkoholizmem, czy odbudować neurony. Ile w tym prawdy? Niewiele. Nie mówiąc już o tym, że zatrucie nimi może mieć poważne, ne
Pokoje do masturbacji i inne mity o edukacji seksualnej – Martyna Wyrzykowska, SEXEDPL #139
Edukacja seksualna zajmuje szczególne miejsce wśród tematów, które rozpalają dyskusje w Polsce. Za każdym razem, kiedy temat ten pojawia się w przestrzeni publicznej, rozbrzmiewają hasła o seksualizacji nieletnich, przymuszaniu do masturbacji czy zmianie orientacji seksualnej. Wspólnie z Martyną Wyrzykowską, dyrektorką zarządzającą fundacji SexEd, postanowiliśmy obalić te powracające mity i zobacz
Czy w Mysłowicach powstanie nowa kopalnia? Podcast Demagoga Lokalnie #138
Po co budować kopalnie, kiedy Polska rzekomo od kopalni odchodzi? Takie pytanie zadaje sobie wielu mieszkańców Mysłowic i Śląska, kiedy słyszą o planach otwarcia nowej kopalni węgla kamiennego „Brzezinka 3”. W pierwszym odcinku Podcastu Demagoga Lokalnie wspólnie z naszymi ekspertami i mediami lokalnym – takimi jak Śląska Opinia – sprawdzimy, jakie są fakty dotyczące tej kontrowersyjnej inwestycji
Teza o zamachu w Smoleńsku powraca w nowej książce znanej autorki. Ktoś wprowadził ją w błąd? #137
Jessikka Aro to znana i poważana fińska dziennikarka, znana przede wszystkim jako autorka książki „Trolle Putina”. Jej najnowsza publikacja, która jeszcze nie ukazała się na polskim rynku, może jednak u części czytelników wywołać konsternację. Pojawia się w niej rozdział o katastrofie smoleńskiej, który powiela nieprawdziwe informacje na temat przyczyn wypadku i przebiegu śledztwa. Wśród osób, z k
Wojna francuskich i rosyjskich botów. Jak wygląda dezinformacja w Afryce? #136
Afryka to ogromny kontynent, wiele krajów zróżnicowanych m.in. pod względem językowym, kulturowym czy społecznym. Również tam pojawiają się fałszywe treści oraz kampanie dezinformujące.
Jak doszło do wybuchu wojny francuskich i rosyjskich botów? Czy jedna plotka może podburzyć społeczeństwo do agresji? I jak w takiej sytuacji działa fact-check przez SMS? O tym porozmawiamy z dr. Jędrzejem Czerepem
Powódź fałszywych informacji. Jak wygląda dezinformacja w czasie katastrofy? #135
Wody po tegorocznej powodzi zaczynają powoli opadać. Nie znika jednak fala dezinformacji, która przelała się przez media społecznościowe. W ciągu kilku dni mogliśmy zobaczyć, jak powstają teorie spiskowe, jak politycy obarczają się nawzajem winą za katastrofę, a także jak sytuację kryzysową wykorzystują oszuści.
W rozmowie z Marcinem Kosteckim, szefem działu fact-checkingu politycznego, sprawdzamy
Nauka w czasach nowych technologii – rozmowa z Magdaleną Bigaj #134
Wiele mówi się o tym, jak nowe technologie mogą pomagać, ale i przeszkadzać, w edukacji. Na przykład badacze sprawdzili, jak media społecznościowe mogą wpływać na naszą pamięć prospektywną, czyli tę, dzięki której pamiętamy o zaplanowanych zadaniach.
Czym różni się informacja od wiedzy i czy tę drugą da się znaleźć w mediach społecznościowych? Czy można odpocząć podczas scrollowania postów? Jak ko
Wielki reset: Ujawniamy, jak Minister Czarnek dał 1,5 mln zł na „badanie” i promocję teorii spiskowej #133
Zespół Demagoga ujawnia, jak minister Czarnek dał 1,5 mln zł na promocję teorii spiskowej o wielkim resecie. Mateusz Cholewa zaprosił do naszego podcastu Marcina Kosteckiego i Piotra Litwina, którzy zdradzają, co znalazło się w „badaniach” przygotowanych na Politechnice Warszawskiej.
1,5 mln zł – to wysokość dofinansowania przekazanego z publicznych pieniędzy na badania dotyczące wielkiego resetu
Nagłówki jako źródło dezinformacji - Rozmowa o Fake Newsach #132
Każdy może stać się źródłem fake newsa. Reagując bądź udostępniając niesprawdzone wiadomości, możemy przypadkiem przyczynić się do rozprzestrzeniania fałszywych informacji. Zasada ta dotyczy także mediów, którym zdarza się poprzez nagłówki sprowokować pojawienie się błędnych przekazów. W odcinku sprawdzamy ostatnie przykłady podobnych sytuacji, a przy okazji dowiadujemy się, co sprawia, że Polacy
Szkodliwe warzywa i inne mity żywieniowe – dr Damian Parol #131
Kto by pomyślał, że warzywa mogą nam szkodzić. A jednak, jakiś czas temu taki przekaz pojawił się filmie opublikowanym przez pewną sieć burgerowni. Jak się okazuje, mitów na temat żywienia jest znacznie więcej. Modne diety, wegańskie zamienniki i inne kwestie to temat, o którym rozmawiamy z dr. Damianem Parolem, dietetykiem i psychodietetykiem. Specjalnie dla naszych Patronów i Patronek dostępny j
Czy atak Ukraińców zaskoczył rosyjskich propagandystów? Rozmowa z Katarzyną Chawryło z OSW #130
6 sierpnia na terytorium Rosji, do obwodu kurskiego, wkroczyła armia ukraińska i pozostaje tam do dzisiaj. Na ten moment nie mamy wielu informacji o tym, co się tam dzieje. Jak w takiej sytuacji pracują analitycy?
Zapytaliśmy o to analityczkę z Ośrodka Studiów Wschodnich, Katarzynę Chawryło. Opowiedziała nam, co Kreml powiedział swoim obywatelom na temat ofensywy Ukraińców oraz co na ten temat myś
Czy jesteśmy na froncie cyberwojny? – Piotr Konieczny, Niebezpiecznik.pl #129
Pod koniec maja 2024 roku w sieci pojawiła się fałszywa depesza Polskiej Agencji Prasowej, zapowiadająca częściową mobilizację przed dołączeniem do wojny w Ukrainie. To wydarzenie pokazało, że cyberzagrożenie naszej sfery informacyjnej jest realne, a wojna może być bliżej, niż nam się wydaje. Tylko nie walczą w niej czołgi, a „hakerzy” i specjaliści od cyberbezpieczeństwa.
W podcaście rozmawiamy
Chiny i wojna informacyjna: Spojrzenie na dezinformację z dr. Adrianem Broną #128
Chiny i wojna informacyjna: Spojrzenie na dezinformację z dr. Adrianem Broną
Chiny lubią ład. Jak takie podejście ma się do dezinformacji, której celem zazwyczaj jest chaos?
Aby wyjaśnić, jak funkcjonuje dezinformacja w Chinach, należy najpierw spojrzeć na świat oczami mieszkańców tego kraju (przede wszystkim partii rządzącej). Pomoże nam w tym dr Adrian Brona z Instytutu Bliskiego i Dalekiego Wsc
Fake kNOw More, czyli jak dezinformacja wpływa na twoje emocje? #127
Dezinformujące treści chcą wpłynąć na nasze emocje. Dlaczego? Jakie korzyści dla szerzenia fałszywych treści może przynieść to, że się oburzymy albo zdenerwujemy? Czy dezinformacja może wywoływać pozytywne emocje?
Na te pytania – między innymi – staramy się odpowiedzieć w kolejnym wideocaście, w którym gośćmi są Izabela Meyza, dyrektorka programowa Fundacji Szkoła z Klasą oraz Patryk Zakrzewski z
Jak gry wideo mogą uczyć o dezinformacji? Dr Krzysztof M. Maj #126
Gry wideo stają się powoli częścią naszej codzienności i coraz rzadziej na całe szczęście kojarzą się wyłącznie z rozrywką. Coraz częściej dyskutuje się o nich w kontekście edukacyjnym, ponieważ jako medium immersyjne dają niepowtarzalną okazję na przekazywanie i naukę nowych doświadczeń. W rozmowie z dr. Krzysztofem M. Majem sprawdzamy, czy mogą pomagać poszerzać wiedzę o dezinformacji, a także j
Rozmowa o fake newsach. Czy katastrofy naturalne są wywoływane celowo? #125
Ekstremalne zjawiska pogodowe i katastrofy naturalne też są tematem fałszywych treści: ktoś ma wywoływać je celowo przy pomocy technologii. W grę wchodzi broń DEW czy projekt HAARP, wspomina się również o zasiewaniu chmur. Wszystkie miały być wykorzystane na korzyść „elit” ze szkodą dla zwykłych ludzi.
O tym porozmawiamy w kolejnym odcinku Podcastu Demagoga. Zajrzymy też na Maui, żeby sprawdzić, j
Miejskie strachy, czyli urbanistyczne teorie spiskowe. Łukasz Drozda #124
Teorie spiskowe mogą się kojarzyć z niecodziennymi wydarzeniami, takimi jak pandemię czy wojny. Mogą być one także blisko nas, w miejscach, których mieszkamy. Łukasz Drozda w swojej najnowszej książce „Miejskie Strachy. Miasto 15-minutowe, 5G i inne potwory” opisuje fałszywe narracje dotyczące mieszkania w miastach, a także opisuje zjawisko urbanistycznego populizmu. W naszej rozmowie sprawdzamy,
Why are Georgian fact-checkers receiving threatening calls? Interview with Sandro Gigauri #121
Thousands of people in Georgia have been protesting for several weeks against the adoption of a bill called the "Foreign Agent Law". According to the document, if at least 20 percent of an organization's funding comes from abroad, it must register as an "agent of foreign influence".
Similar laws also exist in other countries, including Russia. How do they differ from the Ge
Cała prawda o Zielonym Ładzie – Izabela Zygmunt, Witold Naturski #123
W trakcie protestów rolników z początku tego roku jedno z powtarzających się haseł dotyczyło rezygnacji z założeń Zielonego Ładu. Wokół tej inicjatywy zdążyło pojawić się wiele fałszywych przekazów dotyczących np. wywłaszczania rolników czy zakazu uprawy owoców i warzyw na własny użytek.
W drugiej części rozmowy na temat Unii Europejskiej sprawdzamy, czy tak naprawdę jest Zielony Ład i czy faktyc
Fakty i mity o Parlamencie Europejskim – Witold Naturski, Izabela Zygmunt #122
Już 9 czerwca w Polsce odbędzie się głosowanie na kandydatów do Parlamentu Europejskiego. Nasz kraj od 20 lat jest członkiem Unii Europejskiej, mimo to wokół działalności tej instytucji wciąż krąży wiele mitów i nieprawdziwych informacji. W tym odcinku przyglądamy się, w jaki sposób tworzy się unijną politykę, czym zajmują się europosłowie, a także, w jaki sposób zwykły wyborca może wpływać na kie
Dlaczego gruzińscy fact-checkerzy dostają telefony z pogróżkami? Rozmowa z Sandro Gigauri #121
Tysiące ludzi w Gruzji od kilku tygodni protestuje przeciwko przyjęciu ustawy nazywanej „ustawą o przejrzystości w kwestii obcego wpływu” albo „ustawą o zagranicznych agentach”. Według niej, jeśli przynajmniej 20 proc. finansowania danej organizacji pochodzi z zagranicy, musi zarejestrować się jako „agent zagranicznych wpływów”.Podobne ustawy funkcjonują również w innych krajach, w tym w Rosji. C
Dezinformacja na Bałkanach. Czy Serbia „patrzy na wschód”? #120
W Podcaście Demagoga staramy się zaglądać do różnych zakątków świata, aby sprawdzić, jakie fałszywe treści się tam rozprzestrzeniają. Tym razem sprawdzimy, co dzieje się na Bałkanach, konkretniej w Serbii.
Serbia jest krajem kandydującym do Unii Europejskiej. Jednocześnie relacje medialne donoszą o wizycie Xi Jinpinga, a Chiny oraz Rosja przedstawiane są jako alternatywa dla Zachodu. Czy Serbia fa
Metoda „na walizkę” sposobem oszustów z Facebooka. Jak oszukuje się Polaków? #119
Historia bohaterki tej opowieści może wydawać się wszystkim znana. Chwila nieuwagi w internecie doprowadziła do tego, że Iwona, zamiast otrzymać wylosowaną walizkę podróżną, została oszukana. Analitycy Demagoga podążyli za tropem oszustwa, który doprowadził ich poza granice naszego kraju. O odkryciach związanych z kolejnym śledztwem Demagoga opowiadają Adam Majchrzak i Justyna Stańska – analitycy
Jak wygląda „Dezinformacja oczami Polaków”? – omówienie raportu #118
Dezinformacja jest stałym elementem krajobrazu mediów. Styczność z nią zadeklarowało 79 proc. obywateli naszego kraju. To dane z najnowszej edycji badania „Dezinformacja oczami Polaków”. Właśnie o nim rozmawiamy w najnowszym odcinku Podcastu Demagoga. Gościem jest jeden z ekspertów, który opatrzył raport swoim komentarzem: Dariusz Ćwiklak, zastępca redaktora naczelnego Newsweek Polska.
W badaniu w
Rozmowa o fake newsach. NATO obiecało Rosji „nie rozszerzać wpływów na wschód”? #117
To narracja, która wróciła do przestrzeni publicznej w związku z wojną w Ukrainie. Na obietnicę powołał się Władimir Putin w wywiadzie przeprowadzonym przez Tuckera Carlsona.
Czy taka obietnica w ogóle padła? O tym rozmawiamy w najnowszym odcinku „Rozmowy o fake newsach” Podcastu Demagoga.
Zapraszają Mateusz Cholewa i Wiola Myszkowska.
Przydatne linki:
„NATO prowokuje Rosję, a za wojną stoi
Urodziny Demagoga, czyli 10 lat fact-checkingu w Polsce – Małgorzata Kilian-Grzegorczyk i Marcel Kiełtyka #116
Czy pamiętacie, co robiliście w 2014 roku? Od tamtej pory minęła dekada – właśnie tyle lat działa już Stowarzyszenie Demagog, pierwsza organizacja zajmująca się fact-checkingiem w Polsce.
Dziś będziemy mieli szansę zanurzyć się w jej historię i zobaczyć, jak to się wszystko zaczęło, w czym pomogą nam dwie osoby zaangażowane od lat w działalność Demagoga: prezeska stowarzyszenia Małgorzata Kilian-
Wawrzyniec Smoczyński o polaryzacji w społeczeństwie. Cz. 2. Co pogłębia polaryzację w Polsce? #115
Według danych Digital Society Project, Polska jest jednym z najbardziej podzielonych społeczeństw w Europie.
W drugiej części rozmowy o polaryzacji zapytamy o to, co mogło mieć na to wpływ. Czy takie społeczeństwa są w ogóle w stanie funkcjonować? Czy Polacy mają trudności z dogadaniem się?
Gościem będzie Wawrzyniec Smoczyński, prezes Fundacji Nowej Wspólnoty. Organizacja działa na rzecz depolaryz
Wawrzyniec Smoczyński o polaryzacji w społeczeństwie. Cz. 1. Jak ją łagodzić? #114
Ludzie potrafią żywo dyskutować nawet na temat rodzaju jedynego, słusznego majonezu. Nie mówiąc już o innych kwestiach, dotyczących polityki czy ekonomii. Nie bez powodu w ostatnich latach mówi się więcej o wzrastającej polaryzacji społecznej.
Co wpływa za ten wzrost? Jak rozmawiać z kimś, kto ma zupełnie inne poglądy niż my? Czy rozmowa międzybańkowa może nam pomóc?
Fundacja Nowej Wspólnoty wier
Rozmowa o fake newsach. Skąd wzięły się fałszywe treści o 5G i czy jest ono szkodliwe? #113
W tym odcinku Podcastu Demagoga, w nowym formacie, rozmawiamy o różnych, popularnych narracjach dezinformujących. Jakie są ich początki? Czy da się zidentyfikować źródło ich pochodzenia? W jakich wariacjach możemy się na nie natknąć w sieci i przede wszystkim, czy i jak duży miały wpływ na nasz świat – nie tylko wirtualny.
Tym razem sprawdzimy pierwsze doniesienia o rzekomo śmiercionośnym wpływie
Dlaczego nie chcemy powstrzymać zmiany klimatu? Dr Marzena Cypryańska-Nezlek #112
Zmiana klimatu to jeden z najlepiej udokumentowanych faktów naukowych. Od wielu lat wiemy, że nasza planeta się ociepla przez działalność człowieka. Mimo to wciąż trudno nam zmobilizować się do działania. W rozmowie z dr Marzeną Cypryańską-Nezlek, psycholożką społeczną z Uniwersytetu SWPS, sprawdzamy, dlaczego tak jest i skąd bierze się ten opór przed powstrzymaniem katastrofy klimatycznej.
Przyda
Po co sztucznej inteligencji człowiek? Rozmowa z Mateuszem Chrobokiem. Część 2 #111
Sztuczna inteligencja to narzędzie jak każde inne: można wykorzystać je zarówno do dobrych, jak i do złych celów. Jak używać jej etycznie? Po co sztucznej inteligencji człowiek? I po co jej regulacje prawne?
Między innym nad tym będziemy zastanawiać się w drugiej części rozmowy ze specjalistą od technologii, autorem kanału na YouTube, Mateuszem Chrobokiem. Podsumowujemy ostatnie lata w rozwoju s
Czy sztuczna inteligencja rozwija się zbyt szybko? Rozmowa z Mateuszem Chrobokiem. Część 1 #110
Szybki rozwój AI – podsumowanie plusów i minusów
Narzędzia jak Chat GPT, generatory grafik czy, od niedawna, filmów, są już częścią naszego życia, mimo że oddano je do naszych rąk niedawno.
Z tworzonymi przez nie „dziełami” mają do czynienia również fact-checkerzy. Takie treści nie zawsze celowo, ale potrafią wprowadzić użytkowników w błąd. Niektóre z nich wykorzystywane są w próbach oszustwa.
W k
Nie tylko Putin. Raport o antyukraińskiej dezinformacji w polskim internecie #109
Na początku lutego w sieci pojawił się wywiad Tuckera Carlsona z prezydentem Rosji Władimirem Putinem. W trakcie dwugodzinnej rozmowy przewinęły się wątki związane z antyukraińską dezinformacją, które trafiły również do polskiego internetu. Jest ona tam już od wielu miesięcy, co pokazują raporty Demagoga powstające we współpracy z Instytutem Monitorowania Mediów. O ostatnim raporcie podsumowującym
Podsumowanie roku 2023 w Demagogu #108
Wybory, śledztwa i dezinformacja. Rok 2023 w Demagogu po raz kolejny stał pod znakiem wytężonej pracy. Przez naszą redakcję przewinęła się masa tekstów dotyczących bieżących fałszywych narracji, powiązanych z kwestiami zdrowotnymi, aktualnymi wydarzeniami na świecie oraz w Polsce. W tym odcinku postaramy się podsumować ostatnie 12 miesięcy, a pomogą nam w tym wyjątkowe osoby: Paweł Terpiłowski, cz
Zakaz szczepień w Islandii, Projekt Blue Beam i święto satanistów? #107
Święta już za pasem, zanim jednak wszyscy usiądziemy do wigilijnego stołu, to warto jeszcze raz zobaczyć, jakie fałszywe wiadomości krążyły ostatnio w mediach społecznościowych. Wiola Myszkowska razem z Mateuszem Cholewą sprawdzali powracające nieprawdziwe doniesienia dotyczące szczepionek, które wspólnie nazwali już „dezinformującym klasykiem”. Dla koneserów teorii spiskowych (i odniesień do popk
Obalamy mity o samochodach elektrycznych – Bartłomiej Derski, wysokienapiecie.pl #106
Wybuchają, palą się niczym ognie piekielne, są strasznie drogie, nieefektywne i nieekologiczne. Tak właśnie prezentują się samochody elektryczne w przekazach, które przewijają się czasem przez media społecznościowe. Czy rzeczywiście auta o napędzie elektrycznym są tak beznadziejne i groźne jak próbują przedstawić je niektórzy? O mitach na temat tego rodzaju pojazdów rozmawiamy z Bartłomiejem Dersk
Czy rząd wycofa zerowy PIT dla młodych? Czy WHO nas zniewoli? #105
„BRAWO WYBORCY KO.. WLASNIE ZABIERAJA PODATEK ZEROWY DO 26 ROKU ŻYCIA. I KTO ZARAZ ZACZNIE WYCIE?”. To tylko przykład jednego ze wpisów w mediach społecznościowych, które rozpowszechniały informacje o tym, że już wkrótce tzw. PIT zerowy dla młodych ma zostać wycofany. W międzyczasie popularność zdobyło nagranie, w którym lekarka przekonywała, że zmiana Międzynarodowych Przepisów Zdrowotnych oznacz
UFO a dezinformacja: czy mamy niezbity dowód na istnienie obcych? #104
Każdego roku na naszym niebie porusza się setki niezidentyfikowanych obiektów latających. Coraz lepsze techniki radarowe pozwalają na dokładniejsze badanie tego typu zjawisk. W 2023 roku do rozmazanych zdjęć „statków kosmicznych” dołączyły także zeznania sygnalistów, którzy uważają, że prawda o UFO jest ukrywana przed opinią publiczną.
Czy faktycznie „bliskie spotkanie trzeciego stopnia” miało ju
Czekają nas „klimatyczne lockdowny”? Prasówka z dezinformacji #103
Czym jest „klimatyczny lockdown” i jak powiązane są z nim 15-minutowe miasta oraz barierki, które ustawiono na ulicach San Francisco? Wyjaśnimy to w tym odcinku prasówki z dezinformacji.
Zastanowimy się też, po co się tworzy tzw. „łańcuszki”. Jeden z nich (znów) obiegł Facebooka w związku z wprowadzeniem nowego regulaminu na platformie.
Poza tym poznacie nasz gust w zakresie rzutów architektoniczn
Wojna Izrael-Hamas a media społecznościowe, jakie są fakty? #102
7 października Hamas przeprowadził atak na Izrael. Po tym armia izraelska rozpoczęła naloty oraz atak naziemny na Strefę Gazy. W internecie znajdziemy nie tylko relacje z wydarzeń, ale też treści fałszywe, polaryzujące czy dehumanizujące obie strony. Dla wielu z nas media społecznościowe są pierwszym źródłem wiadomości – są też miejscem wojny informacyjnej.
Jak czytać informacje o Izraelu i Palest
Żarty o chemtrails wzięte na poważnie oraz kalkulator podatkowy bazujący na starej ustawie #101
Czasem trzeba uważać, z czego robi się kawały. Jak się okazuje, to, co dla jednych jest żartem, dla innych jest dowodem na spisek. W tym odcinku Prasówki z dezinformacji Wiola Myszkowska i Mateusz Cholewa sprawdzają, ile jest prawdy w żartobliwym nagraniu dwóch pilotów, dyskutujących o rzekomym zrzucie chemikaliów.
W programie dyskutujemy także o opłatach dla posiadaczy samochodów spalinowych, kt
Fałszywe treści o wyborach w Polsce i wojnie Izraela z Hamasem #100
Można się było spodziewać, jakimi tematami zajmiemy się w tej prasówce z dezinformacji. Polska już po wyborach i ogłoszeniu wyników. Jak wiele fałszywych treści pojawiło się w związku z tym wydarzeniem? Czy na ulice Warszawy w dniu wyborów wyjechały wozy wojskowe?
Opowiemy też oczywiście o fałszywych treściach związanych z wojną Izrael-Hamas. Jak ją połączono z wojną w Ukrainie? Czy Ukraina sprzed
Dezinformacja w czasie wyborów. Jakie narracje i techniki wpływały na głosowanie? #99
Uchodźcy, sztuczna inteligencja, fałszowanie wyników — to tylko kilka narracji dezinformacyjnych, które przewinęły się w trakcie tegorocznej kampanii wyborczej. Jaki miały wpływ na to, na kogo ostatecznie oddaliśmy głos? O tym rozmawiamy z analitykami Stowarzyszenia Demagog - Marcinem Kosteckim i Adamem Maternikiem.
Linki:
Kampania referendalna a kampania wyborcza - https://demagog.org.pl/analizy
Dezinformacja przed wyborami i śmiertelny test 5G? #98
Prasówka z dezinformacji nagrywana 4 października, czyli w dniu rzekomego testu 5G przeprowadzanego przez amerykańską Federal Emergency Management Agency (FEMA). Testu, który ma uaktywnić wirusa Marburg u osób zaszczepionych. Czy okręciliśmy swoje telefony i telewizory folią aluminiową? I dlaczego nie?
Oprócz tego omówimy fałszywe treści, które się pojawiły w związku z Marszem Miliona Serc, a takż
Jarosław Flis o tym, jak nie dać się nabrać na sondaże wyborcze? #97
Sondaże wyborcze, niczym wynik meczu piłkarskiego, pozwalają na bieżąco oceniać, które ugrupowanie ma obecnie „przewagę” i uzyska lepszy rezultat w nadchodzących wyborach. Trzeba jednak pamiętać, że badania opinii społecznej nie są sobie równe, a na wyborców czekają różne pułapki, które mogą wpływać na nasz osąd i ostateczną decyzję.
Na temat popularnych mitów związanych z sondażami i jak rozpozn
Polityczne fake newsy w czasach kampanii i scamy na Mentzena #96
To pierwsza Prasówka po przerwie wakacyjnej! Warto dodać, że nagrywana w wyjątkowych okolicznościach: ostatniego dnia dorocznego zjazdu Demagoga, przy kawie, przy śniadaniu (niestety, bez gazety). Korzystając z okazji, zaprosiliśmy przed mikrofon naszą analityczkę Izabelę Tomaszewską, która opowiedziała o przykładzie fałszywych treści, których bohaterami są politycy – w tym przypadku kandydatka do
Wybory 2023 i kampania w czasach mediów społecznościowych – Dr Katarzyna Bąkowicz i Piotr Litwin #95
Wybory i debata wokół nich – jak w tym czasie wykorzystywane są narzędzia technologii i media społecznościowe. Od kiedy media społecznościowe są wykorzystywane w kampanii wyborczej, zalewają nas informacje: czy są merytoryczne i wartościowe? Czy tegoroczna kampania wygląda inaczej niż poprzednie? Czy przekaz od polityków dostarcza nam informacji? Czy nasi analitycy mają więcej danych do sprawdzeni
Czy wiesz, gdzie zadzwonić, jeśli zaginie Twoje dziecko? Odcinek specjalny z Fundacją Itaka #94
Z policyjnych statystyk wynika, że w ubiegłym roku doszło do ponad 2 tysięcy zaginięć osób poniżej 18. roku życia. Wokół zaginięć małych dzieci, ucieczek i porwań rodzicielskich, czyli najczęstszych przyczyn zaginięć osób poniżej 18. roku życia, zdążyło narosnąć wiele mitów.
Czy wakacje to rzeczywiście czas, kiedy liczba ucieczek jest większa niż w innych miesiącach? Czy dziecko zawsze jest bezpi
