Plik tekstowy
Autorski program radiowy poświęcony literaturze. Max Cegielski czyta fragmenty utworów i prowadzi rozmowy z autorami i autorkami. Jako pisarz reportażysta i powieściopisarz oraz wieloletni promotor kultury skupia się na istotnych aspektach twórczości literackiej, unikając powierzchownych tematów.
Odcinki
Wojciech Chamier-Gliszczyński i Wojciech Stefaniec - "Szczęściarz"
To pierwszy raz, gdy w "Pliku Tekstowym" pojawia się powieść graficzna - komiks. "Szczęściarz" to historia o PTSD czyli zespole stresu pourazowego, który bardzo często spotyka żołnierzy. Bohaterem komiksu jest Fortune Gluckmann - fotoreporter wojenny. Przeżył front i zyskał międzynarodową sławę dzięki swoim zdjęciom, co z zewnątrz może wyglądać jak wielkie szczęście. Rzeczywistość jest jednak całk
Agata Sikora - "Jak wyjść z siebie. O złudzeniu niezależności i sile społecznych więzi"
Książka jest krytyką pomysłu, że ze wszystkim musimy radzić sobie sami. Autorka pokazuje, że dzisiejszy świat wmawia nam, że sukces, szczęście, a nawet radzenie sobie ze stresem to wyłącznie nasza prywatna sprawa. Jeśli czujesz się zmęczony lub nieszczęśliwy - to rzekomo Twoja wina, bo za mało ćwiczysz, źle zarządzasz czasem albo zbyt mało o siebie dbasz. Agata Sikora sprzeciwia się takiemu widzen
Tomasz Szerszeń - "Atlantyk-trans"
Gościem Maxa Cegielskiego był eseista, fotograf, antropolog kultury Tomasz Szerszeń. Jego najnowsza książka "Atlantyk-trans", opowiada o podróży, ale i o pisaniu, gdzie autor z rozmachem i dezynwolturą bada granice - języka, ale i swoje własne jako pisarza i obserwatora - jednocześnie zagłębiając się zarówno w inne teksty, obrazy i historie, jak i w przestrzenie własnej biografii i pamięci. Tomasz
Inga Iwasiów - "Tobiasz i wielki liść"
Książka "Tobiasz i wielki liść" autorstwa Ingi Iwasiów to powieść przenikliwa, zmysłowa, pełna emocji, również tych niełatwych i ambiwalentnych, które opisywane są z melancholią, ale też z humorem. Bohaterkę poznajemy w momencie, gdy osiąga wiek emerytalny. Ma dość uczelni, studentów i kolegów, zdecydowanie dość tego, czym stała się akademia w efekcie kolejnych reform. Na zakończenie kariery symul
Sylwia Zientek - "Mela Muter. Wierna sobie"
Mela Muter malowała wybitnych ludzi swoich czasów - Żeromskiego, Sienkiewicza, Ravela i Rollanda - dlatego jej obrazy są dziś uznawane nie tylko za wspaniałe dzieła sztuki, lecz także niezwykłe portrety całej epoki. Z kolei jej życie prywatne było pełne namiętnych relacji i dramatycznych wydarzeń. Po burzliwym romansie ze Staffem pocieszał ją Reymont, a z Gottliebem dzieliła nie tylko pracownię. M
Agnieszka Dauksza - "Niedaleko pada granat od jabłoni"
"Słowa kłamią albo wszystko było kłamstwem" - to słowa Liny Fischman, głównej bohaterki nowej książki autorstwa Agnieszki Daukszy. Autorka pisze o uwikłaniu postaci w strategie przetrwania, asymilacji i awansu. Docieka, co w ich losach jest najbardziej prawdopodobne, zestawia sprzeczne racje, nie rozstrzyga cudzych i własnych wątpliwości. Pyta, jak określać status pogubionych dzieci i matek, jak m
Marcin Stasiak - "Lekarze prowincjonalni"
Po II wojnie światowej jedną z najważniejszych obietnic nowej władzy było wprowadzenie powszechnej opieki zdrowotnej. Medycyna - tak jak prąd i oświata - miała dotrzeć do wszystkich. Wykształceni w dużych miastach, jechali leczyć do miasteczek, osad, osiedli, wsi. Czasem z poczucia misji, czasem z nakazu pracy. Przywozili ze sobą wiedzę, nowoczesne rozwiązania techniczne i nowe standardy higieny.
Agnieszka Taborska - "Bez skóry. Jak rozmawiać z ludźmi w żałobie"
Co nas drażni po stracie bliskiej osoby, a co daje nam siłę? Czemu parskamy śmiechem w domu pogrzebowym? Jak zachwycać się światem w pojedynkę? W swojej najbardziej osobistej książce Agnieszka Taborska - pisarka, historyczka sztuki i specjalistka od surrealizmu, kreuje erudycyjną autofikcję, dołączając do takich twórców jak Joan Didion czy Roland Barthes. "Bez skóry.." wyrasta z bólu, jednak zamia
Marek Węcowski - "Homer na nasze czasy"
Kim był Homer? Czy w ogóle istniał? I dlaczego, po upływie trzech tysięcy lat, wciąż czytamy "Iliadę" i "Odyseję"? Przez stulecia uczeni spierali się o niego, spekulowali na jego temat i popadali w obsesje. Szukali go starożytni filologowie i romantyczni nacjonaliści, którzy widzieli w nim duszę narodu. Mickiewicz i Tołstoj czerpali z niego garściami, pisząc swoje epokowe dzieła. Psychiatrzy leczy
Anna Augustyniak - "Zieleniak"
W sierpniu 1944 roku, podczas Powstania Warszawskiego, Niemcy przekształcili teren hali targowej przy ulicy Grójeckiej w Warszawie w obóz przejściowy. Przez Zieleniak, otoczony ceglaną ścianą i nadzorowany przez żołnierzy SS RONA, przeszło kilkadziesiąt tysięcy cywilów wypędzonych z domów. Książka oddaje głos kobietom, które do tej pory pozostawały w cieniu w oficjalnej narracji o Powstaniu Warsza
Agnieszka Głębicka - "Śląszczyki"
Panorama burzliwej historii Śląska opowiedziana przez silne kobiety. Powieść Agnieszki Głębickiej prowadzi nas przez dzieje śląskich rodzin, nierzadko rozdartych między tym, co polskie, a tym, co niemieckie. "Śląszczyki" są wielowarstwową powieścią o ludziach i miejscach, które jak w soczewce skupiają wielką i małą historię. A przede wszystkim o kobietach, które potrafią zawalczyć o swoje. Gościni
Borysław Czyżak - "Gruppa. Buntownicy sztuki"
Gruppa - szóstka studentów i absolwentów warszawskiej ASP postanowiła tworzyć razem i odpowiedzieć na brutalność politycznej rzeczywistości dziką, bezczelną sztuką: figuratywną, ironiczną, czasem obsceniczną, operującą groteską i śmiechem, który bywa jedyną możliwą reakcją na absurd. Ryszard Grzyb, Paweł Kowalewski, Jarosław Modzelewski, Włodzimierz Pawlak, Marek Sobczyk i Ryszard Woźniak nie miel
Magdalena Czubaszek - "Będziesz wrzeszczeć. Dziewczyny na polskiej scenie alternatywnej.."
Lata osiemdziesiąte. Warszawa, Gdańsk, Wrocław. Podziemna scena muzyczna pulsuje, buntownicza i niepokorna. Zakazane teksty, małe kluby, a w nich chłopaki z gitarami, przy mikrofonach, w świetle reflektorów. A gdzie są dziewczyny? Ich śladem ruszyła Magdalena Czubaszek, laureatka Konkursu Reporterskiego Wydawnictwa Poznańskiego i Autorka reportażu pt. "Będziesz wrzeszczeć".
Robert Małecki - "Krótka noc, długi krzyk"
Autor kryminałów Robert Małecki odwiedza Maxa Cegielskiego. Pisarz opowiada o swojej drodze do pisania kryminałów, literackich wyzwaniach, ostatniej książce, spotkaniach z czytelnikami oraz osobistym stosunku do bohaterów swoich książek. Jego ostatnia książka to opowieść o duecie brawurowych funkcjonariuszy, Wiesława Świrskiego i Mirosława Cichonia, którzy na początku lat 90. badając sprawę zagini
Joanna Czeczott - "Cisza nad stepem. Kazachstan i pamięć o Rosji"
Gościnią Maxa Cegielskiego jest Joanna Czeczott. Autorka reportażu pt. "Cisza nad stepem. Kazachstan i pamięć o Rosji" odwiedza miejsca, gdzie znajdowały się łagry, poszukuje ich śladów w przestrzeni i w pamięci mieszkańców Kazachstanu. Stara się pokonać ciszę, która unosi się nad kazachskim stepem. Choć dziś Kazachstan jest niepodległym państwem, wydaje się jednak, że jego pamięć wciąż pętają nie
Maciej Gdula - "Jak uniknąć tragedii? William Szekspir a świat współczesny"
Czy dramaty Szekspira mogą być kluczem do zrozumienia współczesnego świata - bezwzględnego dążenia ludzi do władzy i bogactwa, fatalnej skłonności do przemocy? Maciej Gdula przekonuje, że tak. W jego odczytaniu Szekspir, świadomy destrukcyjnych sił człowieka, uczy nas jednak przede wszystkim, jak uniknąć tragedii. Największy pisarz wszech czasów sprzeciwia się sceptycyzmowi i podejrzliwości, by pr
Aneta Pawłowska-Krać - "Milion myśli naraz. O dorosłych z ADHD"
Świadomość społeczna dotycząca ADHD u dorosłych nadal jest niewielka. Jak oceniamy ludzi, którzy nieustannie odkładają wszystko na potem, zapominają o ważnych wydarzeniach, zostawiają po sobie bałagan, są niestabilni emocjonalnie? Zazwyczaj uważamy, że sami są sobie winni. Oni także często się o to obwiniają. Książka Anety Pawłowskiej-Krać pokazuje, jak krzywdzące jest takie podejście. O tym, z ja
Anna Brzezińska - "Cierpliwe Genowefy, bezwstydne Magdaleny...
Rozmowa z Anną Brzezińską - autorką książki "Cierpliwe Genowefy, bezwstydne Magdaleny. Przewodnik po średniowieczu zwykłych kobiet". Bankierki i niewolnice, ladacznice i urzędniczki, żebraczki i położne, czarownice i mistyczki. W średniowieczu niewiasty uważano za grzeszne córki Ewy, moralnie i intelektualnie ustępujące mężczyznom. Prawa i zwyczaje poddawały je władzy ojców, mężów i braci - dla i
Maciej Płaza - "Kasperl i Margit"
Początek XX wieku. Pograniczny świat Polaków i Niemców chwieje się w posadach. Galopuje postęp, rozkwita popkultura, a zaraz za wolnością idą niebezpieczne idee. Kasperl i Margit zostają wrzuceni w wir zdarzeń, w których człowiek jest jedynie marionetką w rękach znacznie potężniejszych sił. Powieść Macieja Płazy ukazuje panoramę epoki w jej nieustannym fermencie: od wielkiej wojny, przez powstanie
Adam Robiński - "Faronauci. Dookoła Bałtyku"
Adam Robiński zabiera nas w podróż dookoła Bałtyku, wędrując wzdłuż wybrzeży dziewięciu krajów Litwy, Łotwy, Estonii, Rosji, Finlandii, Szwecji, Danii, Niemiec i Polski. W rezultacie, wzorem poety Tomasa Tranströmera, opisuje nie jeden, lecz wiele Bałtyków. Widzi mozaikę siedlisk i krajobrazów: słonawych lagun, piaszczystych plaż, wydm, klifów oraz skalistych archipelagów. Podąża wzrokiem za klucz
Ziemowit Szczerek - "Baciary z piekła rodem"
Brutalna i ironiczna historia o Europie i Polsce - bezlitosna wobec mitów, historii i polityki. "Baciary z piekła rodem" to druga powieść kryminalna Ziemowita Szczerka, która rozgrywa się w alternatywnej rzeczywistości, a bohaterem jest prywatny detektyw Franc Kary. I właśnie o tej książce, ale także fascynacji alternatywną historią Polski Max Cegielski rozmawiał z pisarzem w tym odcinku naszego c
Monika Borys - "Bezwstydne obrazy"
Książka Moniki Borys - "Bezwstydne obrazy" opowiada o popkulturowych reprezentacjach klas ludowych w odniesieniu do przemian społecznych, politycznych i medialnych, jakie dokonały się i dokonują w ostatnich trzech dekadach w polskiej przestrzeni publicznej. Tytułowe bezwstydne obrazy to obrazy niskiej jakości, których moc opiera się na umiejętności szybkiej i szerokiej cyrkulacji w mediach. Udaje
Helena Piecuch - "Mamuna"
Jak to jest być złą matką? Dokąd mogą zaprowadzić kobietę rozpacz i nuda? A co, jeśli własne dzieci zaczynają przypominać spełnienie przepowiedni? "Mamuna" to mroczna kronika rozpadu rodziny - niepokojąca opowieść o macierzyństwie, zaniedbaniu i sile mitu, który wciąż potrafi pochłaniać żywych. Gościnią Maxa Cegielskiego w Pliku Tekstowym była autorka "Mamuny" Helena Piecuch.
Patryk Mogilnicki - "Conan sp. z o.o..."
W dzisiejszym odcinku Max Cegielski rozmawia z Patrykiem Mogilnickim, autorem książki "Conan sp. z o.o. Polscy ilustratorzy i projektanci okładek książek fantastycznych w Polsce okresu transformacji (1985-1995)”.
Przemysław Wielgosz - "Pogoda dla rewolucjonistów. Jak zmienić świat w czasie katastrofy"
Eksperci zapowiadają koniec świata, rządzący dodają, że ceną za przetrwanie będzie pożegnanie się z demokracją, bogacze z 1% twierdzą, że nie stać nas na powszechny dostatek. A może jest zupełnie inaczej? W swej najnowszej książce Przemysław Wielgosz pisze, że gdy globalny kapitalizm zderza się z planetarnymi granicami swej ekspansji, uchyla się okno możliwości. Wbrew pesymistycznej aurze naszej e
Krzysztof Katkowski - "Radykalna. Wszystkie sprzeczności Jadwigi Staniszkis"
Ta biografia pokazuje Staniszkis w pełnym spektrum: od buntowniczki Marca ’68 po ikonę socjologii, od kobiety o genialnym umyśle po osobę, która – jak twierdziło wielu jej bliskich - "czasem widziała zbyt wiele" i zawsze mówiła o tym głośno. Gościem Maxa Cegielskiego był autor książki Krzysztof Katkowski, socjolog, tłumacz literacki, dziennikarz i poeta.
Sylwia Frołow - "Zagadka Gogol"
Sylwia Frołow - autorka biografii Nikołaja Gogola. Rozmowa o życiu i twórczości ukraińsko-rosyjskiego pisarza, dramaturga i publicysty. Gogol będący postacią pełną sprzeczności i celebrytą swoich czasów, do dziś pozostaje osią sporu Ukraińców i Rosjan, wykorzystujących go w narracji na temat putinowskiej wojny.
Drugie urodziny Pliku Tekstowego
Wydanie specjalne z okazji drugich urodzin naszego cyklu, podsumowujące ostatnie dwa lata w literaturze polskiej. Pierwszy odcinek programu został wyemitowany 7 kwietnia 2024 roku, a jego gościnią była Aneta Prymaka-Oniszk, która opowiadała o książce "Kamienie musiały polecieć. Wymazywana przeszłość Podlasia". Wśród gości Maxa Cegielskiego pojawili się m.in. Antonina Tosiek, Andrzej Dybczak czy S
Marek Szymaniak - "Młócka. Reportaże o pracy przyszłości"
Jak wygląda nasza praca dziś i jak zmienia się pod wpływem rozwoju technologicznego? Gość: Marek Szymaniak, autor zbioru reportaży pt. "Młócka. Reportaże o pracy przyszłości". Jak wskazuje tytuł, są to reportaże o rewolucji w świecie pracy. Autor rozmawia z ludźmi, których pracę na naszych oczach zmienia technologia. Opisuje, jak menadżera zastępują aplikacje, pracowników w biurach pilnują systemy
Agata Romaniuk - "Dina, Dina"
Agata Romaniuk opowiada o swojej nowej książce "Dina, Dina". To subtelna i poruszająca historia, rozpięta między Italią, Warszawą, Bagramem i Charkowem, między latami osiemdziesiątymi a współczesnością. To opowieść o rodzinnych tajemnicach i splątanych losach, a także o dojrzewaniu do bycia kobietą i odkrywaniu siebie na nowo.
Rafał Dajbor - "07 zgłoś się. Milicyjny serial wszech czasów"
Rafał Dajbor - autor książki "07 zgłoś się. Milicyjny serial wszech czasów" opowiada o kulisach powstawania serialu, nieznanych anegdotach z planu. Wyjaśnia też narosłe wokół produkcji stereotypy. Zastanawiamy się nad fenomenem popularności porucznika Borewicza, który zyskał już status ikony polskiej popkultury. To książka dla wszystkich, którzy chcą spojrzeć na Borewicza świeżym okiem - nie tylko
Renata Bożek - "Wakacje w domu"
Renata Bożek - prozaiczka i publicystka, autorka m.in. "Wyjarzmionej" oraz "Wakacji w domu", prezeska Związku Pisarzy ze Wsi, współzałożycielka internetowego pisma literackiego "Pole". Także współautorka serii prozatorskiej Związku Pisarzy ze Wsi.
Jędrzej Malko - "Porachunki. Polityczna historia pięniędzy"
"Porachunki..." są zarówno dla tych, którzy nigdy nie interesowali się ekonomią, jak i dla tych, którym wydawało się, że o gospodarce wiedzą już wszystko. To żywa opowieść o pieniądzach (także tych z kamienia, miedzi i ptasich piór) oraz o ich uwikłaniu w politykę. Autor, ekonomista i historyk idei, nie tylko przygląda się temu, jak skonstruowany jest współczesny pieniądz, lecz także przedstawia p
"Stygmat. Helena Wolińska i Włodzimierz Brus. Biografia"
Helena Wolińska - prokuratorka, która stała się symbolem stalinowskich zbrodni i inspiracją postaci jednej z bohaterek oscarowej Idy, oraz Włodzimierz Brus - genialny ekonomista wyklinany przez Gomułkę w marcu 1968 roku razem z Kołakowskim i Baumanem. A między nimi wielka miłość, dramaty i historia, która po wielekroć ich rozdzielała i łączyła. "Stygmat" autorstwa Katarzyna Kwiatkowskiej-Moskalewi
Piotr Trybalski - "Bunt. O Polkach, które zdobywały Himalaje"
Kilkadziesiąt niezwykłych kobiet, które w górach dokonały rzeczy wybitnych. Od pierwszych przejść taternickich i alpejskich, przez sukcesy himalajskie pokolenia Wandy Rutkiewicz, po czasy współczesne. A wszystko to na tle społecznych, kulturowych i politycznych zmian w Polsce i na świecie. Nie pytały, czy mogą. Wspinały się tam, gdzie chciały. Zawsze w górę. Na przekór wszystkim. Z czym się mierzy
Katarzyna Rzehak - "Wanda Telakowska. Piękno dla wszystkich..."
Katarzyna Rzehak - historyczka sztuki, badaczka i pasjonatka polskiego designu, a także autorka biografii Wandy Telakowskiej, ikony polskiego wzornictwa powojennego. Wierzyła, że piękne otoczenie, mieszkanie, ubranie, a przede wszystkim dobrze zaprojektowane przedmioty codziennego użytku kształtują człowieka. Idei "piękna na co dzień dla wszystkich" poświęciła całe swoje życie i stworzyła nowy zaw
Marta Madejska - "Ostatni gasi światło. Przypowieści o transformacji"
To (nie) jest kolejny reportaż o transformacji... Marta Madejska sięga do nieoczywistych źródeł: starych numerów "Przyjaciółki", taśm magnetofonowych obiecujących biznesowy sukces i duchowe uzdrowienie, zapomnianych odcinków Polskiej Kroniki Filmowej. Szuka zaginionych archiwów, sprawdza, jakie związek z dawnymi zakładami pracy miała kobieca piłka nożna i co razem z gruntami po fabrykach przejęli
Marcin Oskar Czarnik - "Trzy dni, trzy noce"
Najnowsza powieść Marcina Czarnika to opowieść o polskich chłopskich emigrantach w dziewiętnastowiecznej Ameryce i ich potomkach. O wygnaniu i powrocie. O życiu na wsi i w mieście. O dziedziczeniu traum i poszukiwaniu ziemi obiecanej. Żyjący współcześnie bohater o biblijnym imieniu Set nie potrafi się odnaleźć w rzeczywistości. Czy wpłynęła na to tragiczna śmierć jego brata Abla, którego miał zast
Paweł Sołtys - "Monolok"
Paweł Sołtys, znany również jako Pablopavo, opowiada o swojej najnowszej książce "Monolok". To opowieść o starym fryzjerze z Grochowa, którego własne życie plącze się w historiach tych, którzy siadali w jego fotelu, demokratycznie: doliniarz i profesor, ślusarz i literat. Czytamy o gołębiarzach, kociarach, siostrach tarocistkach, o zakopanych dzwonach, płonących łabędziach, niedowidzącym listonosz
Olga Gitkiewicz - "Szyjąc"
Żyjemy w rzeczywistości, w której martwić się jest łatwiej niż troszczyć. Tę rzeczywistość, w osobistym eseju reporterskim zatytułowanym "Szyjąc" opisała Olga Gitkiewicz, która była gościnią Maxa Cegielskiego w audycji Plik Tekstowy. "Szyjąc" - To słowo abstrakcja, słowo idea. Właściwie nawet nie poważne słowo - słówko zaledwie, bo przecież brzmi, jakby było zdrobnieniem. Żeńska końcówka, nieprzyp
Paweł Kozioł - "Azard"
"Azard" to powieść opisująca mało znany wycinek międzywojennej historii Polski, ale przede wszystkim oryginalny głos w dyskusji o długim cieniu, jakim romantyzm kładzie się na – współczesności. Kiedy w październiku 1923 roku eksplozja niszczy warszawską Cytadelę, w ruch zostaje wprawiona policyjno-wojskowa maszyneria śledcza. Choć z braku dowodów trudno dociec przyczyny wybuchu - czy był to samoza
Zofia Król - "Droga przez łąkę. Sześć esejów o przestrzeni"
Najnowsza książka Zofii Król - "Droga przez łąkę. Sześć esejów o przestrzeni", to wielowątkowa opowieść o tym, w jaki sposób nawiązujemy relację z trójwymiarem, oswajamy go, a potem przekładamy te doznania na język literatury, malarstwa, filozofii. Autorka przygląda się tekstom, mapom i obrazom, śledzi wędrówki współczesnych artystek, zamyśla się nad kondycją marzącej o wejściu w widok podmiotki.
Rok 2025 w literaturze
Autorskie podsumowanie roku 2025 w literaturze polskiej według Maxa Cegielskiego.
Łukasz Garbal - "Wańkowicz. Życie na kraterze"
Łukasz Garbal - pisarz, reporter, korespondent wojenny, komentator społeczny, autor biografii Melchiora Wańkowicza. Uchodźca, emigrant, dysydent, marketingowiec, copywriter, influencer, celebryta - w stosunku do Wańkowicza można użyć każdego z tych określeń. Pozostawił po sobie bogactwo źródeł: zdjęć, listów, relacji, wielokrotnie nadpisywanych tekstów… Dla jego biografa to błogosławieństwo i... p
Anna Kamińska - "Nie dopytuj się. Historie z Bieszczadów. O kobietach, lesie i wężu w Dolinie Sanu"
Anna Kamińska - autorka biografii i reportażu "Białowieża szeptem", która powraca z opowieścią o Bieszczadach. To miejsce wybrane przez niezwykłe kobiety: Zofię Komedową, Marię Kownacką, Joannę Hasiorową, żonę Hasiora, której historia przez nikogo nie była jeszcze opisywana. Odnajdujemy w nich także ślady Simony Kossak, bohaterki pierwszej bestsellerowej biografii Kamińskiej. Każda z tych kobiet n
Grzegorz Piątek - "Świątynia i śmietnik. Architektura dla życia"
Historia architektury skupia się zwykle na arcydziełach i prestiżowych budowlach - świątyniach, rezydencjach, pomnikach, gmachach władzy i instytucjach kultury. A przecież te miejsca to wyjątki, a o jakości życia, wygodzie czy zdrowiu decydują miejsca codzienne. Grzegorz Piątek prowadzi nas przez takie właśnie, nieprestiżowe, a jednak niezbędne przestrzenie: toalety publiczne, żłobki, przedszkola,
Powieść Natalki Suszczyńskiej - "Wygoda". Rzecz o tożsamości, traceniu i asymilacji
Czy wszystko zaczęło się od prababki, która była bieżenką? To przecież dzięki niej narodziła się głowa rodziny: autor podręczników do nauki języka białoruskiego, białoruskojęzyczny poeta, pisarz, dziennikarz, etnograf-amator, domowy geniusz. Choć zmarł ponad ćwierć wieku temu, wszyscy odczuwają wciąż jego wpływ. Czasem wpływ ten staje się źródłem dumy, czasem spada na głowę i przygniata bliskich j
Andrzej Dragan i jego najnowsza książka - "Quo vAIdis"
Profesor fizyki Andrzej Dragan wyjaśnia, czym tak naprawdę jest sztuczna inteligencja. Co faktycznie może zrobić i jakie są jej granice? W swojej najnowszej książce - "Quo vAIdis" naukowiec tłumaczy fenomen sztucznej inteligencji. Skupia się jednak na tym, co wiemy: wyjaśnia nieporozumienia, nie podsyca lęków. Stara się wskazać, na co tak naprawdę stać AI.
Aleksandra Korczak - "Bezradne i romantyczne. Bohaterki lektur dla szkoły podstawowej"
Dlaczego w szkole omawia się lektury, w których dziewczyny głównie płaczą, gotują albo czekają, aż ktoś je uratuje? Czemu tak mało bohaterek ma coś do powiedzenia? Dlaczego większość głównych postaci to mężczyźni, a kobiety funkcjonują w tle - jako matki, kucharki lub przyszłe żony? Dlaczego w kanonie prawie nie ma autorek, a jeśli już są jakieś bohaterki pierwszoplanowe, to wiecznie się stroją al
Maciej Siembieda - "Gołoborze"
"Gołoborze" to najbardziej osobista książka w dorobku Macieja Siembiedy. Autor splata dramat rodzinny z historią regionu - od czasów powstania styczniowego, przez burzliwy wiek XX, aż po współczesność. To literacka opowieść o namiętnościach, które przetrwały stulecia, o zemście wymierzanej ponad grobem i o ciężarze, jaki niesie pamięć dawnych krzywd. To historia, w której szekspirowski dramat spot
Marta Hermanowicz - "Koniec"
Marta Hermanowicz - laureatka Nagrody Conrada za debiutancką powieść pt. "Koniec". To metafizyczna, bluźniercza książka opowiadająca o tragedii wojny, która nie kończy się wraz z podpisaniem traktatów pokojowych, ale zostaje w jej ofiarach i przenosi się na kolejne pokolenia. Malwina - dziewczynka obdarzona niezwykłą wrażliwością, śni sny-wspomnienia wojenne swojej babki, co sprawia, że równolegle
Kasper Bajon - "Poznań kolonialny. Rodzinna historia z Tanzanią w tle"
Uważne studiowanie rodzinnych albumów i przyglądanie się znaczkom mogą niekiedy doprowadzić do wstrząsających odkryć. Dla Kaspra Bajona historia rodzinna okazała się źródłem wiedzy o polskim udziale w kolonizacji Afryki. "Poznań kolonialny. Rodzinna historia z Tanzanią w tle" to barwna i osobista historia utkana z rodzinnych dokumentów, skrawków pamięci, domniemań, lektur i własnych przygód, ale t
Barbara Elmanowska - "Woliera"
Barbara Elmanowska - laureatka Nagrody Literackiej im. Witolda Gombrowicza, którą otrzymała za książkę pt. "Woliera". To portret psychologiczny, misterna mozaika codzienności i retrospekcji. Opowieść o fotografii i surowej przyrodzie Bałtyku, o miłości i cierpieniu, o tym dlaczego jesteśmy tacy... jacy jesteśmy.
Filip Zawada - “Gdyby nie czerń”
Wielki powrót Filipa Zawady. Autor snuje przewrotną sagę rodzinną, która toczy się aż w zaświatach. Wiadomo, że z rodziną najlepiej wychodzi się… po śmierci. Skrajne emocje i egzystencjalne pytania mieszają się tu z dosadnością, absurdalnym humorem i koktajlem literackich tropów.
Krzysztof Środa - "Rzeczy zdarzające się w podróży"
Zdziwienie jest początkiem filozofii - mówi za Platonem Krzysztof Środa. Ale jak je ocalić w czystej, pierwotnej postaci? Najlepiej kucnąć na skraju drogi i zapisać to, co się właśnie zobaczyło, w podręcznym notesie. To z takich zapisków powstała najnowsza książka Krzysztofa Środy. Wbrew tytułowi, nie jest to esej o podróżowaniu, lecz o poznawaniu i nazywaniu świata.
Maciej Lorenc - "Czy psychodeliki uratują Polskę?"
Książka Macieja Lorenca "Czy psychodeliki uratują Polskę?" to opowieść o naukowcach, lekarzach i aktywistach, którzy badają i testują potencjał substancji takich jak LSD, psylocybina czy MDMA - nie tylko w kontekście leczenia depresji i PTSD, ale też w szerszym wymiarze społecznym, kulturowym i politycznym.
Maciej Hen - "Tratwa z pomarańczami"
"Tratwa z pomarańczami" to autobiograficzna opowieść Macieja Hena, w której autor wspomina epokę wczesnego PRL-u. Kreśli obraz życia codziennego widziany oczami dziecka. Chłopiec z warszawskiej inteligenckiej rodziny czyta książki, słucha Beatlesów, marzy o tym, by zostać artystą i przeżywa pierwsze miłości. Jednocześnie odkrywa swoją żydowską tożsamość i mierzy się z narastającym antysemityzmem,
Anna Wacławik - "Fleck. Ocalony przez naukę"
Współautorka książki "Fleck. Ocalony przez naukę" - Anna Wacławik, opowiada o losach urodzonego we Lwowie Ludwika Flecka (1896–1961) - lekarza, mikrobiologa i filozofa nauki, który doświadczył międzywojennego antysemityzmu. Po wybuchu wojny w getcie lwowskim pracował nad innowacyjną szczepionką na tyfus. Był więźniem Auschwitz i Buchenwaldu. Jego wiedza i naukowa pasja pozwoliły mu ocalić życie wł
Antonina Tosiek - "Przepraszam za brzydkie pismo. Pamiętniki wiejskich kobiet"
Antonina Tosiek sięgnęła po setki oryginalnych rękopisów i maszynopisów nadesłanych na konkursy, a także po dane statystyczne i opracowania naukowe. Łącząc wnikliwą analizę z wrażliwością, stworzyła obraz przemian polskiej wsi w XX wieku. Obraz realistyczny i głęboko poruszający. Nie istnieje jeden, uniwersalny, modelowy życiorys "chłopki" czy "rolniczki". Popularne w kulturze obrazy polskiej wsi
Ishbel Szatrawska o swojej książce "Wyrok"
Franciszek Strzelecki i Czesław Majda ruszają w pościg za zbiegiem. Mają wykonać na nim wyrok śmierci. Robili już w życiu znacznie podlejsze rzeczy. Zresztą, człowiek, którego tropią jest najpewniej kolaborantem. Takiego zabijać nie szkoda. Strzelecki i Majda przemierzają wioski, lasy i hale. Wiedzą już, że są blisko. Czują ekscytację, ale w ich sercu zaczyna kiełkować trudny do określenia lęk. O
Tomasz Lada - "Wszystko jak leci. Polski pop 1990-2000"
Tomasz Lada stworzył wciągającą historię mówioną o czasach, kiedy – parafrazując Anitę Lipnicką – wszystko się mogło zdarzyć. To opowieść o największych polskich gwiazdach lat 90. ubiegłego wieku, z których tylko nieliczne utrzymały się do dzisiaj na powierzchni, o ich sukcesach i porażkach, kuluarowych rozgrywkach.
Emil Marat, Michał Wójcik - "Duma i wstyd. O historii i potrzebie pamiętania"
Wywiad rzeka z prof. Tomaszem Szarotą, jednym z najwybitniejszych historyków zajmujących się II wojną światową, niemiecką okupacją Polski i ruchem oporu oraz relacjami polsko-niemieckimi. W opowieści prof. Szaroty historia Europy XX wieku przenika się z historią jego rodziny, związanej przed wojną z Berlinem, Paryżem i Warszawą. "Miejsce Polski jest w Europie i nie powinno to być miejsce na widown
Sylwia Czubkowska - "Bóg techy. Jak wielkie firmy technologiczne przejmują władzę nad Polską i światem"
Po co prezes Google’a spotyka się z premierem Polski? Jak Microsoft i Amazon przejmują polskie szkoły? Dlaczego nie mamy szans w starciu z Facebookiem? Sylwia Czubkowska odkrywa, jak mocno bóg techy manipulują politykami i opiniotwórcami, a także jak podporządkowują sobie prawo tak, by działało na ich korzyść. Odsłania skrupulatnie zaplanowane strategie podbicia rynków przez wielkie firmy technolo
Justyna Hankus - "Poświst. Folk noir"
"Poświst" Justyny Hankus to nie tylko intrygująca historia o pogmatwanych rodzinnych losach, ale również zanurzona w polskiej tradycji przypowieść o tym, co w nas dobre i o tym, co ludzkie - przesiąknięta postaciami Południcy, Płanetnika i kłobuka, naznaczona dźwiękami skrzypiec i upiorów wędrujących przez wieki.
Mikołaj Grynberg - "Rok, w którym nie umarłem"
"Rok, w którym nie umarłem" to przejmująca opowieść o doświadczeniu balansowania na granicy życia i śmierci, napisana z charakterystyczną dla autora wrażliwością, ale też nieoczekiwanym humorem. Grynberg, znany z bezkompromisowego podejścia do trudnych tematów żydowskiej tożsamości i pamięci o Zagładzie, tym razem kieruje swoją przenikliwą uwagę na siebie samego. Jego zapiski z czasu choroby to ni
Krzysztof Tomasik - "Homolobby. Aktorzy II RP"
Autor bestsellerowych Homobiografii powraca - tym razem z opowieścią nie o pisarzach, lecz o aktorach. Barwna narracja splata losy grupy mężczyzn urodzonych pod koniec XIX wieku, ukazując, jak wyglądało życie homoseksualnych aktorów w II Rzeczypospolitej i w czasie wojny. Książka odsłania kulisy teatru, kina i kabaretu, gdzie w subtelny sposób przemycano wątki nienormatywnej seksualności.
Stanisław Łubieński - "Drugie życie Czarnego Kota"
Czy można opowiedzieć historię miasta inaczej, by ani człowiek, ani beton, żelazo czy szkło nie były głównymi bohaterami? W najnowszej książce Stanisława Łubieńskiego są nimi pozostałości prastarych puszcz, rosnące na pomnikach porosty, ale i ruderalne samosiejki kiełkujące spomiędzy chodnikowych płyt.
Paweł Mościcki - "Gaza. Rzecz o kulturze eksterminacji"
Jak to możliwe, że dokonująca się na naszych oczach zbrodnia ludobójstwa na Palestyńczykach odbywa przy aprobacie i wsparciu najważniejszych zachodnich państw i instytucji oraz obojętności większości zachodniej opinii publicznej? Paweł Mościcki sięga do historii i filozofii, czerpie z dyskusji dotyczących spuścizny Holokaustu i kolonializmu, polityki międzynarodowej i badań nad nowoczesnymi techno
Ola Zbroja - "Muszę ci coś powiedzieć"
Joanna wyrusza z mazowieckiej wsi w daleką podróż ze swoim chłopakiem. Ma być bajka na Dalekim Wschodzie, wychodzi tragikomedia. Bohaterce grozi deportacja, a jej życie miłosne kończy się, zanim na dobre się zaczęło. "Są miliony ludzi jak ja. Miliony dziewczyn. Tylko że za każdym razem, kiedy wychodzę z przychodni, zostaję na ulicy sama”. Aleksandra Zbroja sięga po temat nieobecny dotąd w polskiej
Jakub Nowak - "Nie w szczepionkę". Opowieść o bestiach pamięci i czystego serca, znaczona namiętnością
Lata 90, niejasne układy, brudne pieniądze i wszechobecna przemoc gwałtownego świata, pokrytego boazerią i plastikiem. Kilkoro młodych przyjaciół próbuje się w nim odnaleźć. Towarzyszymy Mikołajowi, który w poszukiwaniu zaginionej matki zapuszcza się w miejsca, gdzie biją ciemne serca jego miasta. Co odkryje? Gosć: Jakub Nowak.
Agnieszka Lichnerowicz - "Idzie wojna? Spodziewaj się najlepszego, przygotuj na najgorsze"
Co zrobić, kiedy usłyszymy w nocy wycie syreny? Skąd czerpać informacje, jeśli internet przestanie działać? Czy w domu mamy przygotowany zapas wody, jedzenia i gotówki? Paraliżujący strach przed wojną sprawia, że staramy się o niej nie myśleć. Tymczasem przygotowane i odporne społeczeństwo jest równie ważne jak dobrze uzbrojona armia. Każdy z nas może dołożyć swoją cegiełkę, by zwiększyć bezpiecze
Jakub Żulczyk i jego polityczny thriller "Kandydat"
"Jesteś prezydentem", powtarzał sobie przez pierwszy rok, dwa prezydentury. "Wybrano cię. Jesteś silny siłą przywódcy. Jesteś dzieckiem przeznaczenia. Nie każdy może zostać prezydentem. Nie jesteś Dyzmą, Dyzma to kłamstwo. To bajki. Władza tak nie wygląda. Zostałeś wybrany z jakiegoś powodu". Polska, dzień drugiej tury wyborów prezydenckich. Trzecia nad ranem. Prezydent, kandydujący na drugą kaden
Zofia Zaleska - "Zaniechanie"
"Zaniechanie" to esej o tych, którzy milczą, rezygnują, znikają. Zofia Zaleska tworzy subiektywny katalog ludzi i postaw wymykających się kultowi produktywności: od Rimbauda i Salingera po bohaterki Ferrante i dzieci dotknięte syndromem rezygnacji. Autorka była gościnią Maxa Cegielskiego w najnowszym wydaniu audycji "Plik tekstowy".
Kim jest Jaga Babażyna? Weronika Murek - "Urodziny"
Brawurowa powieść Weroniki Murek to historia o teatrze życia, w którym nie wiadomo, kto jest lalką, a kto pociąga za sznurki. Pełna intryg nicujących rzeczywistość, wydarzeń, które wymykają się wszelkim regułom, i niepokoju, który czai się tuż-tuż, w garderobie pośród kostiumów, pod stołem czy przy zejściu do metra - zdradza autorka książki.
Duchy i sobowtóry... w "Obstalunkach" Piotra Pazińskiego
Portrety pisarzy i szkice tematyczne o duchach, sobowtórach, mitach, nieistniejących imperiach i literaturze wobec katastrofy. Zróżnicowane formalnie teksty, przeważnie pisane na zamówienie, trafiły do jednej książki. Takie właśnie są "Obstalunki" Piotra Pazińskiego.
Marta Grzywacz - "Radość soboty. Archiwum życia i śmierci"
Marta Grzywacz w swoim najnowszym reportażu przywraca pamięć o archiwistach Oneg Szabat i ich heroicznej pracy. Hersz Wasser, Eliahu Gutkowski, Izrael Lichtensztajn, Szymon Huberband, Rachela Auerbach i inni nie mieli złudzeń co do własnego losu, ale zbierali świadectwa żyjących z myślą o potomnych. Zdawali relację z własnej zagłady.
Arek Kowalik o zbiorze opowiadań pt. "Dźwięki ptaków"
Krzysztof Iszkowski o książce "Idol. Życie doczesne i pośmiertne Karola Marksa"
Opowieść o człowieku, który zmienił myślenie ludzi na temat działania świata. Karol Marks - symbol idei, które poruszyły miliony i inspirowały zarówno utopijne wizje socjalizmu i komunizmu, jak i mroczne reżimy nazizmu i faszyzmu.
"Konstytucja, czyli mrówcza robota" - Boguś Janiszewski i Max Skorwider
Niesamowitą lekcję edukacji obywatelskiej - książka "Konstytucja, czyli mrówcza robota. O tym dorośli też Ci nie mówią". Duet autorski Boguś Janiszewski (tekst) i Max Skorwider (ilustracje) oraz eksperci: dr Agnieszka Jankowiak-Maik (Babka od histy) i Marcin Kruszewski (Prawo Marcina) opisuja mechanizmy władzy, podstawy demokracji i wolności obywatelskiej. Goscie: Boguś Janiszewski i Max Skorwider
Anka Wandzel o książce "Sztuka przetrwania"
Eseistka, antropolożka, mama dwójki dzieci opowiada - Anna Wendzel, autorka książki nie tylko o sztuce... "Sztuka przetrwania" to książka dla wszystkich, którym brakuje oddechu. Barwna i ożywcza opowieść o fermencie nadziei, uporze roślin, twórczym charakterze prac domowych oraz o całkiem przyziemnej rzeczywistości sztuki.
