Wszechnica FWW - Historia
„Wszechnica FWW - Historia” to podcast zawierający wykłady i rozmowy o historii, realizowane we współpracy z prestiżowymi instytucjami naukowymi i kulturalnymi. Wśród partnerów projektu są m.in. Festiwal Nauki w Warszawie, Instytut Historyczny UW, Muzeum POLIN, Zamek Królewski w Warszawie oraz kawiarnie naukowe. Oprócz rejestrowanych wykładów Wszechnica.org.pl nagrywa także własne rozmowy z historykami i świadkami historii. Projekt prowadzi Fundacja Wspomagania Wsi, a jego celem jest popularyzacja rzetelnej wiedzy historycznej i ciekawych dyskusji.
Odcinki
1170. Nowa Jałta? / Jerzy Marek Nowakowski i Piotr Szczepański
Rozmowa Piotra Szczepańskiego z Jerzym Markiem Nowakowskim w ramach cyklu #rozmowywszechnicy [21 październik 2026 r.]Czy największe mocarstwa znów próbują urządzać świat ponad głowami mniejszych państw? Czy powraca logika stref wpływów, w której o bezpieczeństwie jednych krajów decydują przywódcy innych?Rozmowę Piotra Szczepańskiego z Jerzym Markiem Nowakowskim otwiera fragment „Jałty” Jacka Kaczm
1169. Czy warto pisać? / Tomasz Jastrun
Wykład Tomasza Jastruna w ramach Kawiarni Naukowej 1a w Wawerskim Centrum Kultury [15 października 2026 r.] Czy trzeba być pisarzem, żeby warto było pisać? Tomasz Jastrun odpowiada na to pytanie z perspektywy człowieka, dla którego pisanie stało się nie tylko zawodem, ale też sposobem porządkowania życia, zapamiętywania, radzenia sobie z trudnymi doświadczeniami i nadawania sensu temu, co się wyda
1168. Diesel i wolność / Jerzy Marek Nowakowski i Piotr Szczepański
Rozmowa Piotra Szczepańskiego z Jerzym Markiem Nowakowskim w ramach cyklu #rozmowywszechnicy [14 października 2026 r.]Czy kilka dni dostaw rosyjskiego diesla jest warte osłabienia sankcji wobec Rosji? Czy Stany Zjednoczone pozostają wiarygodnym sojusznikiem Europy? I czy Polska jest przygotowana na świat, w którym amerykańskie gwarancje bezpieczeństwa przestają być oczywistością?W kolejnej rozmowi
1167. Azjatycka beczka prochu / Jerzy Marek Nowakowski i Adam Jelonek
Rozmowa Jerzego Marka Nowakowskiego z Adamem Jelonkiem w ramach cyklu #rozmowywszechnicy [7 października 2026 r.]Czy Azja rzeczywiście jest „beczką prochu”, która może w każdej chwili wybuchnąć? A może patrząc z Europy, przeceniamy ryzyko otwartej wojny, a nie doceniamy tego, co jest prawdziwą siłą Chin – gospodarki, handlu i budowania zależności?Jerzy Marek Nowakowski rozmawia z prof. Adamem Jelo
1166. Czy szkoła jest nam jeszcze potrzebna? Przybylski, Małek, Kleszczewska-Albińska, Sanecka, Dobrzyniak
Debata XXX Festiwalu Nauki w Warszawie z udziałem dr hab. Błażeja Przybylskiego, dr Karoliny Małek, dr Angeliki Kleszczewskiej-Albińskiej, dr Anny Saneckiej i dr Marty Dobrzyniak [27 września 2026 r.]Czy szkoła wciąż jest potrzebna, skoro wiedzę można znaleźć w internecie, uczyć się poza klasą i korzystać z coraz lepszych narzędzi cyfrowych? A może jej najważniejszą funkcją wcale nie jest dziś prz
1165. Następny cel Putina? / Jerzy Marek Nowakowski i Piotr Szczepański
Rozmowa Piotra Szczepańskiego z Jerzym Markiem Nowakowskim w ramach cyklu #rozmowywszechnicy [30 września 2026 r.]Czy Rosja mogłaby spróbować sprawdzić, jak naprawdę zadziała NATO, nie rozpoczynając od razu klasycznej pełnoskalowej wojny?W kolejnej rozmowie Piotra Szczepańskiego z Jerzym Markiem Nowakowskim punktem wyjścia są państwa bałtyckie - Estonia, Łotwa i Litwa - oraz pojawiający się w deba
1164. Anatomia brainrotu. Jak portale społecznościowe wpływają na jednostki i społeczności? - Debata FN
Debata XXX Festiwalu Nauki w Warszawie z udziałem dr Dominiki Czerniawskiej-Szejdy,prof. Wojciecha Kuleszy i Katarzyny Czarneckiej [20 września 2026 r.]Czy naprawdę „gnije nam mózg” od TikToka, rolek i niekończącego się scrollowania? A może samo określenie brainrot jest zbyt łatwą diagnozą dla znacznie bardziej skomplikowanego problemu?W debacie XXX Festiwalu Nauki w Warszawie dr Dominika Czerniaw
1163. Praca bez ludzi, ludzie bez pracy. Jak AI zmienia rynek pracy. Nowy krajobraz bezrobocia - Debata FN
Debata XXX Festiwalu Nauki w Warszawie z udziałem prof. dr hab. Dominika Batorskiego, prof. dr hab. Izabeli Grabowskiej, dr Konrada Maja i prof. dr hab. Aleksandry Przegalińskiej [19 września 2026 r.]Czy sztuczna inteligencja naprawdę odbierze ludziom pracę? A może większym problemem okaże się coś mniej spektakularnego: znikanie stanowisk juniorskich, praca poniżej kwalifikacji, utrata autonomii i
1162. Porozmawiajmy o wojnie / Jerzy Marek Nowakowski i Piotr Szczepański
Rozmowa Piotra Szczepańskiego z Jerzym Markiem Nowakowskim w ramach cyklu #rozmowywszechnicy [23 września 2026 r.]Czy wojna zaczyna się dopiero wtedy, gdy przekraczają granicę czołgi? A może współczesny konflikt trwa dużo wcześniej – poprzez drony, cyberataki, sabotaż, dezinformację, zakłócenia infrastruktury i testowanie odporności państwa?W kolejnej rozmowie z cyklu #RozmowyWszechnicy Piotr Szcz
1161. Jerzy Giedroyc i „Kultura” paryska: jak wymyślać polskość na nowo? - Debata Festiwalu Nauki
Debata XXX Festiwalu Nauki w Warszawie z udziałem dr Zofii Król, dr hab. Michała Łuczewskiego, dr Piotra Sadzika, mgr Agnieszki Wiśniewskiej i dr hab. Pawła Rodaka [18 września 2026 r.]Czy polskość jest czymś gotowym, odziedziczonym raz na zawsze - czy raczej czymś, co trzeba nieustannie przemyśliwać i tworzyć na nowo?W debacie otwierającej XXX Festiwal Nauki w Warszawie rozmówcy wracają do Jerzeg
1160. Wojna coraz bliżej? / Jerzy Marek Nowakowski i Piotr Szczepański
Czy wojna naprawdę dopiero się zbliża, czy może już trwa – tylko w innej formie niż ta, do której przywykliśmy?W kolejnym odcinku „Rozmów Wszechnicy” Piotr Szczepański rozmawia z Jerzym Markiem Nowakowskim o bezpieczeństwie Europy, wojnie w Ukrainie, rosyjskich działaniach hybrydowych i o tym, jak zmienia się sposób prowadzenia konfliktów.Punktem wyjścia jest teza, że współczesna wojna nie ogranic
1159. Świat po zamachu - debata z okazji 10. rocznicy zamachu na World Trade Center [2011 r.]
Świat po zamachu - dyskusja zorganizowana z okazji 10. rocznicy zamachu na World Trade Center, Centrum Badań nad Terroryzmem Collegium Civitas, Dom Spotkań z Historią [10 września 2011]. W spotkaniu udział wzięli dr Krzysztof Liedel, dr Katarzyna Maniszewska, dr Robert Borkowski i Tomasz Serafin. Dyskusję poprowadziła Paulina Piasecka.Jak zamachy z 11 września 2001 roku zmieniły świat? Czy był to
1158. Powakacyjne spojrzenie na świat / Jerzy Marek Nowakowski i Piotr Szczepański
Rozmowa Piotra Szczepańskiego z Jerzym Markiem Nowakowskim w ramach cyklu #rozmowywszechnicy [1 września 2026 r.]Na Zachodzie kończą się wakacje. W Polsce to szczególny moment refleksji. 1 września 1939 roku niemal wszystkim polskim rodzinom zawalił się świat. Ich bezpieczne i lepiej lub gorzej zorganizowane państwo przestało istnieć. Czy i jakie wnioski wyciągnęliśmy z tej lekcji? Gdzie my Polacy
1157. Wywiad polski w czasie II wojny światowej / dr hab. Władysław Bułhak, Piotr Szczepański
Rozmowa Piotra Szczepańskiego z dr hab. Władysławem Bułhakiem w ramach cyklu #rozmowywszechnicy [25 sierpnia 2026 r.]Wrzesień 1939 rok. Armia polska w rozsypce. Instytucje przedwrześniowej polski przestają funkcjonować. Rząd i prezydent i naczelny wódz II Rzeczpospolitej uciekają do Rumunii, gdzie zostają internowani. We Francji powstaje nowy rząd, wybrany nowy prezydent i polskie wojsko. Po 17 wr
1156. Czas odpoczynku? / Jerzy Marek Nowakowski i Piotr Szczepański
Rozmowa Piotra Szczepańskiego z Jerzym Markiem Nowakowskim w ramach cyklu #rozmowywszechnicy [11 sierpnia 2026 r.]Wakacje to zwykle sezon „ogórkowy”, a media gorączkowo poszukują tematów. Dawniej w czasie wakacji „pojawiał” się potwór z Loch Ness, gdzieś straszyły duchy albo ktoś widział dziwne leśne stwory. Dzisiaj nic z tych rzeczy – świat się gotuje i niemal codziennie docierają do nas nowe wia
1155. Ciekawy tydzień / Piotr Szczepański, dr Agnieszka Bryc i Jerzy Marek Nowakowski
Rozmowa Piotra Szczepańskiego z dr Agnieszką Bryc i Jerzym Markiem Nowakowskim w ramach cyklu #rozmowywszechnicy [4 sierpnia 2026 r.]Minęły czasy, gdy wakacje były sezonem ogórkowym - świat się gotuje. Trwają dwie gorące wojny, z których obie bezpośrednio dotyczą Europy i Polski. Świat toczy też walkę na frontach hybrydowych i dezinformacyjnych.Trwa wojna dezinformacyjna. Jeden wpis w mediach społ
1154. Polityka zagraniczna – pytania i odpowiedzi / Jerzy Marek Nowakowski i Piotr Szczepański
Rozmowa Piotra Szczepańskiego z Jerzym Markiem Nowakowskim w ramach cyklu #rozmowywszechnicy [28 lipca 2026 r.]Fernand Braudel nazwał wojny „pianą historii” – pianą, która unosi się nad głębokimi, długofalowymi procesami przemian. Jakie zatem procesy toczą się dziś pod tą „pianą” w kontekście wojen w Ukrainie czy na Bliskim Wschodzie? I jak te konflikty wpłyną na przyszłość?Czy obecne pokolenie Eu
1153. Międzynarodowe sprawy Polaków / Piotr Szczepański, dr Agnieszka Bryc i Jerzy Marek Nowakowski
Rozmowa Piotra Szczepańskiego z Agnieszką Bryc i Jerzym Markiem Nowakowskim w ramach cyklu #rozmowywszechnicy [21 lipca 2026 r.]Polityka zagraniczna bezpośrednio dotyka każdego z nas. Napięcia na linii Izrael–USA–Iran błyskawicznie dyktują ceny paliw na stacjach, uderzając w budżety domowe, przedsiębiorców i całą światową gospodarkę.Z kolei tocząca się tuż za naszą wschodnią granicą wojna Rosji z
1152. Czy szczyt NATO uratował Zachód? / Jerzy Marek Nowakowski i Piotr Szczepański
Rozmowa Piotra Szczepańskiego z Jerzym Markiem Nowakowskim w ramach cyklu #rozmowywszechnicy [14 lipca 2026 r.]Miało być skromnie i ostrożnie, a było ciekawie. Prezydent Trump ogłosił, że weźmie udział tylko ze względu na „swojego przyjaciela”, prezydenta Erdogana. Ale uczestniczył w obradach plenarnych. W czasie ich trwania nie poruszył drażliwych kwestii Grenlandii czy pretensji o brak wsparcia
1151. Posłów pomysły na Europę / Jerzy Marek Nowakowski i Piotr Szczepański
Rozmowa Piotra Szczepańskiego z Jerzym Markiem Nowakowskim w ramach cyklu #rozmowywszechnicy [7 lipca 2026 r.]25 maja 2026 roku studenci I roku Wydziału Europeistyki na Uniwersytecie Warszawskim zorganizowali symulację obrad polskiego parlamentu (sesji plenarnej) – debatę pod tytułem „Polska i Unia Europejska w zmieniającym się świecie”. To niezwykle ciekawa inicjatywa. Studenci zaprosili posłów z
1150. Racja stanu a wojna medalowa / Jerzy Marek Nowakowski i Piotr Szczepański
Rozmowa Piotra Szczepańskiego z Jerzym Markiem Nowakowskim w ramach cyklu #rozmowywszechnicy [30 czerwca 2026 r.]Ani my się stąd nie przeniesiemy, ani Ukraińcy. Nie narzucimy im naszej wersji ich historii i bohaterów narodowych, tak jak oni nie narzucą nam swojej wizji przeszłości. Musimy nauczyć się z tym żyć. Musimy ich przekonać do naszego prawa – i naszej głębokiej potrzeby – do godnego pochow
1149. Wojna na Bliskim Wschodzie wnioski i rezultaty / Magdalena El Ghamari, Nowakowski i Szczepański
Rozmowa Piotra Szczepańskiego z Magdalena El Ghamari i Jerzym Markiem Nowakowskim w ramach cyklu #rozmowywszechnicy [23 czerwca 2026 r.]To stało się nie pierwszy raz w dziejach świata. Miała być krótka i szybka wojna. Usunięcie ekipy rządzącej i skłonienie napadniętego kraju do uległości. Jednak stało się coś odwrotnego mocarstwo, które rozpoczęło wojnę musiało szybko ustąpić i zostało upokorzone.
1148. Psychologia od kuchni - dr Adrianna Wielgopolan
Wykład dr Adrianny Wielgopolan w ramach XII Dnia Odkrywców Kampusu Ochota Uniwersytetu Warszawskiego [21 marca 2026 r.]Dlaczego niektóre decyzje podejmujemy błyskawicznie, a nad innymi zastanawiamy się przez długie minuty? Skąd wiemy, że ktoś jest zły, jeszcze zanim zdążymy świadomie przeanalizować jego wyraz twarzy? I dlaczego nasz mózg tak łatwo daje się nabierać na iluzje optyczne?W wykładzie z
1147. Politycy i dziennikarze / Red. Adam Szostkiewicz
Wykład red. Adama Szostkiewicza w ramach Uniwersytetu Trzeciego Wieku Uniwersytetu Collegium Civitas [12 czerwca 2026 r.]Jak powinna wyglądać relacja między politykami a dziennikarzami? Czy media wciąż pełnią funkcję kontrolną wobec władzy, czy coraz częściej stają się częścią politycznego sporu? Jaką rolę odgrywają dziś media społecznościowe, bańki informacyjne, emocje i walka o uwagę odbiorców?W
1146. Przemoc wobec kobiet w folklorze polskim / Prof. Violetta Wróblewska
Wykład prof. Violetty Wróblewskiej w ramach Uniwersytetu Trzeciego Wieku Uniwersytetu Collegium Civitas [5 czerwca 2026 r.]Dlaczego przemoc wobec kobiet przez stulecia była uznawana za coś „normalnego”? Jaką rolę w utrwalaniu nierówności odgrywały pieśni ludowe, bajki, przysłowia i opowieści przekazywane z pokolenia na pokolenie? Czy folklor może być źródłem wiedzy o rzeczywistym życiu kobiet na d
1145. Moja Wieś w 25-lecie Polski Ludowej. Obraz wsi polskiej oczami uczestników konkursu - IRWiR PAN
Seminarium IRWiR PAN z udziałem dr hab. Wojciecha Kniecia, prof. UMK w Toruniu, dr Elwiry Piszczek, UMK w Toruniu i dr hab. Tomasza Marcysiaka, prof. UWSB Merito w Toruniu [1 czerwca 2026 r.]Jak młodzi mieszkańcy polskiej wsi widzieli swoją przyszłość pod koniec lat 60.? Jak oceniali przemiany zachodzące na wsi w okresie Polski Ludowej? Co myśleli o reformie rolnej, Państwowych Gospodarstwach Roln
1144. Otorbianie Polski / Jerzy Marek Nowakowski i Piotr Szczepański
Rozmowa Piotra Szczepańskiego z Jerzym Markiem Nowakowskim w ramach cyklu #rozmowywszechnicy [2 czerwca 2026 r.]Otorbienie to naturalny proces obronny organizmu. Polega na odizolowaniu zmiany chorobowej lub ciała obcego za pomocą łącznotkankowej torebki. To swoiste „mury obronne” wokół zagrożenia, z którym układ odpornościowy nie potrafi sobie poradzić.Zmieniają się pokolenia, a Polska wciąż tkwi
1143. Wyzwania i strategie wsparcia w procesie odbudowy Ukrainy - Debata „Środy Europejskie”
Fundacja Centrum im. prof. Bronisława Geremka wraz z Muzeum Łazienki Królewskie w Warszawie zapraszają na kolejną debatę w ramach cyklu „Środy Europejskie”. Partnerem wydarzenia jest Fundacja Lechmar.Debata będzie poświęcona najważniejszym wyzwaniom związanym z odbudową Ukrainy po wojnie — zarówno w wymiarze politycznym i społecznym, jak i gospodarczym oraz infrastrukturalnym. Osoby uczestniczące
1142. Wiarygodny sojusznik? / Jerzy Marek Nowakowski i Piotr Szczepański
Rozmowa Piotra Szczepańskiego z Jerzym Markiem Nowakowskim w ramach cyklu #rozmowywszechnicy [26 maja 2026 r.]„Uważaj na tych, którzy cię przesadnie chwalą; chcą albo coś od ciebie wyciągnąć, albo myślą, że jesteś głupcem” Baltasar Graciàn w „Brewiarzu Dyplomatycznym”Komunikat na Truth Social prezydenta Donalda Trumpa o tym, że z szacunku dla prezydenta Karola Nawrockiego wyśle do Polski 5000 żołn
1141. Przewrót majowy - bilans w 100 rocznicę / prof. dr hab. Piotr Maciej Majewski, Wydział Historii UW
Wykład prof. dr hab. Piotra Macieja Majewskiego w ramach Kawiarni Naukowej Festiwalu Nauki [18 maja 2026 r.]Przed stu laty, 12 maja 1926 roku rozpoczął się przewrót majowy. Marszałek Józef Piłsudski obalił konstytucyjne władze państwa i ustanowił rządy autorytarne. Nie były one zjawiskiem wyjątkowym w międzywojennej Europie. Niedemokratyczne reżimy przebierały wiele form i odcieni. Na spotkaniu po
1140. Nie taki piękny szczyt / Witold Jurasz, Jerzy Marek Nowakowski i Piotr Szczepański
Rozmowa Piotra Szczepańskiego z Jerzym Markiem Nowakowskim i Witold Jurasz w ramach cyklu #rozmowywszechnicy [19 maja 2026 r.]Wizyta międzypaństwowa to często inna forma rywalizacji między państwami, szczególnie w przypadku mocarstw. Tak było również w czasie wizyty prezydenta Trumpa w Chinach. Wystrój i wizyty w różnych miejscach miał przyćmić Amerykanów. A wygłaszane przemówienia były groźbami,
1139. Amerykański pomysł na Polskę / Jerzy Marek Nowakowski i Piotr Szczepański
Rozmowa Piotra Szczepańskiego z Jerzym Markiem Nowakowskim w ramach cyklu #rozmowywszechnicy [12 maja 2026 r.]Kanclerz Niemiec Friedrich Merz na spotkaniu z licealistami powiedział to co wszyscy widzą, Iran pognębił pierwsze mocarstwo świata a wojna była nieprzemyślana. W odpowiedzi prezydent Donald Trump ogłosił, że USA wycofują 5000 żołnierzy z Niemiec i być może trafią one do Polski. To stworzy
1138. Czy to już koniec NATO? / Jerzy Marek Nowakowski i Piotr Szczepański
Rozmowa Piotra Szczepańskiego z Jerzym Markiem Nowakowskim w ramach cyklu #rozmowywszechnicy [5 maja 2026 r.]NATO ma 75 lat. Powstało w zupełnie inaczej urządzonym świecie – w rzeczywistości, w której układ sił i definicja zagrożeń drastycznie różniły się od dzisiejszych. Warto przypomnieć, że narodziny sojuszu poprzedzały oddolne inicjatywy europejskie: Traktat z Dunkierki między Francją a Wielką
1137. Symbolika i ekspresja. Kluczowe dzieła malarskie Młodej Polski / Dr Agnieszka Bagińska
Wykład dr Agnieszki Bagińskiego w ramach Uniwersytetu Trzeciego Wieku Uniwersytetu Collegium Civitas [4 maja 2026 r.] Wykład poświęcony jest malarstwu okresu Młodej Polski, w którym artyści odchodzili od realistycznego odwzorowania świata na rzecz nastroju, emocji i ukrytych znaczeń. Szczególną rolę odgrywała symbolika – obrazy stawały się nośnikami idei, stanów duchowych i refleksji nad kondycją
1136. Powrót Niemiec? / Jerzy Marek Nowakowski i Piotr Szczepański
Rozmowa Piotra Szczepańskiego z Jerzym Markiem Nowakowskim w ramach cyklu #rozmowywszechnicy [28 kwietnia 2026 r.]To jeszcze się zdarza. Ostatnio Przemysław Czarnek przypominał o 5000 hełmów wysłanych do Ukrainy na początku inwazji rosyjskiej. Potem wyśmiewano mowę Olafa Scholza, który zapowiedział Zeitenwende. Jednak Niemcy były niezwykle konsekwentne w realizacji zmiany. Zbudowali i kupili pływa
1135. Nowa odsłona ekumenizmu / prof. Stanisław Obirek
Wykład prof. Stanisława Obirka w ramach Kawiarni Naukowej Festiwalu Nauki [20 kwietnia 2026 r.]W XXI wieku obserwujemy nowe podziały między różnymi wyznaniami chrześcijańskim. Mowa jest o protestantyzacji katolicyzmu i fundamentalizacji protestantyzmu. Warto się tym procesom przyjrzeć z bliska by zrozumieć radykalne zmiany współczesnego chrześcijaństwa.prof. Stanisław Obirek - teolog, historyk i a
1134. Sesja Q&A / Jerzy Marek Nowakowski i Piotr Szczepański
Rozmowa Piotra Szczepańskiego z Jerzym Markiem Nowakowskim w ramach cyklu #rozmowywszechnicy [21 kwietnia 2026 r.]Spotkania z widzami i rozmowy Wszechnicy o polityce zagranicznej trwają już cztery lata. Przekroczyły liczbę 200 sesji. Zaczęliśmy przed inwazją Rosji na Ukrainę, a tematem pierwszego spotkania było „Co ma polityka zagraniczna do życia Kowalskiego”. Potem historia przyśpieszyła i komen
1133. Malarstwo polskie w filmowych kadrach Andrzeja Wajdy / Bożena Pysiewicz
Wykład Bożeny Pysiewicz w ramach Kawiarni Naukowej 1a w Wawerskim Centrum Kultury [16 kwietnia 2026 r.]Twórczość Andrzeja Wajdy wyróżnia się silnym związkiem z polskim malarstwem, które stanowiło dla reżysera ważne źródło inspiracji wizualnej i symbolicznej. Wajda świadomie budował kadry filmowe na wzór obrazów, nadając im malarską kompozycję, światło i kolorystykę.Główne cechy malarskości w filma
1132. Węgry… / Jerzy Marek Nowakowski i Piotr Szczepański
Rozmowa Piotra Szczepańskiego z Jerzym Markiem Nowakowskim w ramach cyklu #rozmowywszechnicy [14 kwietnia 2026 r.]No i nie udało się! Nie pomogły obecność i poparcie możnych tego świata, Donalda Trumpa (obiecał wsparcie finansowe), nie pomogła wizyta wiceprezydenta Vance’a, który wychwalał Orbana i pomiatał „biurokratami z Brukseli”. Nie pomogła obecność i wsparcie tuzów europejskiej altprawicy, M
1131. NATO bez USA? / Jerzy Marek Nowakowski i Piotr Szczepański
Rozmowa Piotra Szczepańskiego z Jerzym Markiem Nowakowskim w ramach cyklu #rozmowywszechnicy [7 kwietnia 2026 r.]Święta mijają a historia toczy się swoim rytmem. Trwa wojna USA i Izraela z Iranem, trwa wojna na Ukrainie. Ostatnie tygodnie pokazały, że porządek światowy zmienia się nie tylko wskutek działań wojennych, czy działań nieprzyjacielskich. Zmienia się także wskutek różnych działań sojuszn
1130. Czy to nasza wojna? / Magdalena El Ghamari i Jerzy Marek Nowakowski
Rozmowa Jerzego Marka Nowakowskiego z Magdaleną El Ghamari w ramach cyklu #rozmowywszechnicy [31 marca 2026 r.]Od momentu odkrycia złóż ropy naftowej losy świata nierozerwalnie splatały się z sytuacją na Bliskim Wschodzie. Historia uczy nas, jak bolesna może być ta zależność – wystarczy wspomnieć kryzys naftowy lat 70. czy rok 1956, gdy nacjonalizacja Kanału Sueskiego doprowadziła do interwencji F
1129. Poglądy vs wybory młodych - Debata „Środy Europejskie”
Fundacja Centrum im. prof. Bronisława Geremka wraz z Muzeum Łazienki Królewskie w Warszawie zapraszają na kolejną debatę w ramach cyklu „Środy Europejskie”.Wydarzenie odbędzie się w środę 25 marca 2026 r. w godz. 17:30–19:30 w Pałacu na Wyspie (Muzeum Łazienki Królewskie).W dyskusji udział wezmą:Julia Kelsz – Fundacja „Ważne sprawy”prof. Beata Łaciak – Instytut Stosowanych Nauk Społecznych UW, czł
1128. Po co badać Japonię? Japonistyka a humanistyka / Prof. Arkadiusz Jabłoński
Wykład prof. Arkadiusza Jabłońskiego w ramach Uniwersytetu Trzeciego Wieku Uniwersytetu Civitas [24 marca 2026 r.]Japonia jest jednym z najciekawszych przykładów spotkania tradycji z nowoczesnością. Badanie jej kultury, języka, historii i społeczeństwa pozwala lepiej zrozumieć nie tylko samą Japonię, ale także procesy zachodzące w świecie współczesnym. Japonistyka jako dziedzina humanistyki pokazu
1127. Moskwa przy stole i nie tylko / Jerzy Marek Nowakowski i Piotr Szczepański
Rozmowa Piotra Szczepańskiego z Jerzym Markiem Nowakowskim w ramach cyklu #rozmowywszechnicy [24 marca 2026 r.]Okazało się, że węgierski minister spraw zagranicznych na bieżąco informował rosyjskiego ministra spraw zagranicznych o przebiegu spotkań w Brukseli. To jakby mieć cały czas Moskwę przy stole – skomentował jeden z przywódców Europejskich. Przywódcy krajów europejskich i ministrowie zaczęl
1126. Unia Europejska i NATO - czy to sezon na exity? - Piotr Szczepański, Jerzy Marek Nowakowski
Rozmowa Piotra Szczepańskiego z Jerzym Markiem Nowakowskim w ramach cyklu #rozmowywszechnicy [17 marca 2026 r.]Tak jak ostrzegał wywiad i było do przewidzenia - Amerykanom z Iranem nie idzie. Wybombardowanie reżimu Amerykanom nie działa i nie zadziała. Iran był lepiej przygotowany niż Wenezuela. Odwet jest dotkliwy dla całego świata, szczególnie dla USA, które wszyscy będą oskarżać o destabilizacj
1125. Restytucja dóbr kultury w praktyce / Elżbieta Przyłuska
Wykład Elżbiety Przyłuskiej w ramach Kawiarni Naukowej Festiwalu Nauki w Warszawie [16 marca 2026 r.]Zapraszamy na spotkanie z Elżbietą Przyłuską, która zajmuje się poszukiwaniem i odzyskiwaniem dóbr kultury utraconych na skutek II wojny światowej.Polskie kolekcje artystyczne już od pierwszych dni wojny były polem walki o strefę wpływów między przedstawicielami najwyższych władz III Rzeszy. Straty
1124. Czego chce Donald Trump? - Magdalena El Ghamari, Jerzy Marek Nowakowski i Piotr Szczepański
Rozmowa Piotra Szczepańskiego z Magdaleną El Ghamari i Jerzym Markiem Nowakowskim w ramach cyklu #rozmowywszechnicy [10 marca 2026 r.]W odwecie za atak Iran ostrzeliwuje kilkanaście krajów w regionie – w tym Turcję, Cypr i Azerbejdżan. Irańskie rakiety uderzają nie tylko w amerykańskie bazy, ale również w luksusowe hotele w Dubaju, rafinerie ropy naftowej oraz kluczowe instalacje i porty gazowe w
1123. MAM TAK SAMO – o migracji, relacjach i przyszłości, którą współtworzymy - Szymborska, Rzyśkiewicz
W nagraniu spotykają się Anita Szymborska – dyrektorka Ukraińskiej Akcji KIK oraz Iga Rzyśkiewicz – nauczycielka języka polskiego w LO Bednarska. Punktem wyjścia do rozmowy są stworzone przez nie materiały edukacyjne dotyczące migracji, przygotowane w ramach kampanii „MAM TAK SAMO”.To jednak nie tylko opowieść o narzędziach dydaktycznych. To przede wszystkim rozmowa o migracji jako doświadczeniu,
1122. Amerykańsko-Izraelski atak na Iran w pytaniach i odpowiedziach / El Ghamari, Nowakowski, Szczepański
Rozmowa Piotra Szczepańskiego z Magdaleną El Ghamari i Jerzym Markiem Nowakowskim w ramach cyklu #rozmowywszechnicy [3 marca 2026 r.]Od soboty trwa atak USA i Izraela na Iran. Jakie tego konsekwencje będą dla regionu, Ukrainy i świata? O tym będą mówili i o to będzie można zapytać Jerzego Marka Nowakowskiego i Magdalenę El Ghamari z Centrum Analiz Strategicznych Akademii Sztuki Wojennej.Zapraszamy
1121. O książkach „Izabela. Opowieść o niezłomnej księżnej” i „Ostatni król Polski” - Adam Zamoyski
Spotkanie z Adamem Zamoyskim – historykiem i autorem głośnych biografii: „Izabela. Opowieść o niezłomnej księżnej" oraz „Ostatni król Polski", opublikowanych przez wydawnictwo Czytelnik [26 lutego 2026 r.]Rozmowa, którą poprowadzi Aldona Łaniewska-Wołłk, będzie okazją do przyjrzenia się dwóm wybitnym postaciom schyłku Rzeczypospolitej – Izabeli Czartoryskiej i Stanisławowi Augustowi Poni
1120. Cztery lata i co dalej? / Jerzy Marek Nowakowski i Piotr Szczepański
Rozmowa Piotra Szczepańskiego z Jerzym Markiem Nowakowskim w ramach cyklu #rozmowywszechnicy [24 lutego 2026 r.]24 lutego mija czwarty rok od inwazji Rosji na Ukrainę. Wysiłki by zapobiec wojnie nie udały się. Odstraszanie nie podziałało. Rosja długo przygotowywała się do tej wojny. Uzależniła Zachód od dostaw gazu. Brak zdecydowanej reakcji Zachodu na wojnę w Gruzji i zajęcie Krymu podziałały zac
1119. Poza świadomość: spirytyzm i okultyzm jako metody poznania w literackim odzwierciedleniu M.Pąkciński
Wykład dr hab. Marka Pąkcińskiego w ramach Festiwalu Nauki w Warszawie [27 września 2025 r.]Proponowany wykład będzie próbą podsumowania aktualnej wiedzy na temat okultyzmu i spirytyzmu drugiej połowy XIX wieku oraz wieku XX (i ich wcześniejszych korzeni) z perspektywy historii kultury późnej nowoczesności. Omówione zostaną między innymi takie istotne dla tematu pozycje jak książki Frances A. Yate
1118. Co nowego po Monachium / Jerzy Marek Nowakowski i Piotr Szczepański
Rozmowa Piotra Szczepańskiego z Jerzym Markiem Nowakowskim w ramach cyklu #rozmowywszechnicy [17 lutego 2026 r.]Zakończyła się 62. Monachijska Konferencja Bezpieczeństwa. To tradycyjne, coroczne spotkanie kolejnych pokoleń przywódców państw, ministrów i ekspertów (głównie zachodnich) jest od dawna miejscem wymiany informacji, składania deklaracji i ogłaszania kierunków polityki zagranicznej. To tu
1117. Co naprawdę powiedział Konfucjusz? / dr Małgorzata Religa
Wykład dr Małgorzaty Religi w ramach Kawiarni Naukowej 1a w Wawerskim Centrum Kultury [12 lutego 2026 r.]Konfucjusz to jedna z tych postaci, o których wszyscy coś słyszeli, ale mało kto naprawdę wie, co dokładnie powiedział – i co miał na myśli. Zwykle kojarzymy go z sentencjami o harmonii, porządku i szacunku dla tradycji. Tyle że… ten obraz bywa uproszczony, a czasem wręcz mylący.Konfucjusz (551
1116. Między Europą a Radą Pokoju / Jerzy Marek Nowakowski i Piotr Szczepański
Rozmowa Piotra Szczepańskiego z Jerzym Markiem Nowakowskim w ramach cyklu #rozmowywszechnicy [10 lutego 2026 r.]Kiedyś cele NATO kwitowano krótko: „Russians out, Americans in, Germans down”. Dziś ta zasada odeszła w niepamięć. Amerykanie dystansują się od roli lidera, Rosja, zachęcana przez Amerykanów tylko czeka (już jest?) by być „in”, a Niemcy – zamiast być „down” – są przez Waszyngton mobilizo
1115. Północ Europy / dr Jarosław Suchoples i Piotr Szczepański
Rozmowa Piotra Szczepańskiego z dr Jarosławem Suchoplesem w ramach cyklu #rozmowywszechnicy [4 lutego 2026 r.]Jesteśmy południową Skandynawią stwierdził żartobliwie Radosław Sikorski podczas Forum bezpieczeństwa w Oslo w czasie dyskusji z norweskim ministrem spraw zagranicznych Espenem Barth Eidenem. Północ Europy, kraje skandynawskie są naszym naturalnym sojusznikiem ponieważ mają podobne do nasz
1114. Gry mocarstw / Jerzy Marek Nowakowski i Piotr Szczepański
Rozmowa Piotra Szczepańskiego z Jerzym Markiem Nowakowskim w ramach cyklu #rozmowywszechnicy [3 lutego 2026 r.]Świat w procesie przemian. Mocarstwa, Rosja, Chiny, USA, Indie, ale też Europa prowadzą swoje gry. Prezydent USA ogłasza Wenezuelę, Kanadę, Grenlandię kolejnymi stanami. USA prowadzą wojny handlowe i demonstrują swoją potęgę. Chiny asertywnie biorą udział w wojnach handlowych, inwestują w
1113. Czy Ukraina musi przegrać? / Jerzy Marek Nowakowski i Piotr Szczepański
Rozmowa Piotra Szczepańskiego z Jerzym Markiem Nowakowskim w ramach cyklu #rozmowywszechnicy [28 stycznia 2026 r.]Davos! Spotkanie Zachodu. Przemówienia, analizy końca liberalnego porządku światowego, rozpad Zachodu. Kubły zimnej wody na Europę. Amerykański głód Grenlandii: „Ja tylko chcę kawałka lodu, by ocalić pokój”. Wielcy nieobecni obserwują sytuację, podsycając konflikt i zacierając ręce. Gl
1112. Uczty bohaterów: przepisy kulinarne ze światów wymyślonych / dr Agnieszka Bąbel
Wykład dr Agnieszki Bąbel w ramach Festiwalu Nauki w Warszawie [27 września 2025 r.]Popularnym cyklom powieściowym, serialom czy grom komputerowym towarzyszą dziś często książki kucharskie, osadzone w danym uniwersum.Na przykładzie przepisów pochodzących np. ze „Świata Dysku” Terry’ego Pratchetta, „Harry’ego Pottera” J.K. Rowling, gier „Dungeons & Dragons”, „Outlandera” Diany Gabaldon, „Gry o
1111. Radykalizacja społeczeństw w Europie - Debata „Środy Europejskie”
Debata zorganizowana w ramach cyklu „Środy Europejskie” przez Fundację Centrum im. prof. Bronisława Geremka i Muzeum Łazienki Królewskie w Warszawa [14 stycznia 2026 r.]Debata poświęcona radykalizacji społeczeństw w Europie. Radykalizacja nie jest zjawiskiem nowym, ale stanowi coraz większe wyzwanie dla europejskich demokracji. Nowe technologie i rosnąca polaryzacja społeczeństw czynią ją poważnym
1110. Trump show / Jerzy Marek Nowakowski i Piotr Szczepański
Rozmowa Piotra Szczepańskiego z Jerzym Markiem Nowakowskim w ramach cyklu #rozmowywszechnicy [13 stycznia 2026 r.]No to mamy czas Donalda Trumpa. Akcja w Wenezueli, zajęcie tankowców nawet na Atlantyku, groźby zagarnięcia Grenlandii, ostrzeżenia dla Kuby, Iranu… Jaki wpływ wywierają te działania na głównych wrogów Ameryki, czy wzmacniają strategiczną pozycję USA, co oznaczają dla Europy i dla Pols
1109. Zastanówcie się sami. O życiu i twórczości Stanisława Staszewskiego / Prof. Krzysztof Gajda
Wykład prof. Krzysztofa Gajdy w ramach Uniwersytetu Trzeciego Wieku Collegium Civitas [13 stycznia 2026 r.]Stanisław Staszewski to postać niezwykła – architekt, poeta i bard, którego twórczość zyskała status kultowy dopiero wiele lat po jego śmierci. Choć za życia pozostawał w cieniu, dziś jego teksty stanowią fundament polskiej piosenki autorskiej i rockowej. Jego teksty są surowe, ironiczne, a c
1108. Od Samoobrony do Agrounii: wiejskie ruchy społeczne w Polsce / dr hab. Michał Wenzel
Wykład dr hab. Michała Wenzela w ramach seminarium Instytutu Rozwoju Wsi i Rolnictwa PAN [12 stycznia 2026 r.]Wiejskie ruchy społeczne traktowane są przez prelegenta jako wyraz aspiracji, interesów i wartości ludności związanej ekonomicznie z rolnictwem, a kulturowo z wsią. Są one:1) spontanicznymi przejawami aktywności, powstającymi w wyniku oddolnej mobilizacji, zwykle o charakterze protestu;2)
1107. Strategiczne otwarcie nowego roku / Jerzy Marek Nowakowski i Piotr Szczepański
Rozmowa Piotra Szczepańskiego z Jerzym Markiem Nowakowskim w ramach cyklu #rozmowywszechnicy [7 stycznia 2026 r.]Operacja USA w Wenezueli to ciekawe otwarcie nowego 2026 roku. W strategii USA nawiązuje się do doktryny Monroe’a, która w praktyce przyjmuje postać tzw. doktryny Donroe’a kojarzonej z prezydentem Donaldem Trumpem. Jakie będą konsekwencje międzynarodowe tej operacji? Czy inne mocarstwa
1106. Co się dzieje kiedy komunikacja nie działa? / Dr Bogdan Balicki
Wykład dr Bogdana Balickiego w ramach Uniwersytetu Trzeciego Wieku Collegium Civitas [5 stycznia 2026 r.]Brak skutecznej komunikacji to nie tylko „cisza na łączach”, ale przede wszystkim proces generujący realne straty emocjonalne, relacyjne i zawodowe. Gdy przepływ informacji zostaje zakłócony, uruchamia się łańcuch negatywnych zjawisk. Komunikacja to klej łączący ludzi. Gdy go brakuje, struktury
1105. Zwierzęta wiejskie w sztuce: tradycja, współczesność, etyka / dr Dorota Łagodzka
Wykład dr Doroty Łagodzkiej w ramach projektu "Zwierzęta w kulturze wsi – między tradycją, symbolem a opowieścią" realizowanego w ramach grantu „KPO dla Kultury”, sfinansowanego przez Unię Europejską NextGenerationEU [29 grudnia 2025 r.]Zwierzęta hodowlane przedstawiano w sztuce od czasów ich udomowienia. Znane są figurki wołów pochodzące z późnego paleolitu i epoki brązu. Świnie można z
1104. Zwierzęce i ludzkie w demonologii ludowej / dr Elwira Wilczyńska
Wykład dr Elwiry Wilczyńskiej w ramach projektu "Zwierzęta w kulturze wsi – między tradycją, symbolem a opowieścią" realizowanego w ramach grantu „KPO dla Kultury”, sfinansowanego przez Unię Europejską NextGenerationEU [23 grudnia 2025 r.]Zwierzęco-ludzkie hybrydy zajmują ważne miejsce w polskiej demonologii ludowej jako postacie funkcjonujące na pograniczach porządku kulturowego. Wilkoł
1103. Podsumowanie 2025 roku / Jerzy Marek Nowakowski i Piotr Szczepański
Spotkanie Piotra Szczepańskiego z Jerzym Markiem Nowakowskim w ramach cyklu #rozmowywszechnicy [22 grudnia 2025 r.]W Polsce rok 2025 upłynął pod znakiem wyborów prezydenckich. Na świecie dominowały wydarzenia związane z polityką prezydenta USA Donalda Trampa. Proces rezygnacji z prymatu USA w świecie, nowe spojrzenie na świat rządzącej Stanami ekipy zostało potwierdzone w opublikowanej strategii b
1102. Kogo zaprosić do stołu? / Dr hab. Elwira Sztetner
Wykład dr hab. Elwiry Sztetner w ramach Kawiarni Naukowej 1a w Wawerskim Centrum Kultury [11 grudnia 2025 r.]Zapraszamy na ostatnią w tym roku Kawiarnie Naukową 1a! Tym razem wykład o sztuce współczesnej. Spróbujemy odpowiedzieć z naszym Gościem na pytanie "Kogo zaprosić do Stołu?"Dr hab. Elwira Sztetner – artystka i aktywistka związana z nurtem ekofeminizmu. Tworzy obiekty i instalacje
1101. Samotna Europa / Jerzy Marek Nowakowski i Piotr Szczepański
Rozmowa Piotra Szczepańskiego z Jerzym Markiem Nowakowskim w ramach cyklu #rozmowywszechnicy [9 grudnia 2025 r.]Waszyngton opublikował nową Strategię Bezpieczeństwa Narodowego USA. Choć o strategicznym zwrocie (ogłoszonym już za prezydentury Baracka Obamy jako „pivot na Pacyfik”) wiedzieliśmy od dawna, treść dokumentu i tak może zaskakiwać.Dokument obwieszcza światu nowe podejście USA do spraw glo
1100. Pszczoły w kulturze wsi. Aspekty wierzeniowe / Piotr Lasota
Wykład Piotra Lasoty w ramach projektu "Zwierzęta w kulturze wsi – między tradycją, symbolem a opowieścią" realizowanego w ramach grantu „KPO dla Kultury”, sfinansowanego przez Unię Europejską NextGenerationEU [10 grudnia 2025 r.]Od wieków na terenie Polski, jak i całej Słowiańszczyzny, pochodzenie pszczół wywodzono ze sfer niebieskich, od istot boskich. Były to zwierzęta święte, nie moż
1099. Wilk - między kulturowym symbolem i naukowymi faktami / Dr hab. inż. Robert Mysłajek
Wykład dr hab. inż. Roberta Mysłajka w ramach projektu "Zwierzęta w kulturze wsi – między tradycją, symbolem a opowieścią" realizowanego w ramach grantu „KPO dla Kultury”, sfinansowanego przez Unię Europejską NextGenerationEU [9 grudnia 2025 r.]Wykład kontrastuje kulturowe konotacje wilka z naukową wiedzą o tym gatunku. Przedstawi także informacje o tym jak te duże drapieżniki radzą sobi
1098. Kto znieważa nietoperza? - dr Łukasz Kozak
Wykład dr Łukasza Kozaka w ramach projektu "Zwierzęta w kulturze wsi – między tradycją, symbolem a opowieścią" realizowanego w ramach grantu „KPO dla Kultury”, sfinansowanego przez Unię Europejską NextGenerationEU [6 grudnia 2025 r.]Nietoperz nie ma najlepszej opinii w folklorze – a to jest dziełem diabelskim, powstałym z myszy łasej na święcone, a to rozmyślnie wplątuje się we włosy. Ni
1097. Jak pies z kotem, czyli zwierzęta domowe w kulturze ludowej / Magdalena Kowalak
Wykład Magdaleny Kowalak w ramach projektu "Zwierzęta w kulturze wsi – między tradycją, symbolem a opowieścią" realizowanego w ramach grantu „KPO dla Kultury”, sfinansowanego przez Unię Europejską NextGenerationEU [4 grudnia 2025 r.]W referacie zostaną poruszone tematy dotyczące tradycji, wierzeń i zwyczajów związanych z psem i kotem, które były obecne w kulturze ludowej. Dodatkowo zosta
1096. Ukraina – Unia Europejska: integracja, bezpieczeństwo, rozwój - Debata "Środy Europejskie"
Debata zorganizowana przez Fundację Geremka oraz Muzeum Łazienki Królewskie w Warszawie w ramach cyklu „Środy Europejskie" [3 grudnia 2025 r.]Fundacja Centrum im. prof. Bronisława Geremka wraz z Muzeum Łazienki Królewskie w Warszawie zapraszają na debatę poświęconą przyszłości Ukrainy w kontekście integracji z Unią Europejską. Debata jest objęta honorowym patronatem Przedstawicielstwa Komisji
1095. Czystość i nieczystość, czyli owca i świnia w kulturze ludowej / Danuta Krześniak
Wykład Danuty Krześniak w ramach projektu "Zwierzęta w kulturze wsi – między tradycją, symbolem a opowieścią" realizowanego w ramach grantu „KPO dla Kultury”, sfinansowanego przez Unię Europejską NextGenerationEU [2 grudnia 2025 r.]W kulturze ludowej owca symbolizuje czystość, niewinność i uległość, często jest kojarzona z postacią Dobrego Pasterza. Świnia natomiast uchodzi za zwierzę ni
1095. Jaka pogoda dla Polski? Kraj, katolicyzm, kultura / red. Adam Szostkiewicz
Wykład red. Adama Szostkiewicza w ramach Uniwersytetu Trzeciego Wieku Collegium Civitas 24 listopada 2025 r.]Omówimy, jak te trzy elementy (Kraj, Katolicyzm, Kultura) współpracują i gdzie generują napięcia w dzisiejszej Polsce. Spróbujemy odpowiedzieć na proste, ale ważne pytanie: Jaka przyszłość czeka Polskę, biorąc pod uwagę te korzenie?Adam Szostkiewicz – dziennikarz Tygodnika „Polityka”, pisar
1094. Na psa urok, czyli zwierzęta w kulturze tradycyjnej / Joanna Sarnecka
Wykład Joanny Sarneckiej w ramach projektu "Zwierzęta w kulturze wsi – między tradycją, symbolem a opowieścią" realizowanego w ramach grantu „KPO dla Kultury”, sfinansowanego przez Unię Europejską NextGenerationEU [25 listopada 2025 r.]W zanotowanych przez etnografów XIX i XX wieku pieśniach, opowieściach a także zwyczajach i przekonaniach ludzi żyjących na wsi, zwierzęta pełnią ważną ro
1093. Pokój, rozejm, pieriedyszka… / Jerzy Marek Nowakowski i Piotr Szczepański
Rozmowa Piotra Szczepańskiego z Jerzym Markiem Nowakowskim w ramach cyklu #rozmowywszechnicy [2 grudnia 2025 r.]Czy Rosji zależy na pokoju? Historia uczy, że raczej nie. Przez wieki, nawet gdy zmuszano ją do odwrotu i wyznaczano granice ekspansji – jak po wojnie krymskiej – Rosja po odbudowaniu sił zawsze zaczynała od nowa. Henry Kissinger twierdził wręcz, że Rosja czuje się bezpieczna tylko wtedy
1092. O Bolesławie Chrobrym i jego koronacji inaczej / prof. Grzegorz Pac
Wykład prof. Grzegorza Paca w ramach Kawiarni Naukowej Festiwalu Nauki [17 listopada 2025 r.]Skąd wzięło się imię Bolesława Chrobrego i co z niego wynika? Czy był władcą polski walczącym z Niemcami, czy może raczej uczestnikiem wewnętrznej polityki Rzeszy? Czy faktycznie był tak skuteczny, jak się go przedstawia? A wreszcie – kiedy tak naprawdę miała miejsce jego koronacja i co właściwie oznaczała
