Czechostacja
Wszyscy w Polsce słyszeli o Szwejku i oglądali Krecika. Południowi sąsiedzi generalnie budzą nad Wisłą sympatię. Mimo to wiedza o Czechach wśród większości Polaków nie jest wielka i zwykle bazuje na stereotypach. Nazywam się Jakub Medek, jestem Czechem i polskim dziennikarzem równocześnie. W swoim autorskim podcaście Czechostacja będę się starał, wraz ze swoimi rozmówcami, przybliżać Czechy i Czechów polskim słuchaczom.
Odcinki
Czeski luz i polski spontan. Co nas do siebie przyciąga? | opowiada: Pavel Trojan
Wbrew marudzeniu różnych malkontentów z obu stron granicy badania od lat pokazują, że oba narody - czeski i polski, czują do siebie dużą sympatię. Rośnie też - i to bardzo zdecydowanie - liczba wzajemnych odwiedzin; zarówno czeskich w Polsce, jak i polskich w Czechach. Do tego oba kraje, z czego akurat ich obywatele mało sobie zdają sprawę, są dla siebie ważnymi partnerami gospodarczymi. To całkie
Jak Polacy zwiedzają Czechy? Dużo i szybko. Czasem za szybko | opowiada: Tomáš Zukal
Jeśli chodzi o pobyty jednodniowe, wśród turystów odwiedzających Czechy Polacy nie mają konkurencji. Generalnie południowy sąsiad jest ulubionym celem wycieczek Polaków a ich liczba nad Wełtawą z roku na rok rośnie. Rośnie jednak nierównomiernie - wiele atrakcyjnych regionów Czech wciąż jeszcze nie odkryli. Zwykle też do Czech wpadają dosłownie na moment.W 132 odcinku Czechostacji o tym, w jakich
Region ołomuniecki. Zamki, jaskinie i czarownice tuż przy granicy z Polską | opowiada: Tomáš Zukal
Zamek jak z baśni Disneya, albo z mitów o Hefajstosie. Albo zamek więzienie. Jaskinie - z bogatą szatą naciekową, perłami czy najgłębsza, nie tylko w Czechach. Do tego mrożące krew w żyłach opowieści o procesach czarownic oraz puste góry z wspaniałymi szlakami i uzdrowiskami równocześnie. A to wszystko tuż przy granicy z Polską, w regionie ołomunieckim.W 131 odcinku Czechostacji na wirtualną wypra
Ołomuniec - najbardziej "polskie" z czeskich miast | opowiada Tomáš Zukal
Są w Ołomuńcu dwa rynki, całe mnóstwo parków - jak w Krakowie, założonych w miejscu fortyfikacji. Jest też 45 różnych fontann - nie wiem, czy to światowy rekord, ale czeski na pewno.Są zabytki gotyckie, renesansowe i barokowe, jest nawet willa zaprojektowana przez Gustawa Klimta.Są też serki - dla jednych cuchnące, dla innych niebywale aromatyczne. Chociaż tak po prawdzie, w nazwie mają ołomunieck
Harry Jelínek - król oszustów i kolaborantów. Człowiek, który sprzedał czeski "Wawel"
O tym, że przed drugą wojną światową Harry Jelínek jednemu amerykańskiemu milionerowi sprzedał ikoniczny zamek Karlštejn a drugiemu praską linię tramwajową nr 1, wiedzą w Czechach pewnie wszyscy. Wiedza o tym, czym zajmował się podczas niemieckiej okupacji już tak powszechna nie jest.Tymczasem Josef "Harry"Jelínek to nie uroczy łobuz, potrafiący naciągnąć pazernych biznesmenów zza oceanu. To przed
Hokej - wszechobecny w Czechach sport narodowy. Część 2 | opowiada: Barbara Żłobińska
Zakończone właśnie mistrzostwa świata w hokeju na lodzie Czechy skończyły jako piąte. Z jednej strony, chociaż poza pudłem, to jednak wciąż są w ścisłej światowej czołówce. Z drugiej - aspiracje i możliwości reprezentacje z nad Wełtawy miały w przeszłości znacznie wyższe. Bo hokej to dla Czechów nie tylko sport. To styl życia i kawał historii własnego narodu i państwa. Hokej był bowiem jednym z na
Czeski hokej. Jak rodziła się światowa potęga. Część 1 | opowiada: Barbara Żłobińska
Trzeci na świecie wynik w klasyfikacji medalowej mistrzostw świata i igrzysk olimpijskich, szósty - jeśli chodzi o liczbę zawodników w stosunku do liczby ludności. Hokej - jak piwo, realnie jest czymś na wskroś czeskim. Nawet bardziej niż piwo. Bo odkąd go na początku XX wieku entuzjaści sportu, równocześnie czescy patrioci sprowadzili nad Wełtawę, zawsze był jednym z ważniejszych narzędzi budowy
Sowieci, Amerykanie, Rumuni, Polacy... długa lista wyzwolicieli Czechosłowacji
Jest takie ikoniczne zdjęcie Tibora Hontyego pod tytułem "Zginął w ostatnich sekundach". Przedstawia zorganizowane w praskim Rudolfinium czuwanie przy ciele pułkownika Georgija Iwanowicza Sacharowa, dowódcy 208. dywińskiej brygady dział samobieżnych. Bohatera właściwie nie widać, zasłaniają go liczne bukiety kwiatów. Tuli się do niego kobieta w radzieckim mundurze, inna, stojąc na drugim planie, s
Dlaczego Czesi kłócą się o Niemców, telewizję i szczyt NATO | opowiada: Wojciech Stobba
W Czechach, podobnie jak w ubiegłym roku w sąsiedniej Słowacji, rozgorzała właśnie dyskusja o "Dekretach Beneša" - zbiorze aktów prawnych którymi tuż po wojnie czechosłowacki rząd pozbawił czeskich Niemców majątków i obywatelstwa. Z prawnego punktu widzenia kwestia ich nienaruszalności jest zamknięta od prawie 30 lat za sprawą porozumienia czeskich i niemieckich władz. A jednak - za sprawą czeskie
Czechy na Eurowizji. Gott, Titanic i romski superman | opowiada: Piotr Klijewski "Czeskie nutki"
Już za kilkanaście dni do boju za Czechy stanie, jak przed wiekami, Žižka. Tyle, że nie Jan a Daniel a bitwa toczyć będzie się nie o Vitkov czy inną z czeskich miejscowości, ale o Wiedeń. I nie na miecze a piosenki. W 70 konkursie Eurowizji Republikę Czeską, z utworem Crossroads, reprezentować będzie właśnie Daniel Žižka.Jeśli chodzi o Eurowizję, to Czesi mają z nią równocześnie znacznie mniejsze
Co Czechów pociąga w Polsce? Coraz więcej gości zza południowej granicy | opowiada: Pavel Trojan
W ubiegłym roku przynajmniej jedną noc w Polsce spędziło około pół miliona Czechów. To cztery razy więcej niż pięć lat temu. Wzrost zainteresowania Czechów Polską jest więc, dosłownie, lawinowy. I co najważniejsze - widać, że nie chodzi o efemeryczną ciekawostkę, turystyczną gęś Pipę czy fidget spinnera - coś, na co moda po jednym sezonie bez śladu znika. Za coraz większą liczbą Czechów, którzy od
Náprstek: patriota, który modernizował Czechy w amerykańskim stylu | opowiada: Anna K. Lewandowska
Urodzony dokładnie 200 lat temu Vojta Náprstek był człowiekiem, któremu życiorysu mógłby pozazdrościć legendarny Jara Cimrman.. Jeszcze jako student szedł na czele pochodu, otwierającego Zjazd Słowiański w Pradze, latem 1848 roku. Po powstaniu, które w czasie zjazdu wybuchło, uciekł do Stanów, dziesięć lat wydawał tam gazety, prowadził na środkowym zachodzie sklep i wziął udział w wyprawie etnogra
Dlaczego Czechy odrzuciły konkordat? Złożone relacje państwa i narodu z kościołem katolickim
Państwo czeskie nie chce konkordatu, czyli specjalnej umowy regulującej jego relacje z kościołem katolickim - pierwszego kwietnia 2026 roku tamtejszy trybunał konstytucyjny stwierdził, że wynegocjowana dwa lata temu umowa jest niezgodna z ustawą zasadniczą.Równocześnie duchowni tego kościoła są jeszcze wciąż, w pewnym sensie, państwowymi urzędnikami – co prawda przed państwem już nie odpowiadają,
Kraj w którym łatwo o broń i masowe strzelaniny. Czeskie true crime vol 2 | opowiada: Mariusz Czubaj
Uzyskanie pozwolenia na broń jest w Czechach znacznie prostsze, niż zrobienie w Polsce prawa jazdy. I Czesi chętnie takie pozwolenia robią i w broń się zaopatrują. Wg statystyk na stu Czechów przypada 10 sztuk legalnie posiadanej broni, prawie cztery razy więcej niż w Polsce. Broń ta jest w użyciu - chociaż statystycznie morderstw nad Wełtawą popełnianych jest mniej niż nad Wisłą, to znacznie częś
Czechoslowackie true crime i ich odbicia w kulturze masowej | opowiada: Mariusz Czubaj
Kryminalnych zbrodni jeszcze w Czechostacji nie było. W tym i w kolejnym odcinku trochę bawię się z niezwykle popularną formułą true crime, chociaż - by być względem słuchaczy i słuchaczek uczciwym, raczej lekko tylko do niej nawiązuję. Prawdziwe zbrodnie jakie odegrały się w Czechosłowacji i Czechach stanowią bowiem - w tej dwuodcinkowej (znów) miniserii - tylko punkt wyjścia do opowieści, jak ko
Dlaczego Polacy lubią czeskie książki | opowiada: Julia Różewicz, wydawnictwo Afera
Polacy Czechów lubią; to nie jest opinia, to potwierdzany cyklicznie badaniami fakt. Polacy lubią też czeskie książki - wystarczy popatrzeć, jak wielu autorów i autorek zza południowej granicy jest tutaj wydawanych. Wydawanych i - może z wyjątkiem poezji - również kupowanych. Skąd się to bierze? - Jest na tyle podobnie, że nie trzeba wszystkiego tłumaczyć, zarazem w atrakcyjny sposób jednak egzoty
Czeska literatura. Od Šabacha po Tučkovą, od anegdoty po epickie historie | opowiada: Julia Różewicz
O tym, że literatura czeska nie kończy się na Szwejku czy Hrabalu, już w Czechostacji było. Ale z jednej strony o książkach można gadać bez końca, z drugiej - Polacy jednak coraz lepiej znają to, co nad Wełtawą piszę się współcześnie, z trzeciej - jest właśnie doskonała okazja, by do tematu wrócić. Do księgarń trafił właśnie bowiem zbiór opowiadań Petra Šabacha pod malowniczym i u tego autora mało
Nieznane, zapomniane, lekceważone - kobiety Czech i Słowacji | opowiada: Iwona Jakimowicz-Pisarska
Korzystając z bliskości ósmego marca, obchodzonego na całym świecie Święta Kobiet, postanowiłem w Czechostacji kilka z nich przypomnieć. Razem z Iwoną Jakimowicz-Pisarską, politolożką z Akademii Marynarki Wojennej przybliżamy sylwetki kilku pań z Czech i Słowacji, postaci zarówno historycznych, jak i współczesnych. Czasem znanych i fetowanych, zwykle jednak - mimo dużej roli, jaką odgrywały, nieco
Samochody Škoda - czeska motoryzacja od Pakistanu po Nową Zelandię | opowiada: Karol Machi
Jako trekkę sprzedawano sprzedawano Škodę na Antypodach - w Nowej Zelandii i Australii, jako skopaka - w Pakistanie, pod nazwą kamyonet samochody z Mlade Boleslavi znane były w Turcji. No dobra - to pewne uproszczenie, w każdy z powyższych przypadków czechosłowackie podwozie, silnik i osprzęt, kolejnych wariantów przedwojennego jeszcze populara, dostawały produkowane na miejscu, czasem bardzo ciek
Polska czeskimi oczami: silny kraj dobrych dróg i złej służby zdrowia | opowiada: Kateřina Havlíková
Lepsze drogi i trudne do zrozumienia oznaczenia mąki. Wysokie wieżowce, ambicje i wizje z jednej strony, z drugiej - służba zdrowia jak z trzeciego świata - tak Polskę widać zza jej południowych granic, z Czech.W 114 odcinku Czechostacji o to, jak Czesi postrzegają Polskę, jak się to w ostatnim czasie zmienia i co z Polski jest interesujące dla czeskich mediów pytam Kateřinę Havlíkovą, koresponden
Samochody Škoda po wojnie. Sukces zbudowany na przedwojennej konstrukcji | opowiada: Karol Machi
Do lat 60. ubiegłego wieku upaństwowione po wojnie zakłady Škoda wypuściły kilka różnych modeli samochodów. Część nosiła swojskie - z dzisiejszej perspektywy, nazwy - chociażby octavia czy felicia. W zasadzie jednak wciąż chodziło o kolejne, coraz dalej idące, niemniej jednak tylko modyfikacje przedwojennego hitu - Škody popular. W 113 odcinku Czechostacji, zarazem trzeciej części opowieści o konc
Słowacki przyjaciel Trumpa i Maduro. Eklektyzm Roberta Ficy | opowiada: Iwona Jakimowicz-Pisarska
Czy można być równocześnie serdecznym przyjacielem Nicolasa Maduro i Donalda Trumpa? Twierdzić, że Unia nie ma przyszłości i apelować jej wzmocnienie i głębszą integrację? Albo utrzymywać, że nie Unia nie powinna dozbrajać Ukrainy, bo to tylko przedłuża wojnę, sprzedając równocześnie Kijowowi produkowaną u siebie broń?Słowacki premier Robert Fico co i rusz udowadnia, że można. Teraz jego otoczenie
Škoda w międzywojniu. Trudne początki wielkiego, motoryzacyjnego sukcesu | opowiada: Karol Machi
W drugiej części rozmowy o historii czeskiego koncernu Škoda dochodzimy do momentu, w którym zaczął zajmować się tym, z czym jest kojarzony przez większość do dzisiaj - czyli produkcją samochodów. A działo się to wszystko w okresie międzywojennym. Właśnie upadek imperium Habsburgów i skurczenie się w związku z tym rynków zbytu wymusiło na koncernie zbrojeniowo-przemysłowym znaczne poszerzenie asor
Od cukrowni po artylerię. Narodziny imperium przemysłowego Škoda | opowiada: Karol Machi
Pilzno na cały świat rozsławia nie tylko tutejszy browar. Kilkanaście lat po tym, jak Josef Groll uwarzył tu pierwszego pilznera, w mieście powstał też niewielki na początku zakład przemysłowy. Po kolejnych czterech dekadach był on już największą firmą w całym imperium Habsburgów i jedną z większych na całej planecie. Miał własne kopalnie, huty i stalownie, produkował właściwie wszystko - od wypos
Czechy: kraj, którego dzieje pisały złoto, srebro i uran. Przewodnik historyczno-turystyczny
W Czechach różne surowce mineralne wydobywano właściwie od zawsze. Najpierw krzemienie, potem żelazo i złoto. Prawdziwy surowcowy boom przyniosło średniowiecze, kiedy to ogromne zasoby srebra, połączone z konsekwentną polityką kolejnych władców właściwie zbudowały nowoczesne - jak na tamte czasy - państwo i dały Europie - oczywiście tylko na jakiś czas - jedną z najstabilniejszych walut - praski g
Wsparcie dla Ukrainy - nowy czeski rząd w szpagacie | opowiada: Wojciech Stobba (Polskie Radio)
W pierwszym tygodniu stycznia nowy stary czeski premier Andrej Babiš oznajmił, że Czechy nadal będą koordynować światową inicjatywę amunicyjną dla Ukrainy. Zrobił to w swoim stylu, bo skupił się na tym, że Czechy nie dołożą do tego ani grosza swoich podatników, chociaż to rzeczywiście - biorąc pod uwagę skalę inicjatywy - były grosze. Kluczowa rola Czech w mechanizmie stanowiącym od roku jedno z g
Jak czechosłowacki underground zjednoczył antykomunistyczną opozycję | opowiada: Piotrek Gawliński
Jak dziwnie by to nie brzmiało, to czechosłowacką antykomunistyczną - bardzo różnorodną ideowo opozycję zjednoczyły długowłose szarpidruty, hippisujący muzycy, którzy z jednej strony chcieli grać tak, jak na zachodzie, z drugiej - negowali komunistyczną rzeczywistość. A ta była taka, że do zjednoczenie nie doszło na koncercie czy podczas wspólnego słuchania płyt, ale wąskich sądowych korytarzach.
Karlovy Vary: sławne uzdrowisko, kopalnie uranu i błotne gejzery | opowiada: Tomáš Zukal
Mój dzisiejszy rozmówca Tomáš Zukal z Czech Turismu powtarza, że każdy porządny kraj chce mieć swoje morze. Mają je więc i Czechy, tyle, że leży ono pod ziemią. Nie da się więc pójść tam na plażę czy popluskać się w falach. Co nie znaczy, że nie da się w nim kąpać. A do tego - w przeciwieństwie do wody z konwencjonalnych mórz, tę z tego czeskiego można pić. Pić z korzyścią dla zdrowia. Tak jak inn
Czechosłowacki underground przeciw komunistycznej szarości | opowiada: Piotrek Gawliński (PPSN)
Jeśli ktoś interesuje się czeską kulturą i Czechami generalnie, to pewnie obiły mu się o uszy jakieś strzępki informacji o roli, jaką odegrał underground nad Wełtawą w walce tamtejszej opozycji z komunistycznym reżimem. Może nawet słyszał o Plastic People of the Universe - podziemnym zespole, którego proces właściwie dał początek spójnym działaniom przeciwników władzy. Ale opór ludzi sztuki przeci
Czeska utopia panslawizmu z rosyjskim wielkim bratem w tle | opowiada: prof. Karolina Ćwiek-Rogalska
Na początku XIX wieku, na fali czeskiego odrodzenia narodowego, popularność w Czechach zaczęła zdobywać idea zfederalizowania a może nawet zjednoczenia wszystkich Słowian. Projekt dość mglisty, często wewnętrznie sprzeczny - z jednej strony inspirowany dążeniami zjednoczeniowymi Niemców, z drugiej - przynajmniej w przypadku czeskim, wprost się wobec nich i przeciwko nim definiujący. Z trzeciej - p
Laurin&Klement: motoryzacyjny koncern z Austro-węgier, który wchłonęła Škoda | opowiada Karol Machi
Co się stanie, kiedy czeski księgarz z Mlade Bolaslavi spróbuje, bezskutecznie, zareklamować zepsuty rower marki Germania? Powstanie największy producent samochodów i autobusów w całych Austro-Węgrzech. Brzmi jak dowcip, ale dokładnie w ten sposób zaczęła się historia fabryki motoryzycyjnej Laurin i Klement - od urażonej, czeskiej dumy. Ta marka nie istniała długo - niespełna 30 lat, w Czechosłowa
Na biegowo, na zjazdowo. Gdzie do Czech na narty | opowiadają: Marta Kasprzak i Tomáš Zukal
Może nie są to Alpy czy Dolomity, ale Czechy miłośnikom sportów zimowych mają do zaproponowania całkiem sporo. W okalających kotlinę czeską kolejnych pasmach górskich, od Beskidów na wschodzie, po Szumawę na zachodzie, znajduje się 200 różnych ośrodków narciarskich, niektóre ze stokami o długości nawet - chociaż to, jak już wspomniałem, nie Alpy, długości kilku kilometrów. Do tego w samych tylko G
T.G. Masaryk. Ojciec Czechów, troskliwy mąż dojrzały kochanek | opowiada: Karolina Ćwiek-Rogalska
W pierwszym odcinku kolejnej setki wracam do otwartej kilka miesięcy temu koperty z "ostatnimi słowami" Tomasza Garrigue Masaryka, pierwszego prezydenta Czechosłowacji. A właściwie to treść tego listu staje się punktem wyjścia do rozmowy wokół polityka, który do dzisiaj jest przez Czechów często określany mianem Tatusia - czyli określenie Ojciec Czechów ma tutaj pewne uzasadnienie.Z prof. Karoliną
Narodowowyzwoleńcza kremacja. Obyczaje pogrzebowe Czechów dziedzictwem walki o własną ojczyznę
W drugie urodziny Czechostacji postanowiłem Wam pokazać czeską kulturę odchodzenia. Według ostrożnych szacunków, współcześnie cztery piąte Czechów zostaje po śmierci spopielonych. Ich prochy czasem trafiają do grobów, czasem są rozsypywane na specjalnych, cmentarnych łąkach. Albo gdzieś w lesie. Te bardzo odmienne od polskich od polskich obyczaje pogrzebowe, czy generalnie - stosunek do śmierci, t
Przewodnik po Pradze mało widocznej: węgiel, trylobity i światowy atlas geologiczny
O historii i współczesności czeskiej stolicy już parę razy, przez te prawie dwa lata istnienia Czechostacji, opowiadałem. Tym razem - za namową Patronów, postanowiłem pójść dalej. Albo jak kto woli - głębiej. Czyli w czasy, które mierzy się nie wiekami, nie mileniami, ale w dziesiątkach i setkach milionów lat, w okres zamierzchłych epok geologicznych.W czasy, gdy w miejscu gdzie dziś znajduje się
Czechy przed Husem. Kobiecy Duch Święty i kaznodzieja z domów publicznych | opowiada: Joanna Nowak
Powodów współczesnego sceptycyzmu religijnego Czechów można szukać w głębokim średniowieczu. To wówczas żyła chociażby księżniczka Wilemina, którą jej wyznawcy uważali za kobiece wcielenie Ducha Świętego. Wówczas też w Pradze nauczał cesarski notariusz, później kaznodzieja prostytutek, Jan Milicz z Kromierzirza - jeden z najważniejszych mistrzów Jana Husa. W 98 odcinku Czechostacji rozmawiam z his
Rudolf II Habsburg - kiepski cesarz, wielki mecenas sztuk, twórca Pragi Magicznej
Określenie Praga Magiczna, używane często w odniesieniu do stolicy Czech, ma wiele różnych źródeł. Gdyby szukać jednego, dominującego nad innymi, to byłyby to czasy przełomu XVI i XVII wieku, czasy, określane - od imienia panującego wówczas z tego miasta władcy, epoką rudolfińską.Cesarz Rudolf II Habsburg nie tylko przeniósł z Wiednia do Pragi stolicę swojego imperium. On także uczynił miasto nad
Czechy to nie tylko krecik, luz i piwo. O czym piszę w "Dobrý den!" | odpytuje Karolina Ćwiek-Rogalska
Miesiąc temu do księgarń trafiła książka "Dobrý den. Chmiel, tożsamość i luz. Polskie mity o Czechach". Tak się składa, że jestem autorem tej wydanej przez Wydawnictwo Mando pozycji. I że wyrasta ona z Czechostacji, z tych snutych przeze mnie od dwóch lat, już bez mała stu opowieści, w których staram się Wam przybliżać Czechy.Ten odcinek jest pewną formą spotkania autorskiego dla tych z Was, którz
Ciężarówki marki Tatra - od frontu wschodniego po plan Mad Maxa | opowiada: Karol Machi
Kilka miesięcy temu z fabryki w morawskiej Koprzywnicy wyjechała ostatnia z prawie 160 tysięcy wyprodukowanych tam ciężarówek Tatra 815. Zastąpiły ją dwa kolejne, równie popularne wszędzie tam, gdzie potrzebny jest ciężki, terenowy i prosty w utrzymaniu wóz, modele. A co najciekawsze, od czasów legendarnej Tatry 111, która najpierw Niemcom pomogła Europę zniszczyć a potem zwycięzcom II wojny świat
Nie taki Babiš straszny? O najpotężniejszym Słowaku z Czech | opowiada: Wojciech Stobba
Budzący wiele emocji w Czechach i poza nimi miliarder Andrej Babiš wygrał właśnie zdecydowanie wybory parlamentarna w swoim kraju. I wszystko wskazuje na to, że po czteroletniej przerwie wróci do fotela premiera. Odcinek ten jednak nie dotyczy bieżącej czeskiej polityki.Razem z Wojciechem Stobbą, korespondentem Polskiego Radia w Pradze przedstawiamy sylwetkę pochodzącego ze Słowacji lidera ruchu A
Tatra: producent samolotów, pociągów i komunistycznych limuzyn | opowiada: Karol Machi
Obecnie czeska marka pojazdów Tatra kojarzy się wyłącznie z potężnymi, terenowymi ciężarówkami. Na przestrzeni prawie dwóch wieków istnienia w morawskiej Koprzywnicy produkowano jednak szereg różnego rodzaju pojazdów. Tatra ma więc na swoim koncie chociażby bardzo udany pociąg czy kilka samolotów - w tym jeden taki, którego rekordów, ustanowionych 90 lat temu, nie udało się pobić do dzisiaj. Produ
Czechy przedwyborczo. Skrajna prawica i komuniści kuszą jednym głosem | opowiada dr Martyna Wasiuta
Przeszkadzają im geje, Ukraińcy i demokracja. Chcą wystąpić z Unii Europejskiej i NATO. Mówiąc o wolności słowa domagają się prawa do kłamstwa, równocześnie chętnie nawołują do kneblowania innych. Z sympatią patrzą w stronę Moskwy - ten opis pasuje do dwóch, tylko pozornie ideologicznie odmiennych partii. Mowa o skrajnie prawicowej SPD i komunistach. Takich prawdziwych, z korzeniami w czasach słus
Tatra - samochody z Czech, które zmotoryzowały przedwojenną Europę | opowiada: Karol Machi
Czy wiedzieliście o tym, że koncepcję karoserii aerodynamicznej, redukującej spalanie i poprawiającej właściwości jezdne po raz pierwszy w seryjnie produkowanych samochodach zastosowała właśnie Tatra? I że nie były to wcale ciężarówki? Bo w okresie międzywojennym ta wywodząca się z malutkiej Koprzywnicy w czeskiej części Śląska, marka produkowała również - a może głównie, samochody osobowe. Samoch
Kogo będą wybierać Czesi. Przedwyborczy przegląd politycznego mainstreamu | opowiada dr Martyna Wasiuta
Za niespełna miesiąc, 3 i 4 października, Czesi wybiorą nową izbę niższą parlamentu. Według sondaży rządząca krajem od czterech lat konserwatywno-liberalna koalicja straci władzę na rzecz opozycyjnego obecnie, ale w przeszłości już dwa razy rządzącego republiką ruchu ANO. W 90 odcinku Czechostacji razem z politożką Martyną Wasiutą przyglądamy się mainstreamowym partiom parlamentarnym - zarówny tym
Życie w Pradze: uśmiechnięci ludzie, przyjazne urzędy i... ksenofobia | opowiada Tomasz Jędruchów
Ludzie nie unikają kontaktu wzrokowego, często się do siebie uśmiechają, wymieniają drobne uprzejmości - generalnie Czesi są, w codziennym, ulicznym kontakcie - raczej życzliwi. Życzliwe - i to zdecydowanie, są też urzędy. No chyba, że jesteś obcokrajowcem - opowiada o życiu w Pradze polski dziennikarz Tomasz Jędruchów.Bohater 89 odcinka Czechostacji w mieście nad Wełtawą żyje już od kilkunastu la
Morawy Południowe: Brno, wino i Austerlitz | opowiada: Tomáš Zukal
Z turystycznych statystyk wynika, że Południowe Morawy to obok Pragi najchętniej odwiedzana przez Polaków część Republiki Czeskiej. Nie dziwne - to tędy właśnie przebiega najkrótszy drogowy szlak z Polski nad Adriatyk. Tymczasem Morawy Południowe to miejsce które doskonale nadaje się na właściwy cel wakacyjnej wyprawy, nawet jeśli nie ma tam morza. Bo jest całe mnóstwo innych, pięknych i ciekawych
Warszawa lepsza do życia niż Praga? Polska w oczach Czechów | opowiada: Andreas Papadopulos
Czy Polska jest dla Czechów atrakcyjna? A jeśli tak, to w jaki sposób? I czy interesuje ich to, co się tutaj dzieje. I gdzie się lepiej żyje - w Warszawie czy w Pradze. Na te m.in. tematy, w 87 odcinku Czechostacji rozmawiam z Andreasem Papadopulosem, kończącym właśnie kilkuletnią misję w Polsce dziennikarzem Telewizji Czeskiej.Z podcastu dowiecie się m.in. o tym, czy w Czechach można kupić serek
Bitwa pod Domażlicami: husycki Grunwald, gdzie Czesi pokonali krzyżowców pieśnią
594 lata temu miało miejsce największe zwycięstwo czeskich husytów - Bitwa pod Domażlicami. Liczące około 40 tysięcy żołnierzy wojska religijnych radykałów pokonały tam ponad dwukrotnie liczniejszą armię krzyżowców. W ten sposób klęską zakończyła się czwarta, wysłana przeciw Czechom przez papieża krucjata, dokładnie zresztą w ten sam sposób skończyły się trzy poprzednie.Tym razem jednak katolicy i
Morawy i Śląsk: najdziwniejszy region Czech? Góry, huty i uszy z piernika | opowiada Tomáš Zukal
Czy istnieje w Czechach region bardziej złożony, bardziej pograniczny i bardziej zaskakujący niż Kraj Morawsko-Śląski? Ciężko rozstrzygnąć, ale gdyby robić taki konkurs, to bohater dzisiejszego odcinka byłby na pewno jednym z faworytów. W tym odcinku Czechostacji wyruszamy do miejsca, gdzie spotykają się nie tylko Morawy i Śląsk, ale także Alpy i Karpaty, przemysł i dzika przyroda, czeska państwow
Życie w Czechach. Kraj mikrozachwytów, spokoju… i małych aspiracji | opowiada: Marta Pasińska
W tym odcinku o tym, jak się żyje w Czechach opowiada mieszkanka Brna, czyli... współczesnej stolicy Moraw. Siłą rzeczy jest więc i o tym, czym się Morawy różnią od Czech historycznych. I o tym, że jak czasem jest za dobrze, to może to być demotywujące, szczególnie jeśli dotyczy całego narodu. Czechy bowiem to kraj mikrozachwytów, spokoju i... niewielkich często aspiracji.Moją rozmówczynią w 84 od
Plečnik – Słoweniec, który nadał Hradczanom duszę. Geniusz architektury Pragi i Lublany
W tym odcinku Czechostacji opowiadam o niezwykłej postaci Jože Plečnika – słoweńskiego architekta, który nadał Hradczanom nową tożsamość i stworzył unikalny styl łączący duchowość, tradycję i modernizm. W 20-leciu międzywojennym Plečnik – bliski współpracownik prezydenta Masaryka – przekształcił Zamek Praski w symbol republiki, zaprojektował monumentalny obelisk na trzecim zamkowym dziedzińcu, mag
Czechy: kraj wielu wad, w którym dobrze się żyje | opowiada: Wojciech Stobba
Przerwa obiadowa, podczas której kraj staje i trudno cokolwiek załatwić. Dziurawe chodniki i stacje metra, z których ciężko wydostać się z wózkiem. Porażająca normalizacja spożywania alkoholu i sprzedawcy, dla których klient na pewno nie jest panem. To wszystko są rzeczy, których podczas krótkich, turystycznych wypadów do Czech zwykle nie widać. Mimo to, w ogólnym rozrachunku, Czechy to kraj, w kt
Polska dewocja, czeski luz? Bliscy sąsiedzi, którzy prawie się nie znają | opowiada: Pavel Trojan
Czy Czesi nadal uważają Polaków za religijnych fanatyków, żyjących w zacofanym i płaskim jak stół kraju? Czy dla Polaków Czesi to wciąż tylko wesołe Pepiki? Mieszkańcy którego z tych krajów czują się starszym bratem drugiego i czy w ogóle jeszcze istnieje jakiś panslawizm.W 81 odcinku Czechostacji odpowiedzi na te pytania szukam wspólnie z Pavlem Trojanem, szefem czeskiego oddziału Polskiej Organi
Stalinowskie zbrodnie w CSSR. Milada Horáková, Heliodor Píka - bohaterowie zabici przez komunistów
21 czerwca 1949 roku kat w pilzneńskim więzieniu Bory zakończył życie życie generała Heliodora Piki. Niewiele w ponad rok później - 27 czerwca 1950 roku, w ten sam sposób zamordowano posłankę Miladę Horakovą. Komunistyczny reżim zaczynał się rozprawiać z osobami, które uznał za szczególnie dla siebie niebezpieczne. W tych wypadkach chodziło o bohatera II wojny światowej, organizatora czechosłowack
"Houston, mieliśmy problem", księżyc i Interkosmos - czeskie ślady w kosmosie
Czesi i Polacy zostawili podobne ślady w kosmosie. Vladimir Remek i Zbigniew Hermaszewski na orbitę polecieli w odstępie kilku miesięcy, w ramach tego samego, realizowanego pod egidą ZSRR programu Interkosmos.W amerykańskiej NASA było trzech astronautów o czeskich i trzech o polskich korzeniach. A teraz, gdy Sławosz Uznański-Wiśniewski czeka na sprzyjające warunki dla startu w ramach misji ESA, do
Czy darowizna z bitcoinów zatopi czeski rząd? | opowiada: Wojciech Stobba
Czeskie ministerstwo sprawiedliwości dostało niedawno darowiznę - równowartość 50 mln dolarów w kryptowalucie, konkretnie w bitcoinach. Środki resortowi przekazał mężczyzna niedawno wypuszczony z więzienia. Minister sprawiedliwości Pavel Blažek, zamiast dostać pochwałę za zdobycie pieniędzy dla państwa, stracił stanowisko. A potem miejsce na listach wyborczych swojej partii - rządzącej w Czechach
Od pogromów do Zagłady. Tysiąc lat trudnej historii Żydów w Czechach
O Żydach w Czechach jako pierwszy pisał ich rodak, podróżnik Ibrahim ibn Jakub, który odwiedził Pragę w połowie dziesiątego wieku. Przez kolejny tysiąc lat historia Królestwa Czeskiego była nierozerwalnie związana z Żydami. Dzięki nim państwo się rozwijało, oni sami płacili zwykle za swoją krwią. Do pierwszego wielkiego pogromu doszło w Pradze w XII wieku, ten pod koniec XIV był jednym z największ
Dlaczego prezydent Czech Pavel nie chce konkordatu i krytykuje Izrael | opowiada: Michal Lebduška
Rząd jednego z najbardziej laickich krajów w Europie postanowił podpisać z Watykanem konkordat. Po dziwnych, utajonych negocjacjach umowę ratyfikował czeski parlament. Nie weszła jednak w życie - zdaniem prezydenta Petra Pavla może naruszać konstytucję stawiając w uprzywilejowanej pozycji Kościół Katolicki. Sprawę, na wniosek zgadzających się z prezydentem senatorów, zbada czeski trybunał konstytu
Tiso, prezydent kolaborant oczami współczesnej Słowacji | opowiada: prof. Iwona Jakimowicz-Pisarska
W marcu na jednej z bratysławskich scen swoją premierę miała sztuka "Prezydent Hitlera" - fikcyjny dialog przywódcy kolaborującego z niemiecką III Rzeszą księdza Josefa Tiso z jednym z ocalonych z zagłady Żydów. Tekst sztuki - jak mówiłem, fikcyjnej, został stworzony na bazie prawdziwych listów, jakie podczas II wojny światowej pisali do swojego prezydenta Słowacy. I nie jest to lektura łatwa - bo
Czeski kryminał kiedyś i dziś | opowiadają: Mariusz Czubaj, Marta Mizuro, Anna Radwan-Żbikowska
Czym różni się czeski kryminał od anglosaskiego, ale też czy zawsze się różnił. Czy literatura kryminalna znad Wełtawy była zawsze domeną pisarzy gatunkowych? I jakich czeskich współczesnych czeskich autorów "detektivek" - czyli właśnie powieści kryminalnych - czytać.O tym, i całym mnóstwie związanych z tym rzeczy rozmawiali w Rybniku, na spotkaniu otwierającym Festiwal Rybnik Pogranicze, sami spe
Jan Nepomucen, święty wymyślony. Jak kontrreformacja stworzyła legendę patrona spowiedników i mostów
Kim naprawdę był Jan Nepomucen? Święty, który stał się jednym z najważniejszych symboli barokowych Czech i jednym z najbardziej "eksportowych" świętych Europy, to... w znacznej mierze wytwór propagandzistów kontrreformacji.Jego legenda — o męczeństwie za tajemnicę spowiedzi, wierze i lojalności wobec Kościoła — w rzeczywistości narodziła się wiele dekad po jego śmierci. Bo Nepomucen, owszem, zmarł
Czy Havel to czeski Wałęsa? Czeska i polska polityka ostatnich dekad | opowiada: dr Jan Škvrňák
Czy można uznać, że Vaclav Havel to czeski odpowiednik Lecha Wałęsy? A Vaclav Klaus Leszka Balcerowicza? Czy czeska lewica, nim prawie zupełnie zniknęła, miała coś wspólnego z polskimi postkomunistami? I gdzie byłby polski PPS, gdyby właśnie postkomuniści nie opanowali swojej części sceny politycznej.O tej i innych kwestiach rozmawiam w najnowszym, 72-gim odcinku Czechostacji z dr Janem Škvrňákiem
Śląsk mentalną granicą podzielony. Warsztaty: Mapowanie pograniCZa | Biblioteka Publiczna w Rybniku
Paradoksalnie, w czasach gdy trudno było przekroczyć Odrę czy Olzę bez zaproszenia, czyli w czasach PRL i CSSR, z polskiej części Śląska na tę czeską, czy na pobliskie Morawy, było znacznie bliżej.Taki wniosek płynie z serii warsztatów Mapowanie Pogranicza, przeprowadzonych przez dwie naukowczynie z Uniwersytetu Śląskiego - dr Monikę Glosowitz i dr Karolinę Pospiszil, warsztatów zorganizowanych w
Czy[m] Czesi różnią się od Polaków? | opowiada: Pavel Trojan
Tacy sami? Zupełnie różni? A może, jak to zwykle bywa, ani tak ani tak. W tym odcinku, razem z Pavlem Trojanem - który promuje w Czechach turystycznie Polskę zastanawiamy się nad tym, czy Polacy różnią się od Czechów a jeśli - to czym. Jest więc i podejściu do stroju, czy szerzej - wyglądu.O kulturze pracy i stosunku do hierarchii, o narzekaniu, prywatności, poczuciu humoru i całym mnóstwie innych
Kingdom Come: Jak wojna dwóch Luksemburgów zmieniła Czechy i Europę | opowiada: Joanna Nowak
W pierwszych latach piętnastego wieku leżącymi w cesarstwie Czechami wstrząsnął zbrojny konflikt dwóch braci - Wacława IV i Zygmunta. Obaj byli Luksemburgami, synami cesarza Karola IV, obaj też byli, po kądzieli - Piastami. Lokalny, z punktu widzenia cesarstwa spór o koronę Czech, uruchomił lawinę różnych procesów, których efektem były wojny husyckie - a pośrednio - w dalszej perspetywie, również
Czy Czesi to tacy mali Niemcy? | opowiada: prof. Karolina Ćwiek-Rogalska
Czesi to mali Niemcy a tak naprawdę, to Czechy - jako samodzielne państwo, nigdy nie istniały - wbrew pozorom nie jest to wcale, wśród Polaków, taka rzadka opinia.W odcinku nr 69 nie podejmuję z nią polemiki, miałoby to równie wiele sensu jak przekonywanie Płaskoziemca co tego, że Ziemia jednak płaska nie jest.Razem z prof. Karoliną Ćwiek-Rogalską z Instytutu Slawistyki Polskiej Akademii Nauk przy
Czy Czechy to najbardziej ateistyczny kraj na świecie? | opowiada: prof. Karolina Ćwiek-Rogalska
Wizerunek Czecha jako ateisty a Czech jako kraju bez boga, to jeden z najmocniejszych polskich mitów o Czechach. Tymczasem, jeśli przyjrzeć się dokładniej, sprawa z daleka nie jest taka prosta. W odcinku nr 68 wspólnie z Karoliną Ćwiek-Rogalską, etnolożką i bohemistką, profesorką Instytutu Slawistyki Polskiej Akademii Nauk szukamy odpowiedzi na szereg pytań związanych z tym mitem.Czy Czechy to naj
Czechosłowackie kreskówki: Wróżka z pola maku, dużo psów i kosmita
Zgodnie z obietnicą wracam z tematem czechosłowackich kreskówek, uzupełniając opowieść o tytuły które mogą być znane w Polsce a które w odcinku nr 60 pominąłem.Jest więc o Makowej Panience, o wróżce Amelce i fenomenie jej współczesnej popularności w Japonii, jest też o chłopcu z plakatu i paru opowieściach, których bohaterami są psy.A przy okazji jest też całkiem sporo o Karlu i Josefie Čapkach.W
II Republika. Zapomniana i wstydliwa agonia Czechosłowacji | opowiada prof. Piotr M. Majewski
Czechosłowacja przetrwała Dyktat Monachijski. Straciła 1/3 terytorium, wszystkie umocnienia i większość przemysłu, ale nie straciła niepodległości. Agonia tego państwa trwała jeszcze przez prawie pół roku, do 15 marca 1939, kiedy to - dzień po ogłoszeniu przez Słowację niepodległości Czechy zostały zajęte przez niemieckie wojska a sam kraj stał się kolonią III Rzeszy.W 66 odcinku Czechostacji rozm
Czescy oligarchowie inwestują w Polsce, nie tylko w Empik i paczkomaty | opowiada: dr Krzysztof Dębiec
Jeden kupił właśnie brytyjską pocztę królewską, sieć handlową Makro - również w Polsce, ma od dawna. Inny niedawno sprzedał pół Empiku, ale pół wciąż do niego należy. Jeszcze inny posiada prawie 1/3 stojących na ulicach polskich miast i wsi paczkomatów. Czeski kapitał pomógł się też, dekadę temu, rozwinąć Żabce. Generalnie chociaż Czechy są ponad trzy razy mniejsze od Polski, to tamtejszy biznes
Pieśni kramarskie - obraz Czech z 200-letniego tabloidu | opowiada: dr Maciej Mętrak
Trudno stworzyć prostą definicję pieśni kramarskiej, nie tylko dlatego, że dla większości odbiorców nie była ona wcale pieśnią. Mogła opowiadać o tematach religijnych, społecznych, politycznych nawet - chociaż zawsze w duchu lojalnym wobec władzy. Mogła też donosić o nowinach ze świata, chociaż zwykle dość przeterminowanych i zunifikowanych. Mogła w końcu dotyczyć miłości i morderstw, często w jed
Czesi pod alianckimi bombami. Tragiczny nalot na Pragę w Walentynki 1945
Blisko 800 zabitych i zaginionych, tysiące zburzonych i uszkodzonych budynków, wymazane z mapy miasta zabytki - to bilans amerykańskiego nalotu na okupowaną przez Niemców Pragę, do którego doszło w walentynki 1945 roku.Sami Amerykanie tłumaczą, że 60 latających fortec zbombardowało centrum miasta przez pomyłkę. Pomyłka byłaby dość spora - dowódca dwóch grup bombowych USAAF uznał, że Praga to odleg
Słowacja premiera Ficy: wolność ze wschodu, z zachodu zepsucie | opowiada prof. Iwona Jakimowicz-Pisarska
Zarzuty po adresem Roberta Ficy można mnożyć - pomaga umknąć kolegom przed wymiarem sprawiedliwości, stara się kneblować media, społeczeństwo obywatelskie uważa za zagrożenie dla swojej władzy. Jednego mu ale odmówić nie sposób - doskonale czuje Słowację i Słowaków i umie proponować im to, czego najbardziej pragną.Czyli, jak mówi prof. Iwona Jakimowicz-Pisarska, politożka z Akademii Marynarki Woje
W Czechach a nie Czechy: Morawy - gościnna kraina winnic i śpiewu | opowiada: Filip Hlavinka
Chociaż Republika Czeska kojarzy się głównie z piwem, to kraj ten produkuje niemalże tyle samo wina, co Chorwacja. A większość tego trunku powstaje w jednym, konkretnym regionie - który chociaż leży w Czechach jako państwie, to Czechami nie jest; i to na wielu płaszczyznach. Mowa oczywiście o Morawach a szczególnie ich południowej części. W kolejnym odcinku Czechostacji zabieram Was więc na Morawy
Nie tylko Krecik, Sąsiedzi i Rumcajs. Subiektywny przegląd czechosłowackich kreskówek
Krecik pierwotnie powstał jako film edukacyjny dla dzieci a po śmierci jego autora, członkowie rodziny rozpętali prawdziwą wojnę o finansową, wycenianą na setki milionów koron schedę. Piosenkę do Żwirka i Muchomorka śpiewał Karel Gott, do muzyki kompozytora, który w czasach stalinowskich, w obozie pracy, wydobywał dla Sowietów uran. Sąsiedzi natomiast - czyli pocieszni Pat i Mat, mieli całkiem spo
Kingdom come: Deliverance. Gra i opowieść o czeskim średniowieczu w jednym | opowiada: Joanna Nowak
W 2018 roku niewielkie, utworzone specjalnie na tę okazję czeskie Warhorse Studios wypuściło w świat grę komputerową Kingdom Come: Deliverance. Osadzona w autentycznych historycznych i geograficznych realiach gra podbiła serca wielu graczy. Do dziś sprzedano osiem milionów egzemplarzy, KCD doczekało się też kilku rozszerzeń. Za tydzień swoją premierę będzie miała Kingdom Come Deliverance II - będą
Lata 90' w Czechach. Wolność, prywatyzacja, bandyci | Podcast pod specjalnym nadzorem & Czechostacja
"Jeśli ktoś mówi, że pamięta lata 90-te, to znaczy, że tak naprawdę ich nie przeżył" - to jedno z funkcjonujących nad Wełtawą powiedzeń dotyczących ostatniej dekady minionego wieku. Dekady odzyskanej wolności, odkrycia przez świat Pragi, wizyt rockmanów i polityków, popijających z tamtejszym prezydentem piwo. Ale też dekady czasem malowniczego, czasem bardzo ponurego bandytyzmu. No i kuponowej pry
Czego słuchają Czesi - country, covery, hardrock i bardowie | opowiada: Piotr Klijewski
Gdyby wnioskować wyłącznie na podstawie tego, co grają największe czeskie stacje radiowe, to można by dojść do wniosku, że nad Wełtawą mieszkają sami uczniowie inżyniera Mamonia z Rejsu. Czyli ludzie, którym podobają się tylko takie piosenki, które już słyszeli. Radiowe playlisty bowiem sprawiają wrażenie takich samych od 10, 20 a może i trzydziestu lat.Jak przekonuje mój dzisiejszy rozmówca - Pio
Baltic Expressem do Czech. Co zobaczyć w województwie pardubickim | opowiada: Tomáš Zukal
Pod koniec 2024 roku w rozkładzie kolejowym w Polsce i Czechach pojawiło się nowe połączenie - kursujący z Pragi do Gdyni pociąg Baltic Express. Jeździ cztery razy dziennie łacząc stolicę Czech m.in. w Wrocławiem, Poznaniem czy Bydgoszczą.O pociągu tym było po obu stronach granicy stosunkowo głośno, głównie w kontekście coraz większego zainteresowania Czechów Polską i wybrzeżem Bałtyku. Ale rzadko
Podcast pod specjalnym nadzorem vs Czechostacja: rozwód po czechosłowacku (czeskie lata 90. teaser)
Już niedługo, bo 23 stycznia, w Faktycznym Domu Kultury w Warszawie, Czechostacja i Podcast pod specjalnym nadzorem połączą siły - wspólnie, na żywo, porozmawiamy o tym, jak wyglądały lata 90-te w Czechach.By zachęcić Was do udziału w tym spotkaniu, czy wysłuchania później jego nagrania, stworzyliśmy z Piotrkiem Gawlińskim z PPSN swego rodzaju zapowiedź, próbkę tego, czego możecie się spodziewać.
