Podcast Muzeum Historii Polski
Zapraszamy do słuchania naszych podcastów w każdy czwartek o 16.00. Otwórz się na historię! Podcast Muzeum Historii Polski to audycje historyczne przygotowywane przez Muzeum Historii Polski w Warszawie.
Odcinki
Co wydarzyło się jesienią 1956 roku? Polski październik i odwilż polityczna
Jesienią 1956 roku Polska stanęła na rozdrożu. Na ulicach gromadziły się tłumy, w partii trwała walka o władzę, a sowieckie czołgi ruszyły w stronę Warszawy. Zamiast krwawej interwencji nadeszła jednak odwilż polityczna i fala nadziei na zmiany. W centrum wydarzeń znalazł się Władysław Gomułka, który ponownie objął przywództwo w partii komunistycznej. Dlaczego polski październik ’56 tak wiele zmie
Kim był Witold Pilecki?
Czy Witold Pilecki podjął się najniebezpieczniejszej misji II wojny światowej? Jak trafił do Auschwitz? Czy rzeczywiście budował tam konspirację? W tym odcinku podcastu opowiemy o życiu rotmistrza Witolda Pileckiego. Gdzie się urodził? Kiedy zaczął działać w konspiracji? Jakie były jego powojenne losy? Do wysłuchania podcastu Muzeum Historii Polski zaprasza Łukasz Starowieyski. Gościem podcastu by
Od Sopotu do Opola. Muzyka w PRL
Festiwale muzyczne w PRL cieszyły się wielką popularnością. Czesław Niemen, Kora, Marek Grechuta, Zdzisława Sośnicka - to tylko garstka wybitnych muzyków, którzy występowali w Opolu. Festiwali muzycznych było jednak więcej: Sopot, Kołobrzeg, Jarocin. Jak to wyglądało? Czy festiwal Opole był najważniejszy? Kiedy i gdzie Czesław Niemen zaśpiewał "Dziwny jest ten świat"? Od czego to wszystk
Jak komuniści przejęli władzę w Polsce? Wybory 1947
Po sfałszowanym referendum z 1946 roku wybory parlamentarne z 1947 roku były dla wielu Polaków ostatnią nadzieją na zachowanie przez Polskę choćby częściowej suwerenności. Jak wyglądały wybory w 1947 roku? Dlaczego komuniści zdecydowali się je przeprowadzić i jak sfałszowano ich wyniki? Przyjrzymy się także sytuacji Stanisława Mikołajczyka i PSL, amnestii, która pomogła złamać powojenne podziemie,
Jakim miastem była Warszawa Bolesława Prusa? Śladami „Lalki”
Jak wyglądała Warszawa Wokulskiego, a jak Warszawa Prusa? Zwiedzimy miasto śladami "Lalki". Gdzie było centrum? Jak duża była Warszawa? XIX wiek zmienił ją nie do poznania i sprawił, że stała się jednym z najważniejszych miast Cesarstwa Rosyjskiego. Dlaczego nad Wisłą nie powstały bulwary? Jak wyglądało życie w Warszawie? Czy Powiśle rzeczywiście było dzielnicą nędzy? Czy arystokracja ni
Upadek czy kapitulacja? Obrona Westerplatte 1939
1 września 1939 roku niemiecki pancernik Schleswig-Holstein rozpoczął atak na Westerplatte. Walka przewidziana na 12 godzin, trwała 7 dni. Westerplatte niemal natychmiast stało się symbolem bohaterstwa i oporu. Ale czy historia tego miejsca jest tak jednoznaczna, jak mogłoby się wydawać? Kim był major Henryk Sucharski i jaką podjął decyzję? Jak naprawdę wyglądała obrona Westerplatte - jedna z najb
Jak muzycy radzili sobie z cenzurą w PRL?
Czy w komunistycznej Polsce można było śpiewać wszystko, co się chciało? W rozmowie z historykiem Robertem Spałkiem z IPN przyglądamy się cenzurze muzyki rockowej w latach 80. – jej absurdom, lukom i sposobom, na jakie muzycy oraz dziennikarze próbowali ją omijać. Dlaczego Brygada Kryzys występowała jako Brygada K.? Jak Marek Niedźwiecki obszedł zakaz emisji Maanamu? I jak w państwowym radiu mogły
Referendum 3x TAK. Kulisy pierwszego powojennego głosowania
Do wysłuchania odcinka podcastu Muzeum Historii Polski zaprasza Łukasz Starowieyski. W dzisiejszym odcinku kontynuujemy opowieść o tym jak komuniści przejęli władzę w Polsce. Przyjrzymy się przylotowi Stanisława Mikołajczyka zMoskwy w roli wicepremiera Tymczasowego Rządu Jedności Narodowej. Powiemy o fenomenie PSL oraz o ogromnychnadziejach, jakie w nim pokładano. Dlaczego w 1946 przeprowadzono r
100 lat Polskiego Radia. Jak narodziła się polska radiofonia?
Polska wkraczała w nową epokę, a radio stawało się jednym znajpotężniejszych mediów masowych. Jak szybko Polskie Radio zdobyło słuchaczy i jaką rolę zaczęło odgrywać w odrodzonym państwie? Budowa potężnej radiostacji wRaszynie pokazywała ambicje radiofonii, a audycje docierały do coraz większej części społeczeństwa. Jaką rolę Polskie Radio odegrało w życiu II Rzeczypospolitej? I dlaczego jego hist
Jak żyli chłopi pańszczyźniani w Polsce sarmackiej?
W dzisiejszym odcinku opowiemy o tym jak wyglądało życie chłopów pańszczyźnianych w Polsce sarmackiej. Czym była pańszczyzna? Czy różnice stanów społecznych faktycznie były aż tak duże? Czy chłopi pańszczyźniani byli pozbawieni wolności? W jaki sposób sarmaci zarządzali swoim gospodarstwem i czym był folwark szlachecki? Przyjrzymy się życiu zwykłych ludzi, a także powiemy o tym jak szlachta odpowi
Polska po II wojnie światowej. Początki rządów komunistów
Do wysłuchania odcinka podcastu Muzeum Historii Polski zaprasza Łukasz Starowieyski. Tym razem przyjrzymy się jak wyglądała Polska po II wojnie światowej. Jest to moment, gdy komuniści przejmują władzę w Polsce. Opowiemy jak konferencja w Jałcie przypieczętowała losy Polaków. Czy historia Polski mogła potoczyć się inaczej? Czy Stanisław Mikołajczyk, rzeczywiście miał szanse, by zmienić bieg histor
Jak powstała Rzeczpospolita Obojga Narodów? Unia Lubelska 1569
Do wysłuchania odcinka podcastu Muzeum Historii Polski zaprasza Łukasz Starowieyski. W dzisiejszym odcinku opowiemy jak powstała Rzeczypospolita Obojga Narodów. Dlaczego Zygmunt II August dążył do połączenia Polski i Litwy? Czy unia polsko-litewska, znana dzisiaj jako Unia Lubelska faktycznie została wymuszona? Jaki stosunek do unii miało Wielkie Księstwo Litewskie? Powiemy o trwających kłótniach
Armia polska w ZSRR? Ludowe Wojsko Polskie
W dzisiejszym odcinku przyjrzymy się jak powstała armia polska w ZSRR. Jednak czy rzeczywiście była polska, skoro została stworzona pod dyktando sowietów? Czym było Ludowe Wojsko Polskie, które powstało w czasie II wojny światowej? Kim był generał Zygmunt Berling, który dowodził I Dywizją Piechoty im. Tadeusza Kościuszki? Opowiemy o znaczeniu jakie miały bitwa o Berlin i bitwa pod Lenino.Zapraszam
Krach na Wall Street a gospodarka II RP. Wielki kryzys gospodarczy 1929
W dzisiejszym odcinku opowiemy w jaki sposób wielki krach na giełdzie nowojorskiej (1929) spowodował wieli kryzys gospodarczy w Polsce. Czy spodziewano się, że skutki krachu na Wall Street mogą mieć tak duży wpływ na gospodarkę II Rzeczypospolitej? Czy społeczeństwo Polskie radziło sobie, gdy nastał czas wielkiego kryzysu? Kim byli zredukowani? Czy była to najcięższa próba jakiej zostało poddane p
Konstytucja 3 maja i II rozbiór Polski. Ostatnie lata króla Poniatowskiego
Do wysłuchania odcinka podcastu Muzeum Historii Polski zaprasza Łukasz Starowieyski. W dzisiejszym odcinku przyjrzymy się jak wyglądała I Rzeczpospolita, gdy na tronie zasiadał ostatni król Polski Stanisław August Poniatowski. Jak przebiegał sejm wielki, który doprowadził do tego, że została uchwalona konstytucja 3 maja? Jaką rolę w naszych dziejach odegrała konfederacja targowicka? Czy II rozbiór
Czerwiec 1976. Początek końca PRL?
W dzisiejszym odcinku opowiemy jak Edward Gierek i PiotrJaroszewicz doprowadzili do buntu robotników w PRL. Czerwiec 1976 – to wtedy władze komunistyczne w Polsce zdecydowały się na podwyżki cen żywności. Rozpoczęły się strajki w Radomiu, Ursusie i Płocku. Czy do tych wydarzeń by nie doszło, gdyby Polska Rzeczpospolita Ludowa nie znajdowała się pod rządami Edwarda Gierka? Czy wydarzenia znane jako
Marionetka czy król? Rządy Stanisława Augusta Poniatowskiego
Do wysłuchania odcinka podcastu Muzeum Historii Polski zaprasza Łukasz Starowieyski. W dzisiejszym odcinku opowiemy jak wyglądały rządy Stanisława Augusta Poniatowskiego, gdy już został królem. Przyjrzymy się jakie reformy próbował wprowadzić ostatni król Polski. Czy caryca Katarzyna Wielka nadal miała wpływ na króla? Czy pierwszy rozbiór Polski był nieunikniony? Jak wyglądał upadek I RP? Czy Stan
Jak wyglądały wakacje w PRL?
Jak spędzano wakacje w PRL-u? Czy Polacy preferowali wczasy nad polskim morzem? Jak wyglądała wówczas turystyka w Polsce? Jak wczasy w PRL-u były związane z historią PRL? Czy propaganda PRL próbowała je wykorzystać do własnych celów? Kim był kaowiec? Wybierano wczasy w Polsce czy zagranicą? Jak odpoczywano w wakacje? PRL to rozdział, który wiąże się z historią Polski. PRL to także codzienność, tak
Początki króla Stanisława Augusta Poniatowskiego i wpływ Katarzyny Wielkiej | Muzeum Historii Polski
Do wysłuchania odcinka podcastu Muzeum Historii Polski zaprasza Łukasz Starowieyski. W dzisiejszym odcinku opowiemy jak wyglądały początki panowania Stanisława Augusta Poniatowskiego. Czy losy Polski potoczyłyby się inaczej gdyby nie romans Poniatowskiego z carycą Katarzyną Wielką? Czy Poniatowski zasiadłby na polskim tronie? Przyjrzymy się jak wyglądała ich historia od początku. Opowiemy jak Stan
II RP pod francuskim parasolem. Francja i Polska w okresie międzywojennym
Dwudziestolecie międzywojenne - epoka, wokół której narosło sporo mitów. Czy II Rzeczpospolita była państwem silnym? Jak wyglądał przemysł polski w II RP? Gospodarka naszego państwa mierzyła się z niezwykle trudną sytuacją. Kim był Władysław Grabski - postać niezwykle ważna w II RP. Historia reformy Grabskiego to ważna część tego, czym była gospodarka II RP. Dwudziestolecie międzywojenne to także
Zamach stanu Piłsudskiego. Przewrót majowy i rządy sanacji
Do wysłuchania odcinka podcastu Muzeum Historii Polski zaprasza Łukasz Starowieyski. W dzisiejszym odcinku opowiemy jak wyglądał przewrót majowy, którego wynikiem były rządy sanacji w Polsce. Czy Józef Piłsudski zaplanował zamach majowy? Jak przebiegał zamach stanu godzina po godzinie? Czy II Rzeczpospolita wyglądałaby inaczej, gdyby nie rządy sanacyjne? Czy można powiedzieć, że wraz z przewrotem
Telefon - historia rewolucyjnego wynalazku
Jak działał telegraf? Kto wynalazł telefon? Jak wyglądała historia powstania telefonu? Kim był Alexander Graham Bell? Historia wynalazków i wynalazki XIX wieku zmieniły świat. Jak działał pierwszy telefon na świecie? Dlaczego zawód telefonistki był tak atrakcyjny? Kiedy powstał pierwszy telefon w Polsce? Dlaczego Ericsson telefonizował Warszawę?Rozmowę wprowadził Cezary Korycki, gościem był prof.
Rewolucja informacyjna. Wynalezienie druku i historia poczty
W dzisiejszym odcinku opowiemy w jaki sposób nastąpiło wynalezienie druku oraz jak wyglądała historia poczty i historia książki. Czy gdyby nie prasa drukarska Gutenberga nie powstałyby kolejne wielkie wynalazki? Czym była tzw. Biblia Gutenberga? Jak powstał druk i jak wpłynął na naszą historię? Opowiemy również o tym jak Samuel Morse wynalazł alfabet Morse’a, a także jak działał telegraf. Były to
Katastrofa jądrowa w Czarnobylu. Wybuch elektrowni i działanie władz | Muzeum Historii Polski
40 lat temu w 1986 roku miała miejsce katastrofa jądrowa w Czarnobylu. Przegrzanie jednego z reaktorów (Reaktor RBMK 1000) spowodowało wybuch w elektrowni atomowej. W jaki sposób na tę nuklearną katastrofę zareagowały władze ZSRR? Czy Polska Rzeczpospolita Ludowa zdawała sobie sprawę, że ma miejsce skażenie radioaktywne, a nad Polskę nadciąga radioaktywna chmura z Czarnobyla? Czy decyzja, żeby pod
Tolerancja religijna w Rzeczpospolitej. Państwo bez stosów?
Jak wyglądała tolerancja religijna w Rzeczpospolitej? Czy I Rzeczpospolita to rzeczywiście państwo bez stosów? Jak reformacja w Europie i reformacja w Polsce zmieniła sytuację? Czy Rzeczpospolita Obojga Narodów była państwem, w którym kwitł (zwłaszcza arianizm, luteranizm i kalwinizm) protestantyzm? Historia tego, jak wyglądał katolicyzm w Polsce tamtego czasu wpływała na to, jak czym była kontrre
Władysław Gomułka i polski październik 1956
Czym był polski październik 1956 roku? Czy odwilż polityczna 1956 roku dawała nadzieję na zmiany? Te wydarzenia stanowią ważny rozdział związany z historią PRL. Sporo mówi o tym, czym był komunizm w Polsce, ale też jak funkcjonowało ZSRR - imperium komunistyczne. Jak funkcjonowała komunistyczna partia, czyli Polska Zjednoczona Partia Robotnicza - PZPR. Historia tej partii to ważny składnik histori
I Rzeczpospolita i tajemniczy Bracia polscy
Arianie, "Bracia polscy" to jeden z najbardziej fascynujących ruchów religijnych, który kojarzymy z Rzeczpospolitą w XVI wieku. Jego historia dowodzi, że reformacja w Europie i reformacja w Polsce przyniosła wielkie zmiany. Co przyniosła I RP reformacja? Czas wielkich zmian oznaczał powstanie nowych nurtów, takich jak: arianizm, luteranizm i kalwinizm. Pojawiły się nowe napięcia: katolic
August II Mocny pogrąża I Rzeczpospolitą? Wielka wojna północna
Rzeczpospolita Obojga Narodów i król August II Mocny to wyjątkowa historia. Czasy saskie budzą kontrowersje do dzisiaj, zwłaszcza ze względu na to jak wygląda w tym okresie historia Polski i Rosji. Kim byli Sasi na polskim tronie? Jak wówczas funkcjonowała Rzeczpospolita Obojga Narodów? Czym było liberum veto? Historia I RP w XVIII wieku to jej powolny upadek? Czy zadecydowała o tym wielka wojna p
I Rzeczpospolita i kryzys władzy. Polska szlachta i rokosz Zebrzydowskiego
Polska szlachta nieraz organizowała rokosz przeciw królowi. Rzeczpospolita w XVI wieku i demokracja szlachecka to też historia walki o władzę. Czym był rokosz Zebrzydowskiego? Kim byli jego główni bohaterowie - Mikołaj Zebrzydowski, Janusz Radziwiłł i Zygmunt III Waza? Czy Zygmunt Stary i Jan Zamoyski są związani z tym wydarzeniem? Czy katolicyzm w Polsce odgrywał dominującą rolę, a może ważny był
Polska szlachta przejmuje władzę w I RP? Ruch egzekucyjny
Czy ruch egzekucyjne szlachty w XVI wieku sprawił, że polska szlachta rządziła w I RP? Czym był ruch egzekucyjny? Czy Rzeczpospolita w XVI wieku była demokracją szlachecką? Jak funkcjonowała arystokracja w Polsce? Czy polska arystokracja miała szczególnie duże wpływy? Jak to wyglądało, gdy rządziła dynastia Jagiellonów, a królem był Aleksander Jagiellończyk, Zygmunt I Stary czy Zygmunt II August?
Czego bała się polska szlachta? Śmierć I RP
I Rzeczpospolita (I RP), demokracja szlachecka i przywileje szlacheckie nie sprawiły, że sarmaci nie byli narażeni na niebezpieczeństwa. Gdy Rzeczpospolita tego wymagała, szlachta polska brała udział w wojnach. Szlachcic-sarmata zapadał na choroby. Sarmatyzm i kultura sarmacka pozwalała na pojedynki, w których niejeden sarmata tracił życie. Rzeczpospolita Obojga Narodów, Rzeczpospolita w XVI wieku
Rewolucja przemysłowa ominęła Polskę? Jak fabryki zmieniły naszą historię
W dzisiejszym odcinku opowiemy o tym, czym była rewolucja przemysłowa w Anglii i rewolucja przemysłowa w Polsce, jak postęp naukowo-techniczny w XIX wieku (i nie tylko!) zmienił bieg dziejów. Co dała nam wielka rewolucja przemysłowa i jej konsekwencje? W Europie postęp techniczny i zmiany cywilizacyjne pozwoliły zachodnim państwom na globalną dominację. Historia Anglii jest tego przykładem, podobn
Dlaczego gospodarka w PRL upadła? Puste półki i towary na kartki | Muzeum Historii Polski
W dzisiejszym odcinku opowiemy jak upadła gospodarka w PRL. Jak komunizm w Polsce doprowadził do tego, że sklepy w PRL-u były praktycznie puste? Dlaczego po wojnie plan Marshalla ominął Polską Rzeczpospolitą Ludową? Omówimy jak wyglądała gospodarka centralnie planowana i RWPG, a także jak wyglądało życie codzienne i absurdy PRL-u. Czy Edward Gierek mógł spowodować, by historia wyglądała inaczej? D
Unia polsko-litewska i wojna z Rosją. Aleksander Jagiellończyk
W dzisiejszym odcinku o tym jak funkcjonowała unia polsko-litewska i jak wpłynęła na powstanie Rzeczpospolitej Obojga Narodów. Kim był zapomniany król Polski - Aleksander Jagiellończyk? Czy konstytucja nihil novi jest jego zasługą? Jak wyglądała ówczesna wojna z Rosją? Jak Iwan Groźny wzmocnił Moskwę i czy dzięki temu Rosja zaczęła wygrywać wojnę? Jak układały się stosunki polsko-litewskie? Czy ws
Jak Józef Piłsudski zdradził demokrację? Wybory brzeskie 1930
W dzisiejszym odcinku o tym, jak Józef Piłsudski zdradził demokrację - jak wyglądały autorytarne rządy sanacji i przeprowadzone przez nie w 1930 wybory brzeskie? Dlaczego Marszałek dopuścił się niedemokratycznych wyborów? Czy to czego dokonała sanacja w Polsce można nazwać prawdziwą dyktaturą? Jak niepodległa Polska radziła sobie z tą kryzysową sytuacją? Historia i polityka II RP, cały okres międz
Czy bitwa pod Wiedniem była błędem? Jan III Sobieski i odsiecz wiedeńska | Muzeum Historii Polski
W dzisiejszym odcinku opowiemy jak przebiegała bitwa pod Wiedniem 1683 roku, na której czele stanął Król Jan III Sobieski wraz z polską husarią. Jak wyglądał atak polskiej armii na wojska tureckie?Czy gdyby nie szarża husarii pod Wiedniem historia Europy potoczyłyby się inaczej? Co mogłoby się wydarzyć bez reakcji Jana III Sobieskiego?Mogłoby się wydawać, że Lew Lechistanu miał już za sobą najwięk
Niekorzystne sojusze i zdrada magnatów? Sobieski na tronie. Odc. 3/4
Czy Jan III Sobieski naprawdę mógł przyłączyć Prusy Książęce do Rzeczpospolitej i odzyskać prawobrzeżną Ukrainę? Gdyby te ambitne plany się powiodły, historia Polski potoczyłaby się zupełnie inaczej. W tym odcinku podcastu Muzeum Historii Polski przyglądamy się pierwszej dekadzie rządów Jana III Sobieskiego. Poznamy też kulisy polityki, które często bywały równie dramatyczne jak wojny – spiski, zd
Czy Jan Sobieski był ratunkiem dla Rzeczpospolitej? Odc. 2/4
Jan Sobieski – bohater czy zdrajca? Skąd brały się skrajne opinie na jego temat? Jak doszło do tego, że ten sam człowiek był jednocześnie kochany i nienawidzony, wychwalany w listach i oskarżany przed sejmem? W epoce rządów Michała Korybuta Wiśniowieckiego Jan Sobieski zbudował pozycję najpotężniejszego magnata i jednego z najwybitniejszych wodzów Rzeczpospolitej. Czy jednak jego działania były ca
Jan Sobieski. Cienie młodości — ambicja i klęska? Odc. 1/4
Czy zanim Jan Sobieski został królem Polski, był bohaterem skandali, zdrad i politycznych klęsk? W tym odcinku podcastu opowiadamy o jego młodości – od narodzin przyszłego władcy, przez surowe wychowanie i starannie zaplanowaną edukację, aż po pierwsze doświadczenia wojenne. Zajrzymy również w mroczniejsze rejony jego biografii: świat magnackich intryg, zdradę monarchy, przegraną w wojnie domowej
Wojsko na ulicach. Polska 1981 między strachem a buntem
13 grudnia 1981 roku w Polsce doszło do jednego z najbardziej dramatycznych momentów powojennej historii. W tym odcinku podcastu analizujemy kulisy decyzji władz PRL, polityczne kalkulacje i przygotowania do operacji, która na lata zmieniła życie milionów ludzi.Dlaczego zdecydowano się na ten krok? Czy groźba interwencji ZSRR była realna, czy raczej stała się narzędziem presji i usprawiedliwienia
Jak komunistyczna partia zniewoliła Polskę?
Przez ponad cztery dekady Polska Zjednoczona Partia Robotnicza była faktycznym centrum władzy w PRL. Decydowała o kluczowych obszarach życia społecznego – od polityki, przez gospodarkę, aż po kulturę. Na jej czele stali m.in. Bolesław Bierut, Władysław Gomułka, Edward Gierek i inni. Czym właściwie była PZPR i jak funkcjonował system, w którym podporządkowała sobie całe państwo?W "Rzeczy Historyczn
Koniec węgla? Jego polska historia
Historia węgla to historia cywilizacji. Współcześnie Chiny odpowiadają za 52% światowego wydobycia węgla. Wróciły tym samym do pozycji hegemona, którą zajmowały przed rewolucją przemysłową. Kiedy i dlaczego Europa „odskoczyła” Chinom? Co ma z tym wspólnego rewolucja polityczna w Anglii i dlaczego ten niewielki kraj wyrósł na globalną potęgę? To opowieść o tym, jak węgiel — paliwo cywilizacji — uru
Rosyjski kolonializm, czyli podbój bez mapy?
Czy Rosja była państwem kolonialnym? Jak naprawdę wyglądała jej ekspansja terytorialna? W podcaście Muzeum Historii Polski opowiemy o tym, jak rozwijało się Imperium Rosyjskie, jak wyglądał podbój Syberii i co wyróżniało rosyjską politykę na zdobywanych terenach. Czy można powiedzieć, że Rosja „kolonizowała samą siebie”? Czy Jermak Timofiejewicz był pierwszym rosyjskim „konkwistadorem”? Kim był cz
Krzyżacy przejmują Gdańsk. Nowe rozdanie
Co wydarzyło się w Gdańsk w 1308 roku? Czy Krzyżacy dokonali rzezi ludności? Jak w ogóle do tego doszło?Od skromnych początków w twierdzy Vogelsang do stworzenia jednego z najpotężniejszych państw średniowiecznej Europy - tak rosła potęga zakonu krzyżackiego. Sprowadzony do Polski przez Konrada Mazowieckiego, działał z niezwykłą skutecznością. Dokonali podboju pogańskich ziem Prusów, korzystając z
Jak powstała II Rzeczpospolita – odbudowa Polski po 1918 roku
Podcast opowiada o jednym z najbardziej fascynujących momentów w historii Polski – odbudowie i tworzeniu II Rzeczypospolitej po 1918 roku. Jak z trzech różnych części udało się stworzyć jedno nowoczesne państwo? Polacy włożyli ogrom pracy w zjednoczenie kraju po 123 latach zaborów: unifikację prawa, waluty, administracji i gospodarki. To historia o wysiłku budowy infrastruktury, odbudowie kolei i
Książę i zakon. Droga Krzyżaków do potęgi
Kto naprawdę sprowadził Krzyżaków nad Wisłę i dlaczego to wydarzenie zmieniło bieg historii? Kiedy zaczęła się ich obecność na ziemiach polskich? Czy rzeczywiście chodziło o walkę z pogańskimi Prusami? Pojawienie się pierwszych braci zakonu, Konrada von Lanzberg i jego anonimowego towarzysza rozpocznie jeden z istotniejszych procesów w historii średniowiecznej - wzrostu znaczenia zakonu krzyżackie
Cenzura staropolska. Czego zakazywano w I RP?
Rzeczpospolita – państwo bez stosów, ale nie bez cenzury!W dzisiejszym odcinku podcastu Muzeum Historii Polski sprawdzamy, jak naprawdę wyglądała wolność słowa w dawnej Polsce. Czy Rzeczpospolita Obojga Narodów rzeczywiście była oazą tolerancji? Kto trafiał na indeks ksiąg zakazanych, kto decydował o cenzurze i dlaczego płonęły książki?Dowiesz się, jak z Kościołem i władzą zderzali się tacy autorz
Jezuici - władcy sarmackich dusz?
W XVI wieku Europa przeżywała głęboki kryzys religijny. Reformacja zmieniała oblicze chrześcijaństwa, a Kościół katolicki tracił wpływy. Odpowiedzią na te przemiany było powstanie w 1534 roku zakonu jezuitów, który stał się jednym z głównych motorów kontrreformacji. Jezuici postawili na edukację, działalność wydawniczą i intelektualny spór o dogmaty wiary. Ich wpływy, zarówno w Rzeczpospolitej, ja
Urlop, plaża i uzdrowisko. Wakacje w II RP
Kogo było stać na wakacje w II RP? Ile kosztował dwutygodniowy wyjazd do Zakopanego? Dlaczego uzdrowiska cieszyły taką popularnością? Turystyka w II RP to początkowo dzieło pasjonatów, ludzi którzy wyznaczali pierwsze szlaki, budowali pierwsze schroniska. Pionierami byli Mieczysław Orłowicz i Aleksander Bobkowski. Czym była Liga Popierania Turystyki? Kiedy powstało biuro podróży Orbis? Czy Polacy
Kircholm - największy triumf Rzeczpospolitej? Husaria i geniusz Chodkiewicza
Wojna o Inflanty między Rzeczpospolitą a Szwecją miała charakter dynastyczny. Dlaczego Szwedzi na początku XVII wieku przybyli na ziemie należące do Rzeczpospolitej? Jak to możliwe, że mniej zasobne państwo było w stanie wystawić liczniejsze siły militarne? Jak przebiegł ten konflikt i jakie przyniósł konsekwencje Koronie i Wielkiemu Księstwu Litewskiemu? Kim był dowódca armii Rzeczpospolitej - Ja
Jak narodowy komunizm wstrząsnął PRL? Moczar i „partyzanci”
W latach 60. XX wieku w Polsce narodził się nurt określany mianem narodowego komunizmu. Najbardziej rozpoznawalną twarzą tego zjawiska był Mieczysław Moczar – potężny minister spraw wewnętrznych i lider nieformalnej grupy tzw. partyzantów. Kim oni właściwie byli? Dlaczego w pewnym momencie stali się tak wpływowi? I czym w istocie był narodowy komunizm?Moczar przeszedł długą i krętą drogę na szczyt
Komunista, szpieg i wybitny fizyk. Kim był Weissberg-Cybulski?
Książka "Wielka czystka" Aleksandra Weissberga-Cybulskiego to świadectwo człowieka, który na własnej skórze doświadczył zbrodniczego charakteru dwóch totalitaryzmów - komunizmu i nazizmu. Jego życie to dramatyczna droga przez przedwojenne Niemcy, Związek Sowiecki, więzienie NKWD i getto krakowskie, aż po powojenną ucieczkę z Polski na Zachód. To historia fizyka, inżyniera, pisarza i haza
Czy staropolska kuchnia była smaczna? Sekrety sarmackiego stołu
Kuchnia sarmackiego stołu zaskoczyłaby większość z nas. Nie przypominała tego, co dzisiaj znamy z restauracji serwujących staropolskie potrawy. Obywatele I Rzeczpospolitej zajadali się potrawą ze ślimakami, bobrowymi ogonami, żółwiami i cynaderkami, czy też wnętrznościami rybnymi i ozorkami karpiowymi. Jedzono oczywiście dziczyznę, wieprzowinę i warzywa. Wszystko podawano jednak z olbrzymią ilości
W cieniu szlachcica? Kobiety w dawnej Rzeczpospolitej
Historia I Rzeczypospolitej jest zdominowana przez mężczyzn. Wiemy, jak rządzili, jakie toczyli wojny i czego dokonali. Historia Polski to ich historia. Nie jest to jednak pełny tej epoki. Jakie miejsce w sarmackim świecie zajmowały kobiety?Czy można powiedzieć, że kobiety odgrywały w świecie sarmackim rolę po stokroć istotniejszą, aniżeli mogłoby to się wydawać na pierwszy rzut oka? Wśród kobiet
Ostatnie lata króla Stanisława Augusta Poniatowskiego
3 maja 1791 roku Stanisław August Poniatowski był triumfatorem, człowiekiem dzięki któremu Rzeczpospolita Obojga Narodów miała znowu stanąć na nogi. Po niecałych czterech latach zaliczany był do największych zdrajców. Jak do tego doszło? Opowiemy o ostatnich latach ostatniego polskiego monarchy. To historia człowieka rozdartego między ambicjami reformatora a geopolitycznymi ograniczeniami, uwikłan
Zanim wybuchła „Solidarność"
Zanim w sierpniu 1980 roku wybuchła „Solidarność", dziesięć lat wcześniej na polityczną scenę komunistycznej Polski wszedł Edward Gierek. A z nim wielkie projekty modernizacyjne, ogromne inwestycje w infrastrukturę drogową i budownictwo mieszkaniowe, a wreszcie wizerunek przywódcy, który rozmawia z ludźmi i ich słucha.Jednocześnie to właśnie za rządów Gierka po czerwcu 1976 roku pojawiła się
W cieniu zdrady. Losy przywódców Targowicy
Konfederacja targowicka to jedno z najtragiczniejszych wydarzeń w historii I Rzeczypospolitej. Zwołana przez magnatów w celu „ratowania ojczyzny”, w rzeczywistości otworzyła drzwi rosyjskiej interwencji i przyspieszyła upadek państwa polsko-litewskiego. Do dziś uchodzi za symbolem zdrady.Czy przywódców Targowicy, potężnych magnatów - Stanisława Szczęsnego Potockiego, Ksawerego Branickiego oraz Sew
Kontusz, żupan i ... słoma w butach. Moda po sarmacku
Kontusz, żupan, guzy, delie i czechmany – określenia te mogą dzisiaj niewiele mówić, ale dla sarmatów były codziennością. Często odnosiły się do obiektów ich westchnień, zazdrości, pogardy. Jak się okazuje, w szlacheckim świecie moda była czymś więcej niż tylko kwestią gustu – była manifestacją statusu społecznego. Skąd wiemy jak ubierali się sarmaci? Z czego składał się szlachecki ubiór? Ile kosz
Polska podzielona - testament, cesarz Barbarossa i Bolesław Kędzierzawy
Bolesławów w historii Polski mieliśmy wielu. Ci najbardziej znaczący to oczywiście Chrobry, Krzywousty i Szczodry. Poza tym podium znajduje się Bolesław Kędzierzawy. Pamiętamy go z tego, że po testamencie ojca próbował nie dopuścić do rozdrobnienia Polski. Czy miał szanse na powodzenie?Kędzierzawy skonfrontował się ze słynnym cesarzem Fryderykiem Barbarossą, zwanym "Rudym Smokiem". Dlaczego do teg
Miłość czy władza? Prawdziwa historia Marii Kazimiery
Marię Kazimierę d’Arquien znamy jako „Marysieńkę”, ale to zdrobnienie niesłusznie umniejsza rangę tej postaci. Francuska szlachcianka przeszła długą drogę: od dwórki Marii Ludwiki Gonzagi, przez nieszczęśliwe małżeństwo z potężnym magnatem Janem Zamoyskim, aż po koronę królowej Rzeczypospolitej.Związek Marii Kazimiery z Janem Sobieskim był wyjątkowy. W świecie małżeństw aranżowanych, opartych na p
Staropolskie karczmy, czyli rozpity chłop, kryminalne podziemie i zszokowany podróżny?
W dawnej Rzeczypospolitej karczma była czymś znacznie więcej niż tylko miejscem, gdzie pito i jedzono. To lokalne centrum życia społecznego — wiejska agora, miejsce spotkań, działalności sądów i rozwiązywania sporów. Pełniła funkcję podobną do dzisiejszych mediów społecznościowych: tu przekazywano wieści, zawierano umowy, kłócono się i godzono, tu też koncentrowało się życie gospodarcze lokalnej w
Ostatni z Jagiellonów. Anna Jagiellonka
Kobieta koronowana na króla. To zdarzyło się tylko dwa razy w historii Polski - u zarania oraz przy zmierzchu ery Jagiellońskiej. W pierwszym przypadku wszystko było przygotowane, w drugim – wydarzeniami poniekąd rządził przypadek, a także emocje. Jak doszło do koronacji Anny? Czy miała realną władzę? Czy rzeczywiście, jak mówiło wielu, nie nadawała się na władcę i była tylko marionetką na zmienia
Stanisław Leszczyński - dwukrotny król, oświecony sarmata i uciekający chłop?
Wybierz swojego ulubionego władcę w Rankingu Królów Polski! Zagłosuj na stronie https://ranking.muzhp.pl/ Biografia tego władcy mogłaby stanowić rewelacyjny materiał na serial przygodowy, thriller polityczny czy epos o upadku Rzeczypospolitej. Król przebieraniec, który kreował swój wizerunek na sarmatę, uciekał z kraju w przebraniu chłopa, by ostatecznie stać się ważnym symbolem dla potomnych. Pyt
Michał Korybut Wiśniowiecki - słaby król na trudne czasy?
Wybierz swojego ulubionego władcę w Rankingu Królów Polski! Zagłosuj na stronie https://ranking.muzhp.pl/ Michał Korybut Wiśniowiecki nie miał zostać królem, ale elekcja 1669 roku zaskoczyła wszystkich. Szlachta, tłumnie zgromadzona na polu elekcyjnym, chciała, aby na tronie zasiadł „Piast”. W końcu ktoś rzucił nazwisko młodego syna słynnego wodza Jeremiego Wiśniowieckiego, a szlacheckie rzesze ni
Jan Kazimierz Waza - francuska niewola, potop szwedzki i abdykacja
Wybierz swojego ulubionego władcę w Rankingu Królów Polski! Zagłosuj na stronie https://ranking.muzhp.pl/ Lata 1648-1668 to dwie dekady panowania ostatniego na polskim tronie władcy z dynastii Wazów - Jana Kazimierza. Lata dla Rzeczypospolitej tragiczne. Powstanie Chmielnickiego, potop szwedzki, wojna domowa, liberum veto i mało znana historia grożącego naszemu państwu rozbioru - to wszystko miało
Władysław IV Waza - pogromca Moskwy, miłośnik sztuki i tolerancyjny władca?
Wybierz swojego ulubionego władcę w Rankingu Królów Polski! Zagłosuj na stronie https://ranking.muzhp.pl/ Pierwszy monarcha elekcyjny urodzony w Polsce. Władca wybitnie wykształcony, zainteresowany sztuką i teatrem, o dużych talentach militarnych. Gdyby takich władców Polska miała więcej, to być może historia Rzeczypospolitej potoczyłaby się inaczej. Jak wyglądało panowanie Władysława IV Wazy?Czy
Zygmunt III Waza - budowa imperium, zamach na króla i słynna kolumna
Wybierz swojego ulubionego władcę w Rankingu Królów Polski! Zagłosuj na stronie https://ranking.muzhp.pl/ Błyskotliwy młodzian, który w dramatycznych okolicznościach został władcą Rzeczypospolitej w czasach, gdy ta była jednym z najpotężniejszych państw Europy. Jego dwór, który władca przeniósł do Warszawy, bogactwem życia kulturalnego nie ustępował Wiedniowi czy Paryżowi, a portrety władcy malowa
Władysław IV Waza - pogromca Moskwy, miłośnik sztuki i tolerancyjny władca?
rf
Wielka ucieczka Henryka Walezego
Ucieczka w środku nocy. To najbardziej mu pamiętamy. Tylko raz w historii Polski zdarzyło się, żeby król zbiegł, zostawiając pusty tron. Zarówno współcześni, jak i potomni zrównywali za to Walezego z ziemią! Czy rzeczywiście zasłużył na aż taką krytykę? Jakim był człowiekiem? Co możemy powiedzieć o jego wpływowej matce - Katarzynie Medycejskiej? Czy rzeczywiście płakał, kiedy został wybrany na wła
Zygmunt II August - ostatni z Jagiellonów i twórca I Rzeczpospolitej
Zygmunt August był spadkobiercą potężnej monarchii Jagiellonów. Po śmierci jego długo panującego ojca, stanął w obliczu poważnych wyzwań - przede wszystkim sukcesji tronu oraz jedności Polski i Litwy. W jaki sposób poradził sobie z tym problemami?Jak wyglądało jego osobiste życie? Czy Bona Sforza, jego matka, wpłynęła na jego decyzje życiowe? Czy rzeczywiście Zygmunt II był człowiekiem nieszczęśli
Zygmunt I Stary - Bona Sforza, Stańczyk i złoty wiek?
Wybierz swojego ulubionego władcę w Rankingu Królów Polski! Zagłosuj na stronie https://ranking.muzhp.pl/ Zygmunt miał niewielkie szanse na to, by zostać królem. Przymierzano go do różnych, niekiedy absurdalnych funkcji. Okazało się jednak, że na tron wstąpił i pozostał na nim na tyle długo, by otrzymać od potomnych przydomek "Stary". Zygmunt objął tron mocarstwa, składającego się z Pols
Jan Olbracht - walka o władzę, zagrożenie ze wschodu i tragiczna krucjata
Wybierz swojego ulubionego władcę w Rankingu Królów Polski! Zagłosuj na stronie https://ranking.muzhp.pl/Ambitny Jan Olbracht toczył wojny już jako królewski namiestnik na Rusi. Nie tylko pokonał Tatarów na południowo-wschodnich rubieżach Wielkiego Księstwa Litewskiego, ale także stworzył struktury obrony potocznej mającej zabezpieczyć Księstwo od tatarskich inkursji. Mimo swego bezwzględnego uspo
Czy liberum veto doprowadziło I Rzeczpospolitą do upadku?
Liberum veto ("wolne nie pozwalam") to słowa, które dosyć powszechnie uważamy za najtragiczniejsze w dziejach Rzeczypospolitej Obojga Narodów. To właśnie one miały doprowadzić polsko-litewskie państwo do upadku. Czy rzeczywiście miały aż taką moc?Liberum veto uznaje się za przejaw politycznego warcholstwa. Ale czy było tak zawsze? Czy prawo to weta należy oceniać jednoznacznie negatywnie
Krwawa wojna domowa, czyli rokosz Lubomirskiego
Rok 1666 był pamiętny w dziejach Rzeczypospolitej. Po latach krwawych walk, powstaniu Chmielnickiego, potopie szwedzkim, wojnie z Moskwą i buncie chłopów na Podlasiu, zamiast wytchnienia przyszło jeszcze jedno nieszczęście - wojna domowa sarmatów z sarmatami, czyli rokosz Lubomirskiego. To poruszająca historia o tym, jak przewrotnie zmieniają się losy ludzi i jak wczorajsi bohaterowie mogą stać si
Kazimierz Jagiellończyk - mąż stanu, pogromca Krzyżaków i słaby dowódca?
Władca, który zbudował fundament pod przyszłą potęgę państwa Jagiellonów. Nie tylko skruszył potęgę zakonu krzyżackiego i odzyskał dla Polski dostęp do morza, ale także potrafił rozciągnąć wpływy dynastii na kraje ościenne. Kazimierz Jagiellończyk w naszej historii wyrasta na postać posągową.Elita polityczna z biskupem Zbigniewem Oleśnickim na czele nie była początkowo przekonana do młodego Jagiel
Władysław Warneńczyk - potężny biskup, tragiczna krucjata i ścięta głowa
Marzył o sławie obrońcy chrześcijaństwa, o chwale i zaszczytnym miejscu w historii, a w rezultacie został marionetką w rękach doświadczonych polityków. Nie zdążył okrzepnąć na tronie. Choć Władysław Warneńczyk panował w Polsce przez 10 lat, jego osobisty wpływ na losy królestwa nie okazał się wielki. Na tron wstępuje jako dziesięciolatek i swoje panowanie rozpoczyna od dużego sukcesu - podpisania
Bolesław Szczodry - morderca, ofiara i król pełen pychy?
Wybierz swojego ulubionego władcę w Rankingu Królów Polski! Zagłosuj na stronie https://ranking.muzhp.pl/ Bolesław Szczodry stał się bohaterem wielu dzieł literackich. Pisali o nim Wyspiański, Kraszewski i Słowacki. Czym zasłużył sobie na zainteresowanie twórców ten kontrowersyjny władca? Kojarzymy go przede wszystkim z wielką zbrodnią dokonaną na biskupie Stanisławie, późniejszym świętym. Dlaczeg
Trudna pamięć o II wojnie światowej. Polska i Europa
II wojna światowa zakończyła się w Europie 8 maja 1945 roku, jednak zmagania o jej pamięć trwają do dziś. Dominujące interpretacje dotyczące tego konfliktu zmieniają się wraz z upływem czasu. Przez blisko pół wieku istnienia PRL II wojna światowa była traktowana jako fundament państwa. Wielkie zwycięstwo miało dawać komunistom legitymację do sprawowania władzy. Rok 1945 był wprost synonimem zwycię
Mieszko II - grabarz państwa Piastów?
Weź udział w Rankingu Królów Polski i wybierz swojego ulubionego władzę na stronie https://ranking.muzhp.pl/Bohater tego podcastu odgrywał istotną rolę w imperialnych planach Bolesława Chrobrego. Jego małżeństwo z siostrzenicą cesarza Ottona III podniosło nie tylko jego osobistą pozycję, ale rangę całej dynastii Piastów. Był wykształcony i obyty. Mimo tego, pozostał władcą zapomnianym. Czym drugi
Bolesław Chrobry - twórca imperium Piastów
Weź udział w Rankingu Królów Polski i wybierz swojego ulubionego władzę: https://ranking.muzhp.plWładca, który nikomu w Europie się nie kłaniał i nikogo o zdanie nie pytał. Konsekwentnie rozszerzał granice swojego imperium, które w szczytowym momencie sięgało od Grodów Czerwieńskich przez Pragę aż do Magdeburga. Zwieńczeniem jego skutecznej i bezkompromisowej polityki była koronacja - wydarzenie d
